III SA/Lu 1723/15
WyrokWSA w Lublinie2016-07-07
Skład orzekający: Jadwiga Pastusiak, Jerzy Drwal, Ewa Kowalczyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy kara pieniężna nałożona na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry może być skutecznie kwestionowana z uwagi na brak notyfikacji przepisów art. 14 ust. 1 ustawy o grach hazardowych Komisji Europejskiej zgodnie z dyrektywą 98/34/WE?Ratio decidendi
Kara pieniężna nałożona na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych nie jest przepisem technicznym w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE i nie wymagał jej notyfikacji. W związku z tym, brak notyfikacji art. 14 ust. 1 ustawy o grach hazardowych nie stanowi podstawy do odmowy zastosowania sankcji z art. 89 ust. 1 pkt 2. Podmiot, który świadomie urządza gry na automatach bez spełnienia wymogów ustawowych, nie może powoływać się na argument o braku notyfikacji.Stan faktyczny
Właściciel lokalu został ukarany karą pieniężną w wysokości 12.000 zł za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry. W lokalu ujawniono dwa urządzenia do gier, które nie były zarejestrowane i należały do firmy bez zezwolenia. Gry na automacie miały charakter losowy, a skarżący udostępnił lokal i zapewnił warunki do korzystania z urządzenia, czerpiąc z tego korzyści. Skarżący kwestionował nałożenie kary, podnosząc m.in. brak notyfikacji przepisów technicznych UE oraz zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych co do jego roli w "urządzaniu" gier.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal,, Sędzia WSA Ewa Kowalczyk, Protokolant Asystent sędziego Radosław Stelmasiak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 7 lipca 2016 r. sprawy ze skargi L.K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry oddala skargę.
Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...] września 2015 r., znak: [...], Dyrektor Izby Celnej w [...] utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] czerwca 2015 r., znak: [...], wymierzającą L. K. (dalej: skarżący) karę pieniężną w wysokości 12.000 zł z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry.
Podstawę faktyczną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia:
W dniu 25 września 2013 r. w lokalu, którego właścicielem jest skarżący, funkcjonariusze Urzędu Celnego przeprowadzili czynności kontrolne, w wyniku których ujawniono dwa urządzenia do gier, w tym jedno o numerze [...]. Ustalono, że urządzenie nie zostało zarejestrowane zgodnie z obowiązującymi przepisami, a jego właścicielem jest firma nie posiadająca zezwolenia na urządzanie gier na automacie.
W toku kontroli przeprowadzono oględziny, a także grę kontrolną na automacie. Na podstawie przeprowadzonego eksperymentu ustalono, że gry na ww. urządzeniu mają charakter losowy. Gracz nie ma wpływu na końcowe ustawienie się bębnów z wizerunkami na ekranie. Wygranymi punktami można grać jak punktami zakupionymi za pieniądze.
Funkcjonariusze celni przeanalizowali także umowę najmu zawartą między skarżącym (wynajmującym) a przedsiębiorcą będącym właścicielem automatów (najemcą). Na podstawie umowy wynajmujący udostępnił najemcy część lokalu użytkowego o pow. 2 m2, celem prowadzenia w tym miejscu działalności gospodarczej w zakresie odpłatnego udostępniania klientom urządzenia w celach zabawowych, w zamian za czynsz i opłaty dodatkowe (m.in. za zużyta energie elektryczną). Wynajmujący zobowiązał się do zapewnienia właściwych warunków używania urządzenia, do jego dozoru i zabezpieczenia przed uszkodzeniami, a także do informowania klientów, że urządzenie jest wyłącznie maszyną zabawową. W myśl umowy wynajmujący nie ma prawa pobierać od klientów opłat, ani wypłacać im żadnych kwot. Opłaty za korzystanie z urządzenia mają być uiszczane za pomocą automatu wrzutowego.
Przesłuchany w charakterze podejrzanego skarżący zeznał m.in. że otrzymał od przedstawiciela firmy będącej właścicielem urządzenia klucz służący do kasowania punktów. Po okazaniu zatrzymanych podczas kontroli zeszytów, zeznał że zawarte w nich zapisy zawierają przeliczniki pieniędzy na punkty.
W toku postępowania zatrzymane w trakcie kontroli urządzenie zostało poddane kontroli przez biegłego sądowego z zakresu informatyki, telekomunikacji i automatów do gier. Biegły potwierdził, że badany automat służy do celów komercyjnych, a urządzane na nim gry mają charakter losowy.
Na podstawie powyższych ustaleń decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r., Naczelnik Urzędu Celnego w [...] wymierzył skarżącemu karę pieniężną w łącznej wysokości 12.000 zł z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry.
Od decyzji skarżący wniósł odwołanie, zarzucając naruszenie przepisów ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U. z 2015 r. poz. 612 ze zm., dalej jako u.g.h.), poprzez oparcie rozstrzygnięcia na ich podstawie w sytuacji gdy przepisy te nie zostały notyfikowane zgodnie z wymogami dyrektywy nr 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. Urz. UE, seria L, nr 204, s. 37 ze zm.). Ponadto skarżący zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych poprzez ustalenie, że prowadził gry o charakterze losowym, podczas gdy jego rola sprowadzała się wyłącznie do udostępnienia części lokalu na potrzeby wynajmującego, a więc nie można uznać, że urządzał gry losowe.
Po rozpatrzeniu odwołania Spółki, decyzją z dnia [...] września 2015 r., Dyrektor Izby Celnej w [...], utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy powołał się na zebrany w sprawie materiał dowodowy, z którego wynika, że strona mimo, iż udostępniła powierzchnie pod ww. urządzenie umożliwiające gry na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 5 u.g.h., nie legitymowała się którymkolwiek z dokumentów legalizujących działania w tym zakresie, a więc koncesją na prowadzenie kasyna gry czy stosownym zezwoleniem wymaganym przez ustawę.
W ocenie organu urządzanie gier to nie tylko posiadanie automatu i dysponowanie nim, ale również umożliwianie osobom trzecim, tj. klientom lokalu, w którym urządzenie jest eksploatowane, uczestniczenia w grze hazardowej. Nie ma przy tym znaczenia, czy z możliwości tej ktoś skorzystał.
Ustawodawca w żaden sposób nie uzależnia możliwości nałożenia kary pieniężnej od ewentualnej możliwości uzyskania zezwolenia czy koncesji. Z art. 89 ust. 1 u.g.h. wynika, że każdy, kto urządzi grę hazardową bez legitymowania się koncesją lub zezwoleniem, bez względu na formę prawną urządzającego i miejsce urządzania gry, podlegać będzie karze pieniężnej. Brak możliwości uzyskania przez osobę fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą koncesji na prowadzenie kasyna gry nie może stanowić przyzwolenia na bezkarne prowadzenie nielegalnej działalności hazardowej.
Organ odwoławczy zauważył, że to skarżący zawarł umowę dzierżawy lokalu. Skarżący zapewnił warunki do korzystania z automatu poprzez wydzielenie powierzchni celem jego ustawienia, zapewnił dostawę energii elektrycznej dla ich zasilania. Skarżący poprzez zorganizowanie warunków umożliwiających użytkowanie przedmiotowego automatu w lokalu będącym w jego posiadaniu, stał się podmiotem urządzającym gry na automatach poza kasynem gry i jako taki podlegał karze pieniężnej.
W ocenie Dyrektora Izby Celnej chybiony jest zarzut naruszenia art. 14 ust. 1 u.g.h., bowiem przepis ten nie mógł znaleźć zastosowania w sprawie, jako adresowany do podmiotów działających legalnie, a nie jak skarżący ignorujących obowiązujące zasady porządku prawnego.
Konkludując organ odwoławczy uznał, że stwierdzenie w toku postępowania, że skarżący jest urządzającym gry na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 5 u.g.h., poza kasynem gry, skutkuje powstaniem odpowiedzialności administracyjnej
i wymierzeniem kary pieniężnej na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.
W skardze na decyzję Dyrektora Izby Celnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie L. K. zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego:
- art. 6 ust. 1 oraz art. 14 ust. 1 u.g.h. poprzez ich niesłuszne zastosowanie, pomimo że są to przepisy o charakterze technicznym w rozumieniu art. 8 dyrektywy nr 98/34/WE, które nie powinny być stosowane z uwagi na brak dopełnienia obowiązku notyfikacji projektu tej ustawy Komisji Europejskiej;
- art. 2 ust. 6 u.g.h. poprzez wymierzenie kary pieniężnej na podstawie opinii biegłego, podczas gdy podmiotem właściwym dla określenia charakteru gry urządzanej na automatach właściwy jest minister ds. finansów publicznych.
Ponadto skarżący zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych w zakresie, w jakim organ odwoławczy przyjął, że skarżący naruszył przepisy ustawy urządzając gry losowe, świadomie stwarzając warunki poprzez wydzierżawienie lokalu właścicielowi automatów, podczas gdy jego rola ograniczona była do obowiązków wynikających z umowy cywilnoprawnej, a tym samym nie można mu przypisać zachowania mieszczącego się w pojęciu "urządzania" gier losowych.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje
Skarga podlega oddaleniu.
Istota sporu sprowadza się do oceny prawidłowości nałożenia na skarżącego kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry, na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.
Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że przepisy ustawy o grach hazardowych w okolicznościach faktycznych tej sprawy zostały przez organ zastosowane prawidłowo. Postępowanie przeprowadzone było zgodnie z wymogami proceduralnymi Ordynacji podatkowej, w szczególności zgodnie z regułami przewidzianymi m.in. w przepisach: art. 121 § 1, art. 122 § 1, art. 180 § 1 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej. W postępowaniu wyjaśnione zostały wszystkie istotne okoliczności sprawy, a ustalenia faktyczne dokonane zostały prawidłowo.
Ustawa o grach hazardowych określa warunki urządzania i zasady prowadzenia działalności w zakresie gier losowych, zakładów wzajemnych i gier na automatach (art. 1). Stosownie do art. 2 ust. 3 u.g.h. grami na automatach są gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości. Grami na automatach są także gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, organizowane w celach komercyjnych, w których grający nie ma możliwości uzyskania wygranej pieniężnej lub rzeczowej, ale gra ma charakter losowy (art. 2 ust. 5 u.g.h.).
Zgodnie z art. 3 ustawy, urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach jest dozwolone wyłącznie na zasadach określonych w ustawie. Z art. 6 ust. 1 u.g.h. wynika zaś, że warunkiem podstawowym prowadzenia działalności w zakresie gier na automatach jest uzyskanie koncesji na prowadzenie kasyna gry. Przepis art. 14 ust. 1 u.g.h. przewiduje natomiast, że urządzanie gier na automatach dozwolone jest wyłącznie w kasynach gry. W świetle przepisów powołanej ustawy zasadą jest więc prowadzenie działalności polegającej na urządzaniu gier na automatach na podstawie koncesji i wyłącznie w kasynach gry (art. 6 ust. 1 i art. 14 ust. 1 u.g.h.). Pobocznie należy tylko zauważyć, że działalność ta może być kontynuowana na podstawie zezwoleń uzyskanych na podstawie poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych (Dz.U. z 2004 r. Nr 4, poz. 27 ze zm.), aż do czasu ich wygaśnięcia, stosownie do uregulowania z art. 129 ust. 1 u.g.h. Z uwagi jednak na bezprzedmiotowość tego aspektu w stanie faktycznym rozpoznawanej, sprawy, zagadnienie to nie wymaga omówienia.
W przypadku naruszenia powyższych zasad, przepis art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. przewiduje nałożenie kary pieniężnej na urządzającego gry na automatach poza kasynem gry. Sankcja z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. dotyczy zakazu określonego w art. 14 ust. 1 ustawy o grach hazardowych. Przepis art. 14 ust. 1 w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji (sprzed nowelizacji obowiązującej od 3 września 2015 r.) stanowił, że urządzanie gier cylindrycznych, gier w karty, gier w kości oraz gier na automatach dozwolone jest wyłącznie w kasynach gry.
W sprawie niniejszej nie było sporne, że skarżący nie legitymował się którymkolwiek z dokumentów legalizujących jego działanie, ani pod rządem poprzednio obowiązującej ustawy o grach i zakładach wzajemnych, ani też obecnie obowiązującej ustawy o grach hazardowych.
Jednocześnie zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, że na kontrolowanym urządzeniu urządzane były gry na automatach w rozumieniu przepisów ustawy o grach hazardowych. W celu ustalenia charakteru gier urządzanych na badanym automacie został przeprowadzony przez funkcjonariuszy celnych eksperyment, zarejestrowany przy pomocy urządzenia nagrywającego i szczegółowo opisany w protokółach oględzin z dnia 25 września 2013 r.
Ponadto automaty zostały poddane ekspertyzie, przeprowadzonej przez biegłego sądowego z zakresu informatyki przy Sądzie Okręgowym w [...] w postępowaniu karnym skarbowym. Wyniki ekspertyzy zostały wykorzystane jako dowód w postępowaniu administracyjnym w niniejszej sprawie. Sporządzona przez biegłego opinia z dnia 4 grudnia 2014 r. jest jednoznaczna. Biegły jednoznacznie stwierdza, że badane automaty służą do celów komercyjnych – warunkiem uruchomienia automatu jest zakredytowanie go przez grającego gotówką. W rozgrywanych grach gracz nie uzyskuje bezpośrednio wygranej pieniężnej lub rzeczowej, ale gry mają charakter losowy (art. 2 ust. 5 u.g.h.). Gry rozgrywane na badanych urządzeniach spełniają kryteria gier na automatach w rozumieniu ustawy o grach hazardowych. Wnioski zawarte opinii są zbieżne z wynikami wcześniejszego eksperymentu przeprowadzonego przez funkcjonariuszy celnych.
Nie ma żadnych podstaw, aby kwestionować wartość dowodów, które doprowadziły organy do kluczowych wniosków.
Po pierwsze, w postępowaniu prowadzonym przez organy celne obowiązuje zasada otwartego katalogu środków dowodowych, dopuszczająca jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej). Nie ma więc przeszkód do korzystania w tym postepowaniu również z dowodu w postaci eksperymentu przeprowadzonego przez funkcjonariuszy celnych. Dowód z eksperymentu, tak jak wszystkie inne dowody, podlega wszechstronnej, swobodnej ocenie organów celnych, z uwzględnieniem zasad logiki i doświadczenia życiowego (art. 191 Ordynacji podatkowej).
W badanej sprawie opis przeprowadzonego eksperymentu jest rzeczowy
i spójny, a wyciągnięte wnioski logiczne. Przeprowadzona na badanych urządzeniach gra kontrolna wykazała, że gracz ma możliwość uzyskania wygranej rzeczowej w postaci punktów, dających możliwość kontynuacji gry. Opisany w protokole (k. 6 i 8 akt adm.) sposób działania gry na automatach (samoczynne zatrzymywanie się symboli, bez możliwości ingerencji gracza) wskazuje na losowy charakter gry, niezależny od umiejętności czy zręczności gracza.
Po drugie, jak wskazuje się w orzecznictwie, ukaranie podmiotu prowadzącego gry na automatach poza kasynem gry wymaga przeprowadzenia postępowania, w którym organy celne samodzielnie mogą i muszą ustalić ustawowe przesłanki nałożenia takiej kary. W tym zakresie mogą korzystać ze wszelkich środków dowodowych, a ich ustalenia są samodzielne.
Chybione są podniesione w skardze zarzuty, że wymierzenie kary pieniężnej nastąpiło na podstawie opinii biegłego, podczas gdy podmiotem właściwym dla określenia charakteru gry urządzanej na automatach właściwy jest minister ds. finansów publicznych.
Prowadzone przed Ministrem Finansów postępowanie w sprawie ustalenia, czy gra lub zakład posiadające cechy wymienione w ust. 1-5 są grą losową, zakładem wzajemnym albo grą na automacie w rozumieniu ustawy (art. 2 ust. 6 i ust. 7 u.g.h.) jest całkowicie odrębną kwestią od postępowania w sprawie wymierzenia kary na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. Ustalenia i rozstrzygnięcia w nim zapadłe nie wyłączają ustaleń czynionych w postępowaniu o nałożenie kary. Rozstrzygnięcie w sprawie z art. 2 ust. 6 i ust. 7 u.g.h. przez Ministra Finansów w zakresie charakteru automatu nie jest prejudykatem w stosunku do gry prowadzonej na konkretnym automacie, który ma określone parametry i charakter na podstawie działań i dokumentów dopuszczających automat do użytkowania. W postępowaniu o nałożenie kary na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. nie chodzi tylko o to, jaki charakter ma automat (zręcznościowy, losowy), ale o miejsce w jakim on funkcjonuje. Charakter takiego automatu potwierdzony jest jego dokumentacją posiadaną przez podmiot korzystający z niego do organizowania gier, z tego powodu ta kwestia nie wymaga rozstrzygania w odrębnym postępowaniu (por. wyroki NSA z 24 września 2015 r., II GSK 1788/15 i z 5 listopada 2015 r., II GSK 2032/15). Pogląd ten w pełni podziela sąd orzekający w badanej sprawie.
W ocenie Sądu nie zasługują na uwzględnienie zarzuty skargi, w których skarżący podważa możliwość uznania go za urządzającego gry na automatach.
Powołany przez organ jako zasadnicza podstawa rozstrzygnięcia art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. stanowi, że karze pieniężnej podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry. Ustawa nie zawiera legalnej definicji urządzającego gry, należy więc kierować się przede wszystkim językową wykładnią tego przepisu. Nie należy tez tracić z pola widzenia funkcji tego przepisu, a więc wykładni celowościowej, musi być ona jednak stosowana z ostrożnością, z uwagi na sankcyjny charakter przepisu wykładnia celowościowa nie może nadmiernie rozszerzać zakresu podmiotowego odpowiedzialności. Podstawowe znaczenia słowa "urządzać" w języku powszechnych obejmują: "wyposażyć coś w odpowiednie sprzęty", "zorganizować jakąś imprezę, jakieś przedsięwzięcie itp.", "zapewnić komuś dobre warunki materialne" (por. "Słownik języka polskiego" pod red. W. Doroszewskiego, wyd. elektroniczne).
Już językowe znaczenie pojęcia "urządzający gry na automatach" wskazuje, że chodzi nie tylko o właściciela urządzenia, ale każdego, kto podejmuje działania związane z wykorzystaniem automatu do celów działalności gospodarczej – udostępnia miejsce, w którym urządzenie będzie eksploatowane, zapewnia jego obsługę, dostęp do sieci energetycznej, interpretację wspiera wykładnia celowościowa – gdyby wolą ustawodawcy było ograniczenie odpowiedzialności administracyjnej za bezprawne wykorzystywanie automatów, użyłby innych sformułowań, np. ograniczając zakres podmiotowy to właściciela czy posiadacza automatu.
Z ustaleń organu wynika, że skarżący jest posiadaczem lokalu, w którym eksploatowany był automat i prowadzono na nim gry losowe. Oprócz udostępnienia miejsca na wstawienie automatów i źródła prądu, skarżący zapewniał odpowiednie warunki do tego, aby gry na zainstalowanych tam urządzeniach mogły być prowadzone. Z treści umowy najmu wynika, że skarżący jako wynajmujący zobowiązał się do zapewnienia właściwych warunków używania urządzenia, do jego dozoru i zabezpieczenia przed uszkodzeniem. Ponadto o bezpośredniej pieczy skarżącego nad urządzeniem świadczą czynione przez niego dokładne zapiski dotyczące przelicznika pieniędzy na punkty, w rozbiciu na poszczególne dni i poszczególne automaty. Osoba, która ma tylko udostępnić miejsce pod automat nie czyniłaby takich starań. Wskazuje to na znacznie aktywniejszy udział skarżącego w przedsięwzięciu, aniżeli stara się wykazać w skardze.
W świetle ustalonych w toku postępowania okoliczności organy celne zasadnie przyjęły, że skarżącego uznać należy za podmiot urządzający gry na automatach w rozumieniu przepisów ustawy o grach hazardowych. Skoro tak, mieścił się on w zakresie podmiotowym sankcji z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.
Wskazanie tego przepisu jako podstawy prawnej odpowiedzialności skarżącego nie budzi wątpliwości w świetle uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2016 r. (sygn. akt II GPS 1/16), w której (w punkcie drugim sentencji) wskazano, że urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez względu na to, czy legitymuje się koncesją lub zezwoleniem – od 14 lipca 2011 r, także zgłoszeniem lub wymaganą rejestracją automatu lub urządzenia do gry – podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.
W ocenie sądu nie zasługują również na uwzględnienie zarzuty skargi dotyczące bezskuteczności przepisów art. 89 ust. 2 w zw. z art. 14 ust. 1 u.g.h., wobec braku ich notyfikacji Komisji Europejskiej zgodnie z dyrektywą nr 98/34/WE.
Argumentacja skarżącego zmierza do wykazania, że skoro przepis art. 14 ust. 1 u.g.h. w brzmieniu sprzed nowelizacji obowiązującej od 3 września 2015 r. stanowił, że urządzanie gier cylindrycznych, gier w karty, gier w kości oraz gier na automatach dozwolone jest wyłącznie w kasynach gry, a nie został notyfikowany w trybie dyrektywy, nie może być stosowany, a w konsekwencji nie może być stosowany również przepis sankcjonujący jego naruszenie, a więc art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. W konsekwencji nie było podstaw do nałożenia na skarżącą kary pieniężnej na wskazanej podstawie, przewidzianej w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.
Problem wpływu dyrektywy nr 98/34/WE na możliwość stosowania przepisów sankcjonujących zawartych w ustawie o grach hazardowych (art. 89) stał się źródłem rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych, w tym również na forum Naczelnego Sądu Administracyjnego. Rozbieżności te stały się podstawą skierowania przez Prezesa NSA wniosku o podjęcie uchwały mającej na celu wyjaśnienie przepisów prawnych, które spowodowały owe rozbieżności. Odpowiedź na ten wniosek stanowi powoływana wyżej uchwała NSA z 16 maja 2016 r. Kluczowy w tej kwestii punkt 1 sentencji brzmi następująco: "1. Art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych [...] nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego ([...]), którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy i może stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych, a dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego, o którym mowa w tym przepisie oraz jego stosowalności w sprawach o nałożenie kary pieniężnej, nie ma znaczenia brak notyfikacji oraz techniczny - w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE - charakter art. 14 ust. 1 tej ustawy. 2. Urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez względu na to, czy legitymuje się koncesją lub zezwoleniem - od 14 lipca 2011 r., także zgłoszeniem lub wymaganą rejestracją automatu lub urządzenia do gry - podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych ([...])".
Przytaczanie w tym miejscu szerszych fragmentów bardzo obszernego uzasadnienia uchwały jest oczywiście zbędne, celowe jest natomiast zwrócenie uwagi na podstawowe argumenty zastosowane przez NSA.
Oceniając art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. w kontekście pojęcia przepisów technicznych w rozumieniu dyrektywy nr 98/34/WE, NSA zauważył m.in., że przepis ten, "zważywszy na treść zawartej w nim regulacji, nie ustanawia żadnych warunków determinujących w sposób istotny nie dość, że skład, to przede wszystkim właściwości lub sprzedaż produktu. Określony tym przepisem sposób prowadzenia działalności przez podmioty urządzające gry jest obojętny z punktu widzenia występowania istotnego wpływu na właściwości lub sprzedaż produktu (automatu do gier) wykorzystywanego do urządzania na nim gier hazardowych, i to zarówno tych, o których mowa w art. 2 ust. 3 i ust. 5, jak i tych wymienionych w ust. 3 art. 129 przywołanej ustawy" (punkt 4.3 uzasadnienia uchwały). W efekcie Sąd stwierdził, że art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. "nie jest przepisem technicznym, w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE, którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej stosownie do art. 8 ust. 1 tej dyrektywy. Przepis ten ustanawia sankcję za działania niezgodne z prawem, zaś ocena tej niezgodności jest dokonywana na podstawie innych wzorców normatywnych. O możliwości zastosowania, bądź konieczności odmowy zastosowania art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych decydują bowiem okoliczności konkretnej sprawy i zestawienie w jakim przepis ten występuje w ramach konstrukcji normy prawnej odnoszącej się do ustalonego stanu faktycznego, co oznacza, że zasadniczo może stanowić on podstawę prawną nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych" (punkt 4.7 uzasadnienia).
Odnosząc się do, podnoszonej również w badanej sprawie przez skarżącą Spółkę, relacji między art. 89 ust. 1 pkt 2 jako normą sankcjonująca a art. 14 ust. 1 u.g.h., jako normą sankcjonowaną, dopuszczającą prowadzenie gier na automatach wyłącznie w kasynach gry, Sąd wskazał, że istotne dla możliwości zastosowania normy sankcjonującej w kontekście wymogu notyfikacji jest zbadania w warunkach konkretnej sprawy, czy podmiot prowadzący działalność regulowaną ustawą o grach hazardowych w ogóle poddał się działaniu zasad określonych tą ustawą – w tym zwłaszcza zasad określonych w jej art. 14 ust. 1 w związku z art. 6 ust. 1 - czy też przeciwnie, zasady te zignorował w ten sposób, że na przykład działalność tę prowadził pomimo, że ani zezwolenia, ani koncesji na prowadzenie gry nigdy nie posiadał, ani też nie ubiegał się o nie (punkt 5.3 uzasadnienia). Sąd wskazał, że zarówno prawo unijne, jak i prawo krajowe sprzeciwia się powoływaniu się na wprost wynikające z jego uregulowań, czy też wyinterpretowane z nich przez Trybunał Sprawiedliwości uprawnienia, w sytuacji gdy, polegać miałoby to wyłącznie na tworzeniu stanów faktycznych (stanów rzeczy) pozornie tylko odpowiadających tym uprawnieniom w celu skorzystania z nich i powoływania się na nie, przy jednoczesnym braku istnienia ku temu usprawiedliwionych oczekiwań i podstaw. Znajduje to swoje potwierdzenie w tym stanowisku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, z którego wynika, że nikt nie może powoływać się na normy prawa unijnego w celach nieuczciwych lub stanowiących nadużycie (por. np. wyrok dnia 18 grudnia 2014 r., w połączonych sprawy C - 131/13, C - 163/13 i C-164/13).
W efekcie z wywodów NSA wynika, że podmiot, który świadomie urządza gry na automatach bez uczynienia zadość jakimkolwiek warunkom określonym w ustawie o grach hazardowych (posiadanie koncesji, zezwolenia wydanego na podstawie przepisów obowiązujących wcześniej, rejestracji automatu) nie może powoływać się skutecznie na argument o technicznym charakterze art. 14 ust. 1 u.g.h. i braku skuteczności tego przepisu, a w konsekwencji na argument braku podstaw do zastosowania w tego rodzaju okolicznościach sankcji z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. (por. pkt 5.5 uzasadnienia).
Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela powyższe stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego z dwóch względów. Po pierwsze, z uwagi na pośrednio wiążący charakter przytaczanej uchwały. Uchwała ma charakter abstrakcyjny, nie została wydana w konkretnej sprawie, godzi się jednak przypomnieć, że jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, musi przedstawić powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi (art. 269 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2016 r., poz. 718; dalej jako: p.p.s.a.). Skład orzekający w badanej sprawie absolutnie nie widzi podstaw do tego, aby w powyższym trybie przedstawiać nowe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia przez NSA.
Drugim argumentem, który przemawia za pełnym przyjęciem poglądów NSA wyrażonych w przytoczonej uchwale jest fakt, że odpowiadają one w pełni linii orzeczniczej, jaką tutejszy sąd prezentuje konsekwentnie od dłuższego czasu w analogicznych sprawach (por. tylko przykładowo: wyroki WSA w Lublinie z 23 lutego 2016 r., III SA/Lu 850/15; z 3 marca 2016 r., III SA/Lu 1177/15, III SA/Lu 972/15; z 8 marca 2016 r., III SA/Lu 1553/15, III SA/Lu 1571/15; z 15 marca 2016 r., III SA/Lu 1202/15, III SA/Lu 1333/15; z 22 marca 2016 r., III SA/Lu 1134/15, III SA/Lu 1577/15; z 12 kwietnia 2016 r., III SA/Lu 638/15, III SA/Lu 1328/15; z 19 kwietnia 2016 r., III SA/Lu 245/16; z 21 kwietnia 2016 r., III SA/Lu 1165/15, III SA/Lu 1608/15; z 5 maja 2016 r., III SA/Lu 1601/15, III SA/Lu 32/16; z 12 maja 2016 r., III SA/Lu 1661/15, III SA/Lu 1733/15).
Z powyższych względów skład orzekający w badanej sprawie uznaje argumenty skarżącego za chybione. Nawiązując do przytoczonej argumentacji NSA, trzeba wskazać, że działanie skarżącego było niezgodne nie tylko z przepisami nowej ustawy, ale też z przepisami dotychczasowymi, które wszak również wymagały zalegalizowania działalności w zakresie gier na automatach poprzez uzyskanie zezwolenia. Skarżący na spornym automacie urządzał gry poza kasynem gier, czyli wbrew zakazowi wynikającemu z art. 14 ust. 1 u.g.h. Działanie takie nie może być aprobowane.
Podsumowując powyższe rozważania stwierdzić zatem należało, iż w sprawie tej nie zaistniały jakichkolwiek podstawy do odmowy zastosowania w stosunku do skarżącej przepisu art. 89 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 14 ust. 1 u.g.h., co oznacza, że wymierzenie kary w wysokości określonej przepisem art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h. było uzasadnione.
Z przytoczonych wyżej względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło