III SA/Lu 173/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Robert Hałabis po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. F. na uchwałę Rady Gminy z dnia 30 grudnia 2025 r. Nr XXIX/180/2025 w przedmiocie uznania wniosku dotyczącego likwidacji Straży Miejskiej w H. za bezzasadny p o s t a n a w i a: I. odrzucić skargę; II. zwrócić skarżącemu J. F. uiszczony wpis od skargi w kwocie 100 zł (sto złotych). W rozpoznawanej sprawie w dniu 29 maja 2025 r. J. F. złożył do Rady Gminy wniosek dotyczący likwidacji Straży Miejskiej w H.. Motywacja skarżącego byłą taka, że w jego ocenie Straż Miejska nie spełnia w pełni swojej roli w zakresie porządku publicznego. Uchwałą Nr XXIX/180/2025 z dnia 30 grudnia 2025 r. Rada Gminy – po zapoznaniu się ze stanowiskiem Komisji Skarg, Wniosków i Petycji – uznała wniosek mieszkańca dotyczący likwidacji Straży Miejskiej w H. za bezzasadny. Na wskazaną uchwałę skarżący, będący radnym Rady Gminy, złożył skargę do Wojewody L.. Pismem z dnia 22 stycznia 2026 r. Wojewoda L. jako organ nadzoru nad uchwałami podejmowanymi przez rady miasta stwierdził, że brak jest podstaw do zakwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej uchwały i podał szczegółowe uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia. W piśmie z dnia 30 stycznia 2026 r. skarżący J. F. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na powyższą uchwałę, zarzucając m.in.: brak analizy prawnej wskazanej w uchwale komisji, brak opinii Komendy Wojewódzkiej Policji, brak oceny skutków organizacyjnych i finansowych likwidacji Straży, brak rozważenia alternatywnych rozwiązań poza pozostawieniem Straży w niezmienionej formie oraz pozorne przedłużanie terminu. W odpowiedzi na skargę Rada Gminy wniosła o odrzucenie skargi, ewentualnie o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga wniesiona w tej sprawie podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, z późn. zm. – dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zakres tej kontroli sprecyzowany został w przepisie art. 3 § 2 p.p.s.a. i obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2025 r. poz. 1131, 1423, 1820 i 1863), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego; b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Nadto według art. 3 § 3 p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Z przytoczonych wyżej przepisów wynika, że sądy administracyjne są właściwe wyłącznie do rozpatrywania skarg w sprawach w nich ściśle określonych. Zakres właściwości rzeczowej (kognicji) sądów administracyjnych wyznacza katalog skarg na określone w art. 3 § 2 i § 2a p.p.s.a. działania organów administracji publicznej, a także ich bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, ale tylko w przypadkach, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. Katalog ten rozszerzają dodatkowo w określonych przypadkach konkretne przepisy ustaw szczególnych, które przewidują kontrolę sądu administracyjnego w sprawach nieprzewidzianych w art. 3 § 2 p.p.s.a. Z tego względu zawsze przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi sąd administracyjny obowiązany jest zbadać w pierwszej kolejności jej dopuszczalność. Wymaga przy tym podkreślenia, o czym wyżej była mowa, że kluczowym warunkiem dopuszczalności skargi jest pozostawanie sprawy, której ona dotyczy, w kognicji sądu administracyjnego. Stosownie bowiem do treści art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, skarga podlega odrzuceniu. Przechodząc zatem do okoliczności tej sprawy, a przede wszystkim treści wniesionej skargi wymaga zwrócenia uwagi, że przedmiotem zaskarżenia stałą się uchwała Rady Rada Gminy Nr XXIX/180/2025 z dnia 30 grudnia 2025 r., w sprawie uznania wniosku strony za bezzasadny, podjęta na podstawie art. 18b ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2025 r. poz. 1153 – dalej jako "u.s.g.") w związku z art. 223 § 1 i art. 244 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691 – dalej jako "k.p.a."). Rozpoznawana sprawa dotyczyła zatem uchwały podjętej w wyniku rozpoznania skargi wniesionej w trybie art. 227 k.p.a. Według powołanego przepisu przedmiotem skargi (powszechnej) może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw. Tymczasem wyjaśnić należy, że uregulowane w dziale VIII k.p.a., gdzie umiejscowiono powołany wyżej przepis, postępowanie skargowo-wnioskowe stanowi rodzaj uproszczonego postępowania administracyjnego. W ramach tego postępowania realizowane jest zagwarantowane każdemu w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej prawo składania petycji, skarg i wniosków, między innymi, do organów jednostek samorządu terytorialnego. Stwierdzono już, że według art. 227 k.p.a. przedmiotem skargi może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw. Poza tym przepis art. 223 § 1 k.p.a. stanowi, że organy państwowe, organy samorządu terytorialnego i inne organy samorządowe rozpatrują oraz załatwiają skargi i wnioski, o których mowa w art. 227 k.p.a. w ramach swojej właściwości. Załatwienie skargi przez radę miejską, która jest organem kolegialnym, następuje w formie uchwały (art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy o samorządzie gminnym). Tego rodzaju uchwały, będące formą załatwienia skargi lub wniosku rozpatrywanego w tym trybie, nie podlegają natomiast zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Dodatkowo przepis art. 229 pkt 3 k.p.a. wskazuje, że organem właściwym do rozpatrzenia skargi dotyczącej zadań lub działalności wójta (burmistrza lub prezydenta miasta) i kierowników gminnych jednostek organizacyjnych, z wyjątkiem spraw określonych w pkt 2, jest rada gminy. Trzeba też zauważyć, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, że skarga wniesiona w trybie art. 227 k.p.a. jest odformalizowanym środkiem obrony i ochrony różnych interesów jednostki, których naruszenie nie daje podstaw do żądania wszczęcia postępowania administracyjnego. Skargi te są załatwiane w samodzielnym, jednoinstancyjnym postępowaniu uproszczonym, kończącym się czynnością materialno-techniczną, polegającą na zawiadomieniu zainteresowanego o sposobie załatwienia sprawy będącej przedmiotem skargi. W postępowaniu tym nie rozstrzyga się jednak konkretnej sprawy administracyjnej, bowiem nie jest wydawany ani akt administracyjny, ani też nie jest dokonywana czynność z zakresu administracji publicznej dotycząca uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Z tego względu zainteresowanemu podmiotowi nie przysługuje prawo do zaskarżenia niesatysfakcjonującej go odpowiedzi. Dodatkowo wypada wyjaśnić, że forma działalności administracji publicznej obejmująca skargi powszechne w rozumieniu działu VIII k.p.a. – nie została wymieniona w art. 3 § 2 p.p.s.a. Możliwość zaskarżenia działań realizowanych w ramach tego postępowania nie została także przewidziana w żadnej ustawie szczególnej. Tym samym ocena prawidłowości prowadzenia postępowania skargowego w trybie przepisów działu VIII k.p.a. – nie podlega kontroli sądów administracyjnych. W konsekwencji, w zakresie właściwości sądów administracyjnych nie pozostaje również sposób załatwienia skargi powszechnej przez uprawniony organ (art. 237 § 1 i 3 k.p.a.) niezależnie od formy jaka zostanie temu nadana, a więc także wówczas, gdy nastąpi to w formie uchwały, która jest w takim wypadku – jak już wyżej wskazano – jedynie zawiadomieniem o sposobie załatwienia sprawy. Mając powyższe rozważania na względzie stwierdzić należało, że skarga na uchwałę Rady Gminy Nr XXIX/180/2025 z dnia 30 grudnia 2025 r. w sprawie uznania wniosku za bezzasadny nie należy do kategorii spraw, które podlegają kontroli sądów administracyjnych i jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu. Dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie – na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. – zobligowany był do odrzucenia skargi, o czym orzekł w pkt I postanowienia. Natomiast o zwrocie uiszczonego przez skarżącego wpisu od skargi – wobec jej odrzucenia – orzeczono w pkt II postanowienia na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Przepis ten stanowi bowiem, że sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy.