III SA/Lu 149/16

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi A. P. na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium doktoranckiego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W złożonej skardze skarżąca zwróciła się m.in. z wnioskiem o zwolnienie od wpisu sądowego od wniesionej skargi. Do skargi załączyła wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podała, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, ponieważ otrzymywana pensja z [...] została wstrzymana z powodu podejrzenia wyłudzenia świadczeń [...], a otrzymywane z uczelni stypendium wystarcza jedynie na bieżące opłaty i wyżywienie. Skarżąca podniosła również, że znajduje się w [...] z zagrożeniem [...] i od dnia [...] r. przebywa w szpitalu. W dalszej części wniosku skarżąca podała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem, z którym ma rozdzielność majątkową i nie jest poinformowana o jego zasobach materialnych. Wykazała, że w skład jej majątku wchodzi drewniany dom o pow. [...] m2 o wartości ok. [...] zł, grunty rolne o pow. [...] ha oraz samochód [...] z [...] r. o wartości [...] zł (współwłasność z mężem). Na dochód skarżącej składa się stypendium socjalne w wysokości [...] zł, stypendium naukowe w wysokości [...] zł, natomiast wynagrodzenie za pracę w kwocie [...] zł zostało wstrzymane. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego do nadesłania dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń skarżąca nadesłała jedynie pismo z dnia 26 lutego 2016 r. (data stempla pocztowego), w którym poinformowała, że urodziła [...] w [...] i obecnie dojeżdża codziennie do szpitala w celu opiekowania się dziećmi. Z uwagi na powyższe wniosła o zwolnienie od wpisu sądowego, bądź jego umniejszenie. Referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Na wstępie podnieść należy, że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony z uwzględnieniem jej możliwości finansowych. Kwota wpisu sądowego od skargi w sprawie niniejszej wynosi 200 zł - § 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193). W dalszej kolejności wskazać należy, że użycie w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sformułowania "wykaże" oznacza, że to na stronie ubiegającej się o zwolnienie od kosztów sądowych spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do przyznania prawa pomocy. Obowiązkiem wnioskodawcy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej sytuacji rodzinnej i szeroko pojętej sytuacji materialnej. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.) Oceniając wniosek strony skarżącej w aspekcie wskazanych wyżej kryteriów, stwierdzić należy, że nie zasługuje na uwzględnienie. Analiza oświadczenia złożonego na urzędowym formularzu prowadzi do wniosku, że skarżąca nie ujawniła w pełni sytuacji majątkowej i dochodowej swojej i męża. W związku z powyższym, w dniu 4 lutego 2015 r. skarżąca została wezwana do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń, w tym m.in. do oświadczenia wykazującego majątek i dochody męża, zaświadczenia urzędu gminy o wielkości gospodarstwa rolnego skarżącej i jej męża w ha fiz. i ha przel. (informacja o wielkości gruntów rolnych w ha przel. jest niezbędna dla ustalenia wielkości dochodu z gospodarstwa rolnego), wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, jak również dokumentów potwierdzających rodzaj i wysokość wydatków ponoszonych na utrzymanie konieczne gospodarstwa domowego. W odpowiedzi na powyższe skarżąca nadesłała jedynie pismo z dnia 26 lutego 2016 r. W ocenie referendarza, skarżąca wbrew obowiązkowi zachowania należytej staranności, nie przedstawiła swojej sytuacji materialnej i rodzinnej w sposób wyczerpujący, pełny. Uznać należy, że skarżąca nie ujawniając wielkości majątku i dochodów męża, nie nadsyłając żądanych dokumentów, nie wyjaśniając wszystkich wątpliwości, przedstawiła swoją sytuację materialną wybiórczo, fragmentarycznie, w sposób nie odpowiadający rzeczywistości. Fakt istnienia ustroju rozdzielności majątkowej małżeńskiej, nie daje podstaw do tego aby przy ocenie możliwości płatniczych skarżącej pomijać majątek i dochody męża. Przepisy prawa rodzinnego nakładają bowiem na małżonków i członków najbliższej rodziny obowiązki w zakresie udzielania pomocy i wsparcia finansowego. Stosownie do art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 788 ze zm.), zwanej dalej k.r.o., małżonkowie są obowiązani, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zgodnie z art. 23 k.r.o. małżonkowie są obowiązani do wzajemnej pomocy oraz współdziałania dla dobra rodziny. Obowiązek wzajemnej pomocy między małżonkami rozciąga się również na prowadzenie postępowania sądowego. Z obowiązku tego nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej, bowiem w świetle przepisów prawa rodzinnego, rozdzielność majątkowa małżeńska dotyczy zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich oraz samodzielnego dysponowania i zarządzania swoimi majątkami, a nie wzajemnych obowiązków małżeńskich (por. postanowienie NSA z 23 lipca 2009r. I FZ 272/09 LEX 552228). Zauważyć również należy, że skarżąca nie przedłożyła wyciągów z rachunków i kont bankowych, ani zaświadczenia urzędu gminy o wielkości nieruchomości rolnej swojej i męża, jak również dokumentów poświadczających wysokość wydatków na utrzymanie konieczne. Odnosząc się do podnoszonego przez stronę faktu urodzenia [...] w [...], podnieść należy, że może to czynić sytuację życiową skarżącej trudną w zakresie sfery zdrowotnej dzieci. Jednakże taka sytuacja nie może być wyłączną przesłanką przyznania prawa pomocy. Dla oceny istnienia przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., decydujące znaczenie ma bowiem sytuacja majątkowa i dochodowa skarżącej i jej męża, czego skarżąca nie wykazała w sposób rzetelny. Zdaniem referendarza, złożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów było możliwe przy użyciu niewielkiego wysiłku ze strony skarżącej, nawet biorąc pod uwagę sytuację życiową, w jakiej się znalazła. Brak jest zatem podstaw do uznania, że skarżąca wykazała istnienie przesłanek przyznania prawa pomocy osobie fizycznej określonych art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., co uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 ( 1 i ( 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak na wstępie.