III SA/Lu 195/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski, Sędziowie Sędzia WSA (del) Dorota Chobian,, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak /spr./, Protokolant Ewa Lachowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi W. D. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] stycznia 2005r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu kwoty pieniężnej ściągniętej w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę. Dyrektor Izby Celnej zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a i lit. b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. nr 8, poz. 60) w związku z art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r. nr 75, poz. 802 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania z dnia [...] listopada 2001 r. W. D. od decyzji Dyrektora Urzędu Celnego nr [...] z dnia [...] listopada 2001 r. - uchylił decyzję z dnia [...] listopada 2001 r. w części dotyczącej odmowy żądania zwrotu kwoty 3.212,30 zł pobranej w drodze postępowania egzekucyjnego i umorzył postępowanie w sprawie oraz przekazał według właściwości do Naczelnika Urzędu Skarbowego wniosek w części dotyczącej zwrotu pobranych kosztów egzekucyjnych w kwocie: 160,61 zł. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ podniósł, że w drodze przymusu administracyjnego wyegzekwowano od W. D. tytułem należności celnych wynikających z decyzji zawartych w JDA SAD nr [...] z dnia [...] maja 1992 r. oraz JDA SAD nr [...] z dnia [...] czerwca 1992 r. kwotę 3.212,30 zł. W. D. powołując się na fakt, że towar objęty ww. zgłoszeniami celnymi został zabezpieczony poprzez wpłatę gotówki w kwocie 1.200,00 zł i 1.539,30 zł stwierdza, że nastąpiło nieprawidłowe wyegzekwowanie należności celnych w postępowaniu egzekucyjnym i w dniu [...] października 2000 r. złożył wniosek, w którym domaga się zwrotu wyegzekwowanych kwot. Dyrektor Urzędu Celnego decyzją z dnia [...] grudnia 2000 r. umorzył postępowanie, uznając je za bezprzedmiotowe. Na skutek odwołania strony, Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia [...] sierpnia 2001 r. uchylił ww. decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Dyrektor Urzędu Celnego decyzją z dnia [...] listopada 2001 r. odmówił zwrotu kwot żądanych przez W. D. Na skutek złożonego odwołania, Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia [...] kwietnia 2002 r.: - uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej odmowy zwrotu kwoty 3.372,92 zł pobranej w postępowaniu egzekucyjnym i umorzył postępowanie w sprawie; - uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej odmowy wypłaty kwoty 1.539,30 zł stanowiącej (według strony) nadpłatę należności celnych i w tej części przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Po wydaniu powyższej decyzji Dyrektor Izby Celnej, działając jako organ I instancji decyzją z dnia [...] lipca 2002 r. odmówił wypłaty kwoty 1.539,30 zł stanowiącej nadpłatę należności celnych (według strony). Pouczył jednocześnie stronę, że przysługuje jej prawo złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzja ta została doręczona skarżącemu w dniu [...] lipca 2002 r. i stała się ostateczna. Na skutek skargi wniesionej przez W. D. na decyzję z dnia [...] kwietnia 2002 r., Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 20 grudnia 2002 r. sygn. akt I SA/Lu 494/02: - uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej odmowy zwrotu kwoty pobranej w postępowaniu egzekucyjnym; - oddalił skargę w pozostałej części. Po wydaniu powyższego wyroku Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...] lipca 2003 r. uchylił decyzję Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...] listopada 2001 r. w części dotyczącej odmowy zwrotu kwoty 3.372,92 zł pobranej w drodze postępowania egzekucyjnego i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Dyrektor Izby Celnej; działając jako organ I instancji decyzją z dnia [...] sierpnia 2003 r. odmówił zwrotu kwoty 3.212,30 zł pobranej w postępowaniu egzekucyjnym. W. D. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, zakończonej ostatnią z wymienionych decyzji. Dyrektor Izby Celnej w decyzją z dnia [...] października 2003 r. utrzymał w mocy w/w decyzję własną. Na skutek skargi W. D. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 21 września 2004 r., sygn. akt 3 I SA/Lu 643/03: - stwierdził nieważność decyzji z dnia [...] października 2003 r. oraz decyzji z dnia [...] sierpnia 2003 r., - uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] lipca 2003 r. nr [...]. W uzasadnieniu wyroku sąd stwierdził, że zgodnie z art. 297 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. nr 75 z 2001 r., poz. 802 ze zm.), z dniem jej wejścia w życie, tj. z dniem 1 stycznia 1998 r. utraciła moc ustawa z dnia 28 grudnia 1989 r. Prawo celne (Dz. U. z 1994 r. nr 71, z późn. zm.), co oznacza, iż poza wyjątkami wskazanymi w przepisach przejściowych ustała możliwość jej stosowania. W myśl art. 289 Kodeksu celnego jedynie postępowania wszczęte i nie zakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy podlegają rozpatrzeniu według przepisów dotychczasowych, tj. Prawa celnego, z wyjątkiem postępowań dotyczących wydawania koncesji na prowadzenie agencji celnych i pozwoleń na prowadzenie składów celnych. Wydając decyzję z dnia [...] stycznia 2005 r. Dyrektor izby Celnej zważył, iż z akt sprawy wynika, że strona w dniu [...] października 2000 r. złożył do Urzędu Celnego wniosek uzupełniony pismami z dnia [...] sierpnia 2001 r. i [...] listopada 2001 r., w którym żąda zwrotu kwoty 3.372,92 zł ściągniętej w postępowaniu egzekucyjnym przez Urząd Skarbowy oraz zwrotu kwoty stanowiącej według strony nadpłatę należności celnych. W świetle art. 165 § 3 Ordynacji podatkowej, której przepisy Działu IV zgodnie z art. 262 Kodeksu celnego mają zastosowanie w postępowaniu w sprawach celnych - datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi celnemu, tj. w przedmiotowej sprawie 11 października 2000 r. Zatem wniosek strony może być rozpatrywany jedynie pod rządami Kodeksu celnego. Możliwość zwrotu należności celnych przewidują przepisy art. 246 § 2 i art. 247 oraz art. 248 § 1 Kodeksu celnego, a także § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie określenia wypadków, w których należności celne przywozowe lub wywozowe są zwracane lub umarzane oraz trybu i warunków dokonywania zwrotu i umorzenia (Dz. U. nr 158, poz. 1050 ze zm.). W myśl powołanych powyżej przepisów zwrot należności celnych następuje w sytuacjach, gdy: 1. w chwili uiszczenia kwota tych należności nie była prawnie należna lub gdy kwota ta została zarejestrowana pomimo zaistnienia wypadków określonych wart. 229 § 3 (art. 246 § 2 Kodeksu celnego); 2. po ich uiszczeniu unieważniono zgłoszenie celne na wniosek osoby zainteresowanej (art. 247); 3. zarejestrowana kwota tych należności dotyczy towarów objętych procedurą celną i nieprzyjętych przez osobę wprowadzającą ze względu na to, że w chwili, o której mowa w art. 69, towary były wadliwe lub niezgodne z warunkami kontraktu, w wyniku którego dokonano przywozu tych towarów (art. 248 § 1); 4. po zwolnieniu towarów niekrajowych objętych procedurą celną odprawy czasowej, z całkowitym lub częściowym zwolnieniem od cła, towary te zostały skradzione, a następnie odnalezione w stanie, w jakim znajdowały się w momencie kradzieży, przy czym nastąpiło to przed przewidywanym w pozwoleniu terminem zakończenia procedury odprawy czasowej (§ 1 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia); 5. towary, które ze względu na ich przeznaczenie zostały dopuszczone do obrotu z zastosowaniem środków taryfowych, o których mowa wart. 14 Kodeksu celnego, zostały skradzione, a następnie, nie później niż w okresie sześciu miesięcy, odnalezione w stanie, w jakim znajdowały się w momencie kradzieży (§ 1 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia); 6. niemożliwe jest otwarcie środka transportu, w którym znajdują się towary uprzednio dopuszczone do obrotu, i w związku z tym niemożliwe jest dokonanie jego rozładunku (§ 1 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia); 7. towary dopuszczone do obrotu zostały następnie objęte procedurą uszlachetniania biernego, w celu bezpłatnego usunięcia przez dostawcę usterek występujących w towarze, a kontrahent zagraniczny zdecydował się na zatrzymanie towarów i dyrektor izby celnej właściwej miejscowo do zarejestrowania należności celnych został o tym fakcie powiadomiony (§ 1 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia); 8. po zwolnieniu towarów dopuszczonych do obrotu stwierdzono, że w momencie zwolnienia towarów obowiązywał zakaz posiadania, rozpowszechniania lub obrotu takimi towarami (§ 1 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia); 9. towary dopuszczone do obrotu zostały następnie, za zgodą naczelnika urzędu celnego właściwego miejscowo do zarejestrowania należności celnych, bezpłatnie przekazane jednostkom organizacyjnym statutowo powołanym do realizacji pomocy humanitarnej pod warunkiem, że będą wykorzystane do takiej pomocy (§ 1 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia); 10. towary zostały dostarczone odbiorcy wskutek pomyłki kontrahenta zagranicznego (§ 1 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia); 11. towary okazały się nieprzydatne do użytku, przewidzianego przez osobę uprawnioną do korzystania z procedury celnej, z powodu oczywistej pomyłki w zamówieniu (§ 1 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia); 12. towary zostały dostarczone osobie korzystającej z procedury celnej, po terminie dostawy przewidzianym w kontrakcie (§ 1 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia). Wypadki przewidziane w wyżej przytoczonych przepisach prawa materialnego nie dotyczą wniosku skarżącego. Przepisy te nie przewidują kwestii związanej z rozstrzygnięciem tego rodzaju wniosków i w związku z powyższym żądanie zwrotu kwoty 3212,30 zł nie może być uwzględnione, a sprawa podlega umorzeniu. Organ drugiej instancji podniósł również, iż decyzją ostateczną nr [...] z dnia [...] lipca 2002 r. Dyrektor Izby Celnej odmówił wypłaty kwoty 1539,30 zł stanowiącej (według strony) nadpłatę należności celnych. Z uwagi na powyższe wniosek strony w tej części nie może być przedmiotem rozstrzygnięcia organu. Również mając na uwadze fakt, że Dyrektor Urzędu Celnego nie posiadał kompetencji do rozpatrzenia wniosku W. D. w części dotyczącej zwrotu pobranych kosztów egzekucyjnych, postanowił przekazać sprawę organowi właściwemu, tj. Naczelnikowi Urzędu Skarbowego. Uprawnionym do rozstrzygania w zakresie kosztów egzekucji jest organ egzekucyjny. Na powyższą decyzję W. D. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając organowi zastosowanie do przedmiotowego postępowania przepisów Kodeksu celnego, podczas gdy postępowanie rozpoczęło się w 1992 r. Ponadto podtrzymał swoje żądania zwrotu kwoty należności pobranych w drodze egzekucji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269) i przepisów rozdziału pierwszego ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta obejmuje badanie zgodności z prawem indywidualnych aktów administracyjnych. Oznacza to, że Sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. W niniejszej sprawie stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego i przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, dlatego skarga W. D. jako niezasadna podlega oddaleniu. Na wstępie wskazać należy, że w niniejszej sprawie organ wydający rozstrzygnięcie był związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 21 września 2004 r., sygn. akt 3 I SA/Lu 643/03 (art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W wyroku tym stwierdzając nieważność decyzji z dnia [...] października 2003 r. i decyzji z dnia [...] sierpnia 2003 r. oraz uchylając decyzję z dnia [...] lipca 2003 r., sąd podniósł, że rozpatrując ponownie sprawę Dyrektor Izby Celnej powinien w zakresie kosztów egzekucyjnych wydać decyzję na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. b Ordynacji podatkowej, natomiast w zakresie dotyczącym kwestii żądania zwrotu kwoty wyegzekwowanej w postępowaniu egzekucyjnym powinien zastosować Kodeks celny i wydać decyzję przewidzianą art. 233 § 1 pkt 2 lit. a Ordynacji podatkowej. W tym miejscu należy odnieść się do mechanizmu związania organów i sądu oceną prawną i wskazaniami wyrażonymi w orzeczeniu sądu. Zgodnie z art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Sąd ponownie rozpoznający sprawę (a więc skład orzekający rozpoznający sprawę III SA/Lu 195/05 również) nie może formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. Związanie dotyczy sądu w każdym składzie, bez względu na to, w jakim trybie sąd orzeka. Ocena prawna wyrażona przez sąd w orzeczeniu traci moc wiążącą jedynie w razie zmiany ustawy, w wypadku zmiany (już po wydaniu orzeczenia sądowego) istotnych okoliczności faktycznych sprawy oraz po wzruszeniu tego orzeczenia w przewidzianym do tego trybie. Nieprzestrzeganie tego przepisu podważałoby obowiązującą w polskim prawie zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji (P. Tamo, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 219-225; por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 1998 r., sygn. III RN 130/97, OSNAPiUS 1999/1, poz. 2, wyrok Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2001 r., sygn. FSA 3/2001, ONSA 2002/2, poz. 49, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 czerwca 1990 r., sygn. SA/Wr 137/90, ONSA 11990/2-3, poz. 5). Wobec związania zarówno organu rozpatrującego ponownie sprawę, jak i sądu kontrolującego zaskarżoną decyzję - oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku z dnia 21 września 2004 r., uwzględniając ową ocenę prawną i wskazania, stwierdzić należy, że organ celny trafnie umorzył postępowanie w sprawie. Wydając zaskarżoną decyzję z dnia [...] stycznia 2005 r. Dyrektor Izby Celnej orzekał zgodnie ze wskazaniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z wyżej wymienionego wyroku jako organ odwoławczy rozpatrując odwołanie W. D. od decyzji Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...] listopada 2001 r. nr [...]. Odnosząc się do zarzutów skargi, podnieść trzeba, że organ wydając zaskarżoną decyzję prawidłowo zastosował przepisy ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r. nr 75, poz. 802 ze zm.). Zgodnie bowiem z art. 297 tej ustawy ustawa z dnia 28 grudnia 1989 r. Prawo celne (Dz. U. z 1994 r. nr 71, poz. 312 ze zm.) utraciła moc z dniem wejścia w życie Kodeksu celnego. Tylko do postępowań wszczętych i nie zakończonych przed dniem wejścia w życie Kodeksu celnego podlegają rozpatrzeniu według przepisów "dotychczasowych" (art. 289 Kodeksu celnego). Natomiast postępowanie przedmiotowe w sprawie zwrotu kwoty wyegzekwowanej w postępowaniu egzekucyjnym przez Urząd Skarbowy jako wszczęte wnioskiem z dnia [...] października 2000 r., a więc po dniu wejścia w życie Kodeksu celnego, podlega przepisom Kodeksu celnego. W ocenie sądu postępowanie w zakresie rozstrzygnięcia żądania zwrotu kwoty wyegzekwowanej w postępowaniu egzekucyjnym wraz z kosztami egzekucyjnymi nie należy do żadnej z kategorii spraw wymienionych w przepisach ustawy Kodeks celny regulujących zwrot i umorzenie należności celnych oraz w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie określenia wypadków, w których należności celne przywozowe lub wywozowe są zwracane lub umarzane, oraz trybu i warunków dokonywania zwrotu lub umorzenia (Dz. U. nr 158, poz. 1050). Stwierdzić należy, że wszystkie kategorie spraw wymienione w Kodeksie celnym (art. 246 § 2, art. 247, art. 248 §1) oraz w rozporządzeniu (§ 1 ust. 1 pkt 1-10) przewidują zwrot należności celnych w związku z sytuacją towaru, którego należności celne dotyczą. Z uwagi zatem na to, że powołane przepisy prawa nie regulują przypadku, którego dotyczy wniosek skarżącego z dnia [...] października 2000 r., trzeba podzielić stanowisko Dyrektora Izby Celnej w kwestii konieczności uchylenia decyzji z dnia [...] listopada 2001 r. oraz umorzenia postępowania w sprawie. Podnieść również należy, że organ wykonując wskazania sądu wyrażone w wyroku z dnia 21 września 2004 r., prawidłowo uznał, że z uwagi na wydanie decyzji z 14 listopada 2001 r. z naruszeniem przepisów o właściwości, uchylił ją i w części dotyczącej zwrotu pobranych kosztów egzekucyjnych przekazał sprawę wniosku W. D. według właściwości do Naczelnika Urzędu Skarbowego (art. 233 § 1 pkt 2 lit. b Ordynacji podatkowej). Mając na względzie to, że zaskarżona decyzja wydana została w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa, działając na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.