III SA/Lu 1562/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom, Sędziowie Sędzia WSA Robert Hałabis (sprawozdawca),, Sędzia WSA Iwona Tchórzewska, Protokolant Starszy asystent sędziego Małgorzata Olejowska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 5 maja 2016 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Wojewody z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2015 r. nr [...], Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy K. z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...], na mocy której orzeczono o wymeldowaniu A. P. wraz z małoletnim synem K. P. z pobytu stałego w lokalu położonym w miejscowości [...] [...]. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z art. 35 oraz art. 28 ust. 1 i 2 ustawy o ewidencji ludności, warunkiem decydującym o wymeldowaniu osoby jest ustalenie przez organ administracji, że osoba ta faktycznie opuściła bez wymeldowania dotychczasowe miejsce pobytu stałego oraz że opuszczenie to miało charakter trwały i dobrowolny. W postępowaniu o wymeldowanie osoby z miejsca pobytu stałego organ administracji ma obowiązek brać pod uwagę stan faktyczny istniejący w dacie opuszczenia przez nią lokalu. Odnosi się to jednak wyłącznie do oceny kwestii dobrowolności opuszczenia lokalu. Natomiast jeśli chodzi o ocenę zamiaru opuszczenia lokalu i jego realizacji, a także trwałości opuszczenia lokalu, organ winien uwzględniać również okoliczności, jakie wystąpiły w późniejszym okresie. W szczególności organ powinien ustalić, czy były podejmowane próby powrotu do lokalu. Dlatego nie jest dobrowolnym opuszczeniem lokalu takie jego opuszczenie, do którego strona została zmuszona, jeśli strona ta podjęła przewidziane prawem środki w celu obrony swych praw do przebywania w tym lokalu, albo jeżeli fakt zmuszenia do opuszczenia został stwierdzony w postępowaniu karnym. Za równoznaczną jednak z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy uznać sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta przez dysponenta lokalu, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne. Środkami prawnymi umożliwiającymi powrót do lokalu są roszczenia cywilnoprawne, takie np. jak roszczenie o przywrócenie naruszonego posiadania, które zostaną uwzględnione przez sąd przed wydaniem decyzji rozstrzygającej wniosek o wymeldowanie. Z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika, że A. P. wraz z synem w wyniku konfliktów z mężem i teściową w dniu [...] czerwca 2013 r. opuściła lokal mieszkalny położony w miejscowości [...] [...], zabierając z niego wszystkie swoje rzeczy oraz rzeczy syna (oświadczenie A. P. z dnia [...] stycznia 2015 r. oraz ustalenia z oględzin lokalu przeprowadzonych w dniu [...] lipca 2015 r.). Związek małżeński A. i S. P. został rozwiązany wyrokiem Sądu Okręgowego w Z. I Wydział Cywilny z dnia [...] grudnia 2014 r., sygn. akt [...]. Skarżąca A. P. od chwili opuszczenia lokalu do chwili obecnej nie podejmowała jakichkolwiek środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie prowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne. Dlatego organ odwoławczy uznał za udowodnione, że A. P. wraz z synem dobrowolnie w dniu [...] czerwca 2013 r. opuściła lokal mieszkalny, w którym jest zameldowana na pobyt stały. O trwałości opuszczenia przez A. P. wraz z synem lokalu mieszkalnego w miejscowości [...] [...] świadczy – zdaniem organu –fakt, że od 2013 r. do chwili obecnej nie wykazywała ona zainteresowania powrotem do tego lokalu. Ponadto w swoim oświadczeniu z dnia [...] stycznia 2015 r. stwierdziła, że "oboje z synem nie mogą wrócić do tego domu z uwagi na to, że S. P. i E. P. zrobiły z niego gospodę". Nadto wraz z synem jest zameldowana na pobyt czasowy od dnia [...] września 2014 r. w miejscowości M., gmina H., natomiast w H. podjęła pracę (informacja uzyskana od E. P. w trakcie oględzin lokalu). Ustalenia te zdaniem organu świadczą o rezygnacji A. P. ze stałego przebywania w lokalu, w którym jest zameldowana na pobyt stały i założeniu w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Biorąc pod uwagę przedstawiony stan faktyczny i prawny organ odwoławczy uznał, że spełnione zostały warunki do wymeldowania A. P. wraz z synem K. z pobytu stałego w lokalu mieszkalnym położonym w miejscowości [...]. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżąca A. P. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W uzasadnieniu tego stanowiska podniosła, że sytuacja życiowa zmusiła ją do opuszczenia wskazanego lokalu mieszkalnego. Powodem tego było agresywne zachowanie męża S. P. i jego matki E. P.. W związku z tym toczyło się postępowaniem karne w sprawie o znęcanie, które z powodu braku dowodów w sprawie zostało umorzone. Dlatego w okresie od [...] czerwca 2013 r. do [...] lutego 2014 r. przebywała wraz z synem w Specjalistycznym Ośrodku Wsparcia w [...]h. Później zamieszkała w H.. Potwierdziła przy tym, że zabrała rzeczy swoje i syna z mieszkania, w którym są na stałe zameldowani. Wyjaśniła również, że nie ma dostępu do lokalu i nie może tam zamieszkać, ponieważ obawia się agresywnego zachowania byłego męża i teściowej. Zdaniem skarżącej, nie opuściła z synem dobrowolnie miejsca stałego meldunku, a pozbawienie małoletniego syna meldunku stałego jest niezgodne z zasadami współżycia społecznego. Nadto małoletni K. P. jest właścicielem nieruchomości rolnych położonych na terenie Gminy K., przekazanych mu w drodze darowizny przez jego dziadków E. i K. małż. P.. Zaistniała sytuacja spowodowała, iż nie jest możliwe użytkowanie pola będącego wcześniej częścią gospodarstwa rolnego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarg nie jest zasadna, dlatego nie mogła zostać uwzględniona. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (j.t. Dz.U. z 2015 r. poz. 388 z późn. zm., dalej jako "ustawa o ewidencji ludności" lub "ustawa".). Przepis art. 35 ustawy stanowi, że organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1 ustawy, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanego w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Za "miejsce stałego pobytu" należy uznać miejsce koncentracji życiowych interesów danej osoby, w którym to osoba realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, to jest: mieszka, nocuje, spożywa posiłki, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego użytku (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny i znajomych, itp. Legalność decyzji o wymeldowaniu w trybie art. 35 ustawy o ewidencji ludności zależy niewątpliwie od nadania właściwego znaczenia terminowi "opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego lub czasowego bez wymeldowania". Organ administracji przed wydaniem decyzji w przedmiocie wymeldowania winien zbadać, czy dana osoba opuściła lokal, czy też w lokalu tym przebywa. Fakt opuszczenia lokalu stanowi bowiem jedyną przesłankę uprawniającą organ meldunkowy do wydania decyzji o wymeldowaniu, gdyż w aktualnym stanie prawnym ewidencja ludności jest instytucją służącą odzwierciedlaniu jedynie stanu faktycznego, gdyż dostarcza organom wiedzy o rzeczywistym miejscu pobytu obywatela i w żaden sposób nie wiąże się ze sferą praw do lokalu, bądź zajmowanego pomieszczenia. Opuszczenie miejsca stałego pobytu pociąga za sobą obowiązek dokonania czynności wymeldowania się z pobytu stałego przez osobę, która dokonuje takiej zmiany stanu faktycznego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego lub czasowego jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (zob. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00, LEX nr 50123). Jakkolwiek stanowisko to zostało ukształtowane na tle poprzednio obowiązującego przepisu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (j.t. Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 z późn. zm.), to zachowuje ono nadal w pełni swoją aktualność. Wymaga zaakcentowania, że o trwałości opuszczenia miejsca pobytu świadczy nie tylko fizyczne i długotrwałe nieprzebywanie danej osoby pod wskazanym adresem, ale zamiar zainteresowanej osoby założenia w nowym miejscu ośrodka swoich spraw osobistych, rodzinnych i majątkowych, który jest połączony z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z dotychczasowym lokalem i brakiem woli powrotu do miejsca swojego dotychczasowego zamieszkiwania. Podniesione w skardze zarzuty w istocie zmierzają do zakwestionowania prawidłowości stanowiska organów, które przyjęły, że wyprowadzenie się skarżącej wraz z małoletnim synem z zajmowanego lokalu mieszkalnego miało charakter dobrowolny i trwały, co uzasadniało wymeldowanie ich z lokalu zgodnie z art. 35 ustawy o ewidencji ludności. W szczególności skarżąca podniosła, że fakt opuszczenia przez nią z synem lokalu był wymuszony sytuacją związaną z konfliktami z byłym mężem i jego matką. Okoliczności te były natomiast przedmiotem oceny organów po rozważaniu całości materiału dowodowego zebranego w toku postępowania. Otóż, poza sporem pozostaje to, że skarżąca A. P. faktycznie opuściła sporny lokal w dniu [...] czerwca 2013 r. wraz z synem i do chwili wniesienia skargi – do niego nie powróciła. W sprawie nie było również kwestionowane, że wynajęła i wynajmuje w dalszym ciągu mieszkanie w H.. Tam też obecnie koncentruje się jej oraz jej syna życie. Odnośnie kwestii "zamiaru" należy zwrócić uwagę, że w świetle ustawy o ewidencji ludności, o charakterze pobytu w określonej miejscowości decyduje zamiar osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu. Zgodnie z art. 25 ust. 1 tej ustawy, pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Przywołana definicja wskazuje na istnienie dwóch elementów, a mianowicie nie tylko samego faktu zamieszkiwania w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem, który stanowi element zewnętrzny (corpus), ale również zamiaru stałego tam przebywania, czyli elementu wewnętrznego (animus manendi). Drugi z wymienionych składników, element wewnętrzny o charakterze psychicznym, odnosi się bezpośrednio do zamiaru (woli). Słusznie organ meldunkowy zauważył, że skarżąca nie podjęła żadnych kroków, w tym prawnych, zmierzających do przywrócenia poprzedniego stanu, co przemawia zarówno za przyjęciem dobrowolności, jak i trwałości opuszczenia lokalu, w którym przebywała. Co więcej, w niniejszej sprawie skarżąca konsekwentnie deklaruje, że nie ma zamiaru powrotu do przedmiotowego lokalu, dlatego brak podstaw do uznania jej oświadczeń za niewiarygodne (zwłaszcza w świetle zgromadzonego materiału dowodowego sprawy). Mając na uwadze, że wymeldowanie z miejsca pobytu stałego winno być następstwem ustalenia definitywnego zerwania więzi z tym miejscem przez osobę tam zameldowaną, bez ujawnionej na zewnątrz woli powrotu, organ zasadnie przyjął wyjaśnienia skarżącej, że jej powrót do spornego lokalu jest niemożliwy. Fakt zerwania więzi z lokalem potwierdzają również okoliczności zabrania wszystkich rzeczy osobistych przez skarżącą z nieruchomości położonej w miejscowości [...] [...] oraz przyznawany przez nią brak faktycznego dostępu do mieszkania. Ponieważ ustalenia faktyczne poczynione przez organy administracji znajdują potwierdzenie w niewadliwie zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, to materiał ten należało uznać za wystarczający do podjęcia prawidłowej i zgodnej z prawem decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego. Z przytoczonych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę, o czym orzekł w sentencji wyroku.