III SA/Lu 184/18
WyrokWSA w Lublinie2018-07-05
Skład orzekający: Iwona Tchórzewska, Jerzy Drwal, Robert Hałabis
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nienależnie pobrane płatności z tytułu renty strukturalnej, wynikające ze zbiegu prawa do renty strukturalnej i emerytury, podlegają zwrotowi, jeśli beneficjent nie poinformował organu o nabyciu prawa do emerytury, mimo pouczenia o obowiązku zmniejszenia renty?Ratio decidendi
Sąd uznał, że nienależnie pobrane płatności z tytułu renty strukturalnej podlegają zwrotowi, jeśli beneficjent nabył prawo do emerytury w trakcie pobierania renty strukturalnej i nie poinformował o tym organu, mimo wyraźnego pouczenia o obowiązku zmniejszenia renty. Samo nabycie prawa do emerytury, a nie faktyczne jej pobieranie, skutkuje obowiązkiem zmniejszenia renty strukturalnej. W tej sytuacji, różnica między pierwotnie wypłaconą a należną rentą strukturalną stanowi kwotę nienależnie pobraną.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej. S. S. pobierał rentę strukturalną, a następnie przyznano mu emeryturę. Organ uznał, że beneficjent nie poinformował o nabyciu prawa do emerytury, co skutkowało wypłatą renty strukturalnej w pełnej wysokości, podczas gdy powinna być ona zmniejszona o kwotę emerytury. W związku z tym ustalono kwotę nienależnie pobranych płatności. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów dotyczących dobrej wiary i przedawnienia.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Tchórzewska, Sędziowie WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca), WSA Robert Hałabis, Protokolant Referent stażysta Marcin Ścibor, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 26 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2018 r., nr [...] Dyrektor L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z dnia [...] grudnia 2017 r., nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ przedstawił następujący stan faktyczny sprawy:
Decyzją z dnia [...] marca 2005 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. przyznał S. S. rentę strukturalną w wysokości [...] zł. Zgodnie z § 13 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r. Nr 114 poz. 1191 ze zm.) renta została przyznana na okres 10 lat. W decyzji tej beneficjent pouczony został m.in. o obowiązku informowania Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o wszelkich zaistniałych okolicznościach mających wpływ na prawo do wypłaty i wysokość renty strukturalnej - w terminie 14 dni od dnia zaistnienia takich okoliczności, a także o tym, że w przypadku, gdy uprawniony do renty strukturalnej w trakcie jej pobierania nabędzie prawo do emerytury z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego, lub ubezpieczenia społecznego rolników, rentę strukturalną zmniejsza się o kwotę tej emerytury.
Wysokość renty była zmieniana w latach 2006-2014 w związku z waloryzacją świadczeń emerytalnych.
Decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. z dnia [...] marca 2013 r. przyznano S. S. emeryturę od dnia 12 marca 2013 r. (od dnia osiągnięcia wieku emerytalnego). Decyzją ZUS z dnia [...] kwietnia 2013 r. wstrzymano wypłatę świadczenia emerytalnego, zaś kolejną decyzją z dnia 2 października 2014 r. o wznowiono wypłatę emerytury od dnia 1 października 2014 r. w kwocie [...]zł brutto.
Organ ARiMR wyjaśnił, że przepisy ww. rozporządzenia z dnia 30 kwietnia 2004 r. regulują sposób postępowania w sytuacji zbiegu uprawnienia do renty strukturalnej oraz prawa do emerytury. W myśl § 14 ust. 1 rozporządzenia, w przypadku, gdy uprawniony do renty strukturalnej w trakcie jej pobierania nabędzie prawo do emerytury z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego, lub ubezpieczenia społecznego rolników, rentę strukturalną zmniejsza się o kwotę tej emerytury. Zmniejszenie wysokości renty strukturalnej powiązane jest z ustaleniem prawa do emerytury, nie zaś z faktycznym otrzymywaniem świadczenia emerytalnego.
Organ argumentował, że S. S. nie wycofał wniosku o emeryturę, wystąpił jedynie z podaniem o zawieszenie wypłaty świadczenia emerytalnego. Tymczasem przepis § 14 ust. 2 rozporządzenia z dnia 30 kwietnia 2004 r. łączy w sposób jednoznaczny uprawnienie do otrzymywania renty strukturalnej w pełnej wysokości z wycofaniem wniosku o emeryturę, nie zaś z wnioskiem o jej zawieszenie.
W związku z powyższym Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. zgodnie z § 14 ust. 1 rozporządzenia z dnia 30 kwietnia 2004 r. pomniejszył kwotę przysługującej stronie renty strukturalnej o kwotę emerytury brutto ustalonej decyzją ZUS z dnia [...] marca 2013 r. oraz ustalił kwotę przyznania renty strukturalnej w wysokości:
- [...] zł od dnia 01-03-2013 r.
- [...] zł od 01-04-2013 r. do 28-02-2014 r.
- [...] zł od 01.03.2014 r. do 31.10.2014 r.
W tych okolicznościach część płatności przyznanych z tytułu renty strukturalnej wypłaconych w okresie marzec 2013 r. - październik 2014 r. w łącznej wysokości [...] zł stały się płatnościami nienależnie pobranymi.
Odnosząc się do kwestii odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności wypłaconych w ramach PROW 2007-2013, organ podniósł, iż w odniesieniu do płatności zrealizowanych w ramach PROW 2007-2013 nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, gdyż ustalona kwota (tabela nr 1) przekracza kwotę stanowiącą równowartość 100 euro, przeliczoną na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 883/2006.
W ocenie Dyrektora L. Oddziału Regionalnego ARiMR, w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki wyłączające obowiązek zwrotu nienależnej płatności zawarte w art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011. Na podstawie wskazanych przepisów obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy lub innej władzy oraz jeśli błąd nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie występuje wtedy, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności.
Płatności zostały wypłacone na podstawie prawomocnych decyzji wydanych przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P.. Tak więc płatności nie wynikały z pomyłki organu. Wypłacone płatności zostały zrealizowane i zaakceptowane przez stronę. Nienależna wypłata stronie renty strukturalnej za miesiące: marzec-grudzień 2013, styczeń-październik 2014 nastąpiła na skutek wydania decyzji o zmianie wysokości renty strukturalnej z dnia 30 października 2014 r., którą Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. dokonał zmniejszenia wysokość renty strukturalnej stronie od marca 2013 r. do wysokości [...] zł, następnie od kwietnia 2013 r. do lutego 2014 r. do wysokości [...] zł, od marca 2014 r. do października 2014 r. do wysokości [...] zł z powodu przyznania stronie prawa do emerytury od dnia 12 marca 2013 r.
Okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości. W przedmiotowej sprawie za datę nieprawidłowości należy przyjąć datę doręczenia decyzji z dnia 30 października 2014 r. o zmianie wysokości renty strukturalnej prawa tj. 31 października 2014 r. Zatem decyzja z dnia 29 grudnia 2017 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności została doręczona w dniu 4 stycznia 2018 r., czyli przed upływem terminu przedawnienia.
W ocenie organu, w przedmiotowej sprawie nie ma możliwości zastosowania art. 3 ust. 1 Rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95, tym samym strona jest zobowiązana do zwrotu płatności.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na powyższą decyzję skarżący zarzucił naruszenie:
- art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. UE L 141, s. 18, z późn. zm.) w zw. z art. 86 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonywania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316, s. 65, z późn. zm.) poprzez niezastosowanie tego przepisu i zobowiązanie strony do zwrotu środków otrzymanych z tytułu renty strukturalnej za okres do listopada 2013 r. (pomimo tego, że obowiązek zwrotu nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż 4 lata dla beneficjenta działającego w dobrej wierze) w sytuacji, gdy działania podejmowane przez stronę przed ZUS (zgodnie z instrukcjami pracowników tego organu) świadczą o tym, że strona dołożyła wszelkich starań w celu załatwienia wszelkich formalności;
- art. 7 w zw. z art. 7b w zw. z art. 8 ust. 1 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez dokonanie błędnej analizy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, tj. decyzji o wznowieniu wypłaty emerytury z ZUS z października 2014 r. i decyzji o przyznaniu emerytury z ZUS z marca 2013 r. oraz decyzji o wstrzymaniu wypłaty emerytury z kwietnia 2013 r. a tym samym niedostrzeżenie i nieuwzględnienie, że strona działała w dobrej wierze i podejmowała jedynie działania zmierzające do ustalenia jakiej wysokości przysługuje mu emerytura z ZUS oraz działania mające na celu wstrzymanie wypłaty środków przysługujących mu z tego tytułu, co w ocenie strony świadczy o jej dobrej wierze.
Skarżący wniósł o uchylenie w całości decyzji Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2018 r. i poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia 29 grudnia 2017 r. i o umorzenie postępowania w sprawie, jako bezprzedmiotowego.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja została wydana bez naruszenia przepisów postępowania. Rozstrzygając w sprawie organy nie naruszyły także przepisów prawa materialnego w takim stopniu, który miałby wpływ na wynik sprawy.
Już w tym miejscu należy podkreślić, że ustalenia faktyczne poczynione przez organy administracji znajdują potwierdzenie w niewadliwie zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, wobec czego materiał ten należało uznać za wystarczający do podjęcia prawidłowej i zgodnej z prawem decyzji w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej.
Zgodnie z art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2017 r., poz. 2137, dalej ustawa), ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: 1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej, 2) krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej - następuje w drodze decyzji administracyjnej (ust. 1). Właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1 (ust. 2).
Powyższy przepis nakazuje właściwemu organowi wydanie decyzji ustalającej między innymi kwoty środków finansowych z tytułu renty strukturalnej pochodzących z Europejskiego Funduszu Rolnego na Rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz ze środków krajowych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, nienależnie pobranych. Decyzja nie ma charakteru uznaniowego; obowiązkiem organu jest jej wydanie, jeżeli do nienależnego pobrania doszło, a nie zachodzi żadna przesłanka negatywna uzasadniająca odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności i żądania ich zwrotu.
Prawidłowość zastosowania tego przepisu należało w niniejszej sprawie odnieść do pomocy, którą skarżącemu przyznano na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (aktualnie tj.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1220).
Zgodnie z § 14 ust. 1 cyt. rozporządzenia, w przypadku gdy uprawniony do renty strukturalnej w trakcie jej pobierania nabędzie prawo do emerytury z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego, lub ubezpieczenia społecznego rolników, rentę strukturalną zmniejsza się o kwotę tej emerytury. Treść tego przepisu jednoznacznie wskazuje, że już samo nabycie prawa do emerytury skutkuje koniecznością zmniejszenia renty strukturalnej o kwotę tej emerytury. Prawodawca nie uzależnił obowiązku zmniejszenia renty strukturalnej od faktycznego otrzymywania przez uprawnionego świadczenia emerytalnego.
Przyjąć zatem należy, że świadczenia z tytułu renty strukturalnej i świadczenia z ubezpieczenia społecznego, jak emerytura funkcjonują równolegle, jednakże ustawodawca priorytet przyznał świadczeniu z ubezpieczenia społecznego zważywszy, że renta strukturalna nie przysługuje osobie uprawnionej do renty, czy emerytury. Z drugiej strony osoba, która nabędzie prawo do emerytury w okresie pobierania renty strukturalnej ma obowiązek wystąpić o jej przyznanie, a wysokość świadczenia emerytalnego ostatecznie będzie miała wpływ na wysokość renty strukturalnej. Przy tym należy zauważyć, że przepis § 14 ust. 1 rozporządzenia posługuje się pojęciem nabycia prawa do emerytury, co jak wiadomo następuje z mocy prawa, nie na skutek decyzji organu rentowego. To oznacza, że ustawodawca nie powiązał konieczność pomniejszenia wysokości wypłacanej renty strukturalnej z faktem realizacji świadczenia, lecz już tylko z faktem nabycia prawa, czyli ziszczenia się przesłanek materialnoprawych świadczenia.
W tym stanie rzeczy zgodzić się trzeba z organem, że w sytuacji nabycia przez skarżącego prawa do emerytury w określonej wysokości, niższej niż renta strukturalna, istniał obowiązek zmniejszenia renty strukturalnej o kwotę emerytury – niezależnie od tego, czy skarżący emeryturę pobierał. Przepisy nie przewidują możliwości odstąpienia od obowiązku zmniejszenia renty strukturalnej w przypadku zawieszenia emerytury.
Skarżący nie poinformował organu o nabyciu prawa do emerytury i renta strukturalna była wypłacana w pełnej wysokości z takim skutkiem, iż część wypłaconej kwoty (odpowiadająca wysokości emerytury) była pobierana przez skarżącego nienależnie.
W ocenie Sądu, wbrew zarzutom skargi, podzielić należy w całości ustalenia organu, który pobrane przez skarżącego z tytułu renty strukturalnej środki w wysokości [...] zł uznał za płatności nienależnie pobrane.
Przechodząc do istoty sprawy, wskazać należy, że w sprawie nie było sporne, że skarżącemu, na mocy decyzji z dnia [...] marca 2005 r. została przyznana renta strukturalna od listopada 2004 r. do października 2014 r. (której wysokość sukcesywnie była zwiększana w trakcie tego okresu). Jednocześnie decyzją ZUS z dnia [...] marca 2013 r. znak: [...] przyznano skarżącemu emeryturę, decyzją ZUS z dnia decyzja [...] kwietnia 2013 r. wstrzymano wypłatę emerytury, a kolejną decyzją z dnia 2 października 2014 r. znak: [...] wznowił wypłatę świadczenia.
Na podstawie dołączonych dokumentów wynikało, iż ZUS przyznał stronie emeryturę od 12 marca 2013 r. w kwocie [...]zł brutto, od kwietnia 2013 r. w kwocie [...]zł brutto, natomiast od marca 2014 r. w kwocie [...]zł brutto.
Prawodawca konieczność pomniejszenia wysokości wypłacanej renty strukturalnej powiązał nie faktyczną kwotą wypłacanych świadczeń emerytalnych, ale z nabyciem samego prawa do takiego świadczenia. Dlatego też pomniejszenie renty strukturalnej powinno być dokonane o kwotę, którą właściwe organy ustaliły jako kwotę emerytury, a nie kwotę, którą otrzymuje uprawniony do emerytury, po pomniejszeniu jej o należne na podstawie odrębnych przepisów zaliczki, składki czy potrącenia (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 23 marca 2016 r. sygn. akt III SA/Łd 102/16, wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 14 września 2016 r., II SA/Bd 218/16).
W świetle powyższych rozważań przyjąć należało, że zachodziły przesłanki do obniżenia skarżącemu wysokości renty strukturalnej o wysokość przyznanej emerytury. Nowa wysokość renty strukturalnej w miesiącu marcu 2013 r., od kwietnia 2013 r. do lutego 2014 r. oraz od marca 2014 r. do października 2014 r. wyniosła odpowiednio - [...] zł, [...] zł i [...] zł.
Obowiązujące przepisy nie pozwalały skarżącemu (jako osobie, która nabyła prawa do emerytury w trakcie pobierania renty strukturalnej) na pobieranie świadczenia emertytalnego oraz renty strukturalnej w pełnej wysokości w powyższych okresach.
Konsekwencją powyższych rozważań jest to, że organy prawidłowo uznały, że różnica pomiędzy wysokością renty strukturalnej pierwotnie przyznanej skarżącemu i jemu wypłaconej a rentą strukturalną przyznaną na podstawie ostatecznej decyzji z dnia 15 marca 2005 r., z uwzględnieniem kolejnych decyzji o zmianie wysokości świadczenia: z dniem 11 marca 2013 r. na kwotę [...]zł oraz od dnia 11 marca 2014 r. na kwotę [...]zł, jest kwotą nienależnie pobraną przez skarżącego.
Z nienależytym pobraniem płatności mamy niewątpliwie do czynienia w sytuacji, gdy skarżącemu wypłacono rentę strukturalną na podstawie decyzji, która następnie została zmieniona i przyznana renta w niższej wysokości. Łączna kwota wypłacona Skarżącemu nienależnie wyniosła [...] zł. Na kwotę do zwrotu składają się płatności: za marzec 2013 r. - [...] zł, za kwiecień 2013 r. - [...] zł, za maj 2013 r. - [...] zł, za czerwiec 2013 r. - [...] zł, za lipiec 2013 r. - [...] zł, za sierpień 2013 r. - [...] zł, za wrzesień 2013 r. - [...] zł, za październik 2013 r. - [...] zł, za listopad 2013 r. - [...] zł, za grudzień 2013 r. - [...] zł, za styczeń 2014 r. [...] zł, za luty 2014 r. - [...] zł, za marzec 2014 r. - [...] zł, za kwiecień 2014 r. - [...] zł, za maj 2014 r. - [...] zł, za czerwiec 2014 r. - [...] zł, za lipiec 2014 r. - [...] zł, za sierpień 2014 r. - [...] zł, za wrzesień 2014 r. w wysokości [...] zł, za październik 2014 r. - [...] zł.
Podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił przepis § 16 ww. rozporządzenia z dnia 30 kwietnia 2004 r. w zw. z art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR. Z powyższych regulacji wynika, że organ ARiMR ustala, w drodze decyzji administracyjnej, kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków pochodzących z funduszy Unii Europejskiej oraz krajowych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej lub krajowych przeznaczonych na finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej. Przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR jest, jak już wskazano, ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania takich środków występuje niewątpliwie wówczas, gdy wspomniane środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej (oraz nastąpi ich wypłata), a następnie wysokość tych środków zostanie zmniejszona na podstawie późniejszej decyzji, tak jak to miało miejsce w sprawie niniejszej. Tym samym stwierdzić należało, że organy prawidłowo wyliczyły wysokość nienależnie pobranej przez skarżącego renty strukturalnej.
Podzielając w tym zakresie ustalenia i argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazać należy, że podlegające zwrotowi należności za poszczególne miesiące od marca 2013 do października 2014 r. przekraczały równowartość 100 euro, w związku z czym brak było podstaw do zastosowania dyspozycji art. 54 ust. 3 lit. a pkt i Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr [...] z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008. W sprawie nie wystąpiła jakakolwiek siła wyższa, jak również wypłata świadczenia nie nastąpiła na podstawie pomyłki czy też błędu organu, który skarżący mógłby dostrzec w zwykłych okolicznościach.
Odnosząc się do podnoszonej przez skarżącego kasacyjnie kwestii przedawnienia stwierdzić należy, że w art. 73 ust. 5 rozporządzenia 796/2004 jako zasadę przyjęto dziesięcioletni okres przedawnienia liczony od przyznania płatności do pierwszego powiadomienia o niezasadnym charakterze płatności z wyjątkami sytuacji, gdy beneficjent działał w dobrej wierze. W świetle tej regulacji uznanie, że skarżący działał w dobrej wierze powoduje przyjęcie krótszego, czteroletniego okresu przedawnienia.
Treść art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004 nie pozostawia wątpliwości, że w okolicznościach wskazanych w tym przepisie dobrą wiarę powinien wykazać beneficjent, nie zaś organ (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 kwietnia 2014 r. sygn. II GSK 113/13).
Przez pojęcie złej i dobrej wiary należy rozumieć stan świadomości beneficjenta co do jego uprawnienia do otrzymywania danej pomocy rozumianej, jako stan wiedzy co do zasadności pobieranej pomocy. Znaczenie ma pozytywna wiedza co do posiadania lub nieposiadania uprawnienia do otrzymywania pomocy.
Generalnie przyjmuje się, że dobra wiara polega na usprawiedliwionym w danych okolicznościach przekonaniu, że podmiotowi przysługuje prawo czyli, że działał zgodnie z prawem. Może to być więc błędne, ale w danych okolicznościach usprawiedliwione przekonanie, że działa zgodnie z prawem. Dobra wiara jest oparta na przesłankach obiektywnych, wywodzących się ze stosunku będącego podstawą i przyczyną konkretnego stanu faktycznego. W dobrej wierze jest ten, kto powołuje się na pewne prawo lub stosunek prawny, mniemając, że one istnieją, choćby mniemanie to było błędne, jeżeli tylko błędność mniemania można w danych okolicznościach uznać za usprawiedliwioną. Zła wiara występuje, gdy brak świadomości o nieistnieniu pewnego prawa lub stosunku jest "wynikiem niedbalstwa, niezachowania normalnej w danych okolicznościach ostrożności". W złej wierze działa ten, kto nie wie o prawie, ale należy przyjąć, że wiedziałby, gdyby się zachował należycie, a więc gdyby w konkretnej sytuacji postępował rozsądnie i zgodnie z zasadami współżycia społecznego (por. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2012 r. sygn. akt II GSK 1209/11).
W niniejszej sprawie nie sposób przyjąć, aby skarżący pozostawał w dobrej wierze. Brak jest bowiem takich okoliczności, które usprawiedliwiałyby jego przekonanie o tym, że pomimo przyznania mu prawa do emerytury rolniczej, przysługuje mu także prawo do renty strukturalnej w pełnej wysokości. Podkreślić należy, no co zawracał również organ uwagę w uzasadnieniu decyzji, że skarżący w decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] marca 2015 r. o przyznaniu renty strukturalnej został w sposób wyraźny i jednoznaczny pouczony o tym, że "w przypadku gdy uprawniony do renty strukturalnej w trakcie jej pobierania nabędzie prawo do emerytury z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego, lub ubezpieczenia społecznego rolników, rentę strukturalną zmniejsza się o kwotę tej emerytury" (pkt 3 pouczenia zawartego w decyzji).
W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie nie można zarzucić organom takiego naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby spowodować uchylenie zaskarżonej decyzji. Uzasadnienie decyzji wskazuje, na jakich ustaleniach faktycznych oparte zostało rozstrzygnięcie oraz zawiera analizę okoliczności faktycznych mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Wskazuje także na fakty, które organ odwoławczy trafnie ocenił, jako podstawę do ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.
W tych okolicznościach Sąd na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) orzekł o oddaleniu skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło