III SA/Lu 156/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 27 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. M. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi Z. M. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem o przyznanie prawa pomocy złożonym na urzędowym formularzu w dniu 30 sierpnia 2011 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) skarżący zwrócił się o ustanowienie radcy prawnego i adwokata. W uzasadnieniu złożonego wniosku skarżący podał, że jego żona jest przewlekle chora i posiada II grupę inwalidzką. Żona prowadzi działalność gospodarczą, która od kilkunastu lat przynosi straty. Wskazał, iż utrzymanie gospodarstwa domowego oraz mieszkania wynosi miesięcznie ok. [...] zł. Podniósł, iż z emerytury żony są ściągane przez ZUS zaległe składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne w kwocie [...] zł, ponadto oboje mają długi pieniężne u znajomych. Skarżący podkreślił, że oboje z żoną są w podeszłym wieku i nie mają szans na znalezienie pracy o wysokim wynagrodzeniu. Podjęta przez skarżącego praca znajduje się w znacznym oddaleniu od miejsca zamieszkania, co w ocenie skarżącego powyższa koszty utrzymania. W dalszej części urzędowego formularza wniosku o przyznanie pomocy skarżący podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Odnośnie stanu majątkowego wykazał, że nie posiada żadnego majątku nieruchomego, jak również żadnych zasobów finansowych (oszczędności, papierów wartościowych, przedmiotów wartościowych powyżej 3000 euro). Skarżący oświadczył, że posiadane samochody ( [...] r. prod. [...] oraz [...] r. prod. [...]) mają wartość mniejszą niż 3000 euro. Wykazał, że łączny miesięczny dochód rodziny wynosi [...] zł (w tym wynagrodzenie za pracę skarżącego w wysokości w wysokości [...] zł netto oraz emerytura żony w kwocie [...] zł netto. W dodatkowych informacjach skarżący podał, że prowadzona przez żonę działalność gospodarcza za 2011 r. (do II kwartału) według ewidencji przyniosła stratę w kwocie [...] zł. Urzędowy formularz wniosku zawierał braki formalne (skarżący wniósł jednocześnie o ustanowienie dwóch profesjonalnych pełnomocników - radcy prawnego i adwokata), w związku z czym pełnomocnik skarżącego (którym w sprawie niniejszej jest żona skarżącego) został wezwany do ich uzupełnienia przez złożenie oświadczenia skarżącego co do wyboru profesjonalnego pełnomocnika. Pełnomocnik skarżącego w zakreślonym terminie nadesłał oświadczenie z dnia 15 września 2011 r., w którym skarżący oświadczył, iż wnosi o ustanowienie radcy prawnego. Ponadto z uwagi na fakt, iż oświadczenie skarżącego zawarte w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do oceny jego możliwości płatniczych, w trybie art. 255 p.p.s.a. wezwano pełnomocnika skarżącego do nadesłania dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń. Z dodatkowego oświadczenia żony skarżącego co do posiadania mieszkania wynika, że zajmowane przez skarżącego i przez nią mieszkanie ma pow. [...] m2 i jest własnością ich syna, który wraz ze swoją rodziną zamieszkuje w [...] (skarżący wraz z żoną korzystają z lokalu jako rodzice). Z nadesłanego zaświadczenia z dnia 14 września 2011 r. o zatrudnieniu skarżącego wynika, że jest on zatrudniony na podstawie umowy o pracę na czas określony do [...] r., a jego wynagrodzenie wynosi [...] zł brutto ([...] zł netto). Z kolei zaświadczenie ZUS z dnia 13 września 2011 r. potwierdza, że emerytura żony skarżącego wynosi [...] zł brutto, a po odliczeniu zaliczki na podatek –[...] zł, składki na ubezpieczenie zdrowotne – [...] zł oraz potrąceń w wysokości [...] zł, kwota do wypłaty w miesiącu sierpniu i wrześniu 2011 r. wyniosła [...] zł. Natomiast odnośnie prowadzonej przez żonę skarżącego działalności gospodarczej, złożyła ona oświadczenie, w którym wskazała, że strata w prowadzonej przez nią działalności gospodarczej powstaje ze strat bieżących oraz odpisów strat powstałych w latach ubiegłych, m.in. w wyniku kradzieży rzeczy z firmy. Wyjaśniła, że strata jest finansowana w ten sposób, że jedne długi się spłaca, a drugie zaciąga pożyczając od rodziny i przyjaciół. Podała, iż w okresie ostatnich trzech miesięcy straty wyniosły odpowiednio: w miesiącu czerwcu 2011 r. – [...] zł (przychody [...] zł, koszty [...] zł), w miesiącu lipcu 2011 r. – [...] zł (przychody [...] zł, koszty [...] zł), w miesiącu sierpniu 2011 r. – [...] zł (przychody [...] zł, koszty [...] zł), przy czym wg. jej wyjaśnień straty nieznacznie się zmniejszają w porównaniu z latami ubiegłymi. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Wniosek skarżącego o ustanowienie radcy prawnego nie zasługuje na uwzględnienie. Strona skarżąca jest w niniejszej sprawie zwolniona z obowiązku opłacania kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 1 lit. e) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie przepisy o przyznaniu prawa pomocy (art. 262 p.p.s.a.). Zgodnie z powyższym, żądanie strony dotyczące przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego, jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 ( 3 p.p.s.a.). W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W przedstawionych przez skarżącego okolicznościach, brak jest podstaw do stwierdzenia, że nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania (w niniejszej sprawie kosztów wynagrodzenia należnego radcy prawnemu za prowadzenie sprawy), bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sytuacja materialna skarżącego nie należy do szczególnie trudnych. Skarżący i jego żona mają zaspokojone potrzeby mieszkaniowe – zamieszkują we dwoje w należącym do syna mieszkaniu o pow. [...] m2, są osobami zatrudnionymi (skarżący pracuje na podstawie umowy o pracę, a jego żona prowadzi działalność gospodarczą) i uzyskują regularne dochody (z wynagrodzenia za pracę skarżącego i emerytury jego żony). Porównując wysokość miesięcznych dochodów skarżącego i jego żony ([...] zł) do wykazanych przez niego wydatków na utrzymanie gospodarstwa domowego ([...] zł), nie można przyjąć, że skarżący nie dysponuje środkami pieniężnymi, które mógłby przeznaczyć na opłacenie kosztów ustanowienia radcy prawnego. W ocenie referendarza fakt, iż skarżący jest zatrudniony czasowo do 31 października 2011 r., nie przesądza o uwzględnieniu wniosku, bowiem przy jego ocenie należy brać pod uwagę sytuację materialną wnioskującego z daty jego złożenia (por. postanowienie NSA z dnia 28 maja 2010 r. I FZ 160/10 Lex nr 658377)), ponadto nie jest wykluczone, że skarżący będzie nadal pracował. Dlatego też przyszłe zdarzenia i przewidywanie, iż w przyszłości sytuacja finansowa strony może ulec pogorszeniu, nie wpływają na możliwość ponoszenia kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika w chwili zgłoszenia żądania. Za przyznaniem prawa pomocy nie przemawia również okoliczność, że w prowadzona przez żonę skarżącego działalność gospodarcza przynosi straty. Strata z działalności gospodarczej jest bowiem pojęciem wytworzonym na potrzeby rozliczeń podatkowych i nie można tylko na tej podstawie oceniać realnych korzyści ekonomicznych z prowadzenia działalności gospodarczej. Strata jako ujemny wynik bilansu przychodu i kosztów nie jest okolicznością tożsamą z brakiem środków finansowych (por. postanowienie NSA z 17 stycznia 2008 r. I FZ 600/07 Legalis; postanowienie NSA z 22 marca 2011 r. II GZ 112/11 Lex nr 783893). W sytuacji, gdy mimo ponoszonej od kilkunastu lat straty w działalności gospodarczej (co podnosi skarżący w uzasadnieniu wniosku), działalność ta jest nadal prowadzona, nieprzekonywujące jest oświadczenie żony skarżącego, że strata ta jest finansowana wyłącznie z pożyczek od rodziny i przyjaciół. Skoro żona skarżącego od kilkunastu lat prowadzi działalność gospodarczą ze stratą i w tym czasie nie podjęła kroków do jej zakończenia, to należy uznać, że posiada środki finansowe na pokrycie strat . Reasumując, stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał, iż jego sytuacja materialna uprawnia do przyznania mu prawa pomocy w zakresie częściowym. Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 ( 1 i ( 2 pkt 7 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.