III SA/Lu 177/16

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy wyrejestrowania pojazdu postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w terminie do jego opłacenia, skarżący złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu złożonego wniosku skarżący podniósł, że nie posiada stałej pracy i utrzymuje się z prac dorywczych. W dalszej części urzędowego formularza skarżący oświadczył, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie posiada żadnego majątku nieruchomego, ani żadnych zasobów finansowych. Wykazał, że miesięczny dochód z prac dorywczych wynosi [...] zł. Referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 ( 2 p.p.s.a.). Ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy spoczywa na stronie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących stanu rodzinnego, majątkowego, wysokości dochodów i wydatków strony wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące i rzetelne wykazanie swojej sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej. Oświadczenie skarżącego złożone na urzędowym formularzu okazało się niewystarczające do oceny jego możliwości poniesienia w przedmiotowej sprawie kosztów postępowania. Skarżący nie podał jakie są miesięczne koszty jego utrzymania koniecznego i z jakich środków finansowych je pokrywa. W świetle zasad doświadczenia życiowego nie można bowiem uznać za wiarygodne oświadczenia skarżącego, że kwota [...] zł uzyskiwana z prac dorywczych jest wystarczająca na pokrycie niezbędnych wydatków związanych z utrzymaniem dorosłej osoby. Niezbędne było zatem ustalenie, czy skarżący wobec dysponowania tak niskim i nieregularnym dochodem korzysta ze wsparcia pomocy społecznej. Ponadto wobec oświadczenia skarżącego, że nie ma stałej pracy, należało ustalić, czy skarżący jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Wprawdzie nie istnieje obowiązek rejestrowania się w odpowiednim urzędzie pracy, jednakże w sytuacji pozostawania bez pracy osoba zarejestrowana ma szansę wykorzystania możliwości, jakie oferują te instytucje (podjęcia pracy, odbycia stażu, szkolenia, itp.), może również korzystać z ubezpieczenia zdrowotnego. Ponadto konieczne było ustalenie sytuacji finansowej skarżącego w okresie bezpośrednio poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 255 w związku z art. 258 § 2 pkt 5 p.p.s.a., w dniu 9 marca 2016 r. wezwano skarżącego do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń, mających służyć pełnemu zobrazowaniu jego sytuacji materialnej. Wezwanie to zostało doręczone skarżącemu w dniu 21 marca 2016 r. W odpowiedzi na to wezwanie, skarżący nadesłał jedynie pismo z dnia 29 marca 2016 r., w którym podniósł, że jego skarga pozostaje w ścisłym związku ze stosunkiem pracy, co oznacza, że znajduje zastosowanie art. 239 ust. 1 lit. d p.p.s.a., wobec czego wezwanie do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń nie znajduje uzasadnienia. W ocenie referendarza, skarżący nie wykonując wezwania z dnia 9 marca 2016 r., tym samym nie wykazał, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do przyznania prawa pomocy. Niedopełnienie przez stronę obowiązku złożenia dokumentów źródłowych, bądź dodatkowych oświadczeń, które pozwoliłyby na dokładną analizę jego sytuacji rodzinnej i finansowej, uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 30 kwietnia 2013 r. , sygn. I OZ 292/13; postanowienie NSA z 28 marca 2012 r., sygn. I OZ 189/12; postanowienie NSA z 9 grudnia 2011 r., sygn. I OZ 987/11). W świetle powyższego uznać należy, że wbrew obowiązkowi zachowania należytej staranności, skarżący nie przedstawił swojej sytuacji materialnej w sposób rzetelny i wyczerpujący, co uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, jak i częściowym. Odnosząc się do argumentów skarżącego podniesionych w piśmie z dnia 29 marca 2016 r. stwierdzić należy, że art. 239 § 1 pkt 1 lit. d p.p.s.a. normujący zwolnienie z mocy ustawy z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w sprawach ze stosunków pracy i stosunków służbowych, nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie. Wniesiona przez skarżącego skarga dotyczy bowiem decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji o odmowie wyrejestrowania pojazdu. Z tych względów oraz na podstawie art. 258 ( 1 i ( 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak na wstępie.