III SA/Lu 21/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski (sprawozdawca), Sędziowie WSA Jerzy Drwal,, WSA Małgorzata Fita, Protokolant Starszy referent Radosław Kot, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 14 lipca 2011 r. sprawy ze skargi L. W. na decyzję Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w E. z dnia [...] 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oddala skargę. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...] Dyrektor Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej ARiMR) po rozpatrzeniu odwołania L. W. utrzymał w mocy decyzję wydaną przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] czerwca 2010 r., nr [...] o odmowie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. W uzasadnieniu [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR, przyznał L. W. płatności bezpośrednie do gruntów rolnych. Następnie Dyrektor Oddziału Regionalnego wszczął z urzędu postępowania w celu zweryfikowania, czy nie zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności ostateczne decyzji z dnia [...] listopada 2004 r. z uwagi na fakt przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego w dniu [...] października 2004 r. na mocy aktu notarialnego Rep. [...]. W dniu [...] stycznia 2009 r. stwierdził, że powyższa decyzja rażąco narusza przepis art. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40 ze zm.) zgodnie z którym płatność można przyznać tylko takiej osobie, która w dniu wydania decyzji w sprawie płatności bezpośrednich jest posiadaczem gruntów rolnych i spełnia pozostałe warunki określone ustawie. Przeniesienie posiadania gruntów przed wydaniem tej decyzji uniemożliwia przyznanie płatności bezpośrednich. W związku z powyższym decyzją znak: [...] stwierdził nieważność decyzji z dnia [...] listopada 2004 r. Została ona utrzymana w mocy w toku postępowania odwoławczego na mocy decyzji Prezesa ARiMR z dnia [...] marca 2009 r., a w postępowaniu sądowym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia [...] września 2009 r., oddalającym skargę. W dniu [...] lutego 2010 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR odmówił przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Rozpatrując odwołanie od powyższej decyzji Dyrektor Oddziału ARiMR podniósł, że podstawę przyznania płatności bezpośrednich stanowi art. 2 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów. W niniejszej sprawie wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2004 został złożony przez L. W. w dniu [...] maja 2004 r. Natomiast w celu spełnienia warunków niezbędnych do uzyskania renty strukturalnej w dniu 29 października 2004 r., skarżący aktem notarialnym przeniósł własność nieruchomości rolnej i przekazał wszystkie udziały obejmujące działki gruntu wskazane we wniosku - na swojego syna. Zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy jednym z warunków przyznania płatności jest posiadanie przez producenta rolnego składającego wniosek działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami. Z kolei przepis art. 4 ust. 1 ustawy ma charakter szczególny, albowiem dotyczy przypadku, gdy płatność zostaje przyznana innemu podmiotowi niż ten, który złożył wniosek pomocowy. Z jego treści wynika jednoznaczne określenie podmiotu uprawnionego do płatności w sytuacji, gdy gospodarstwo rolne zostaje przekazane w okresie miedzy złożeniem wniosku, a wydaniem decyzji. Przepis ten stoi na przeszkodzie przyznania płatności bezpośrednich pierwszemu posiadaczowi gospodarstwa, jeżeli przekaże to gospodarstwo przed rozstrzygnięciem o płatnościach w jego sprawie. Wskazano, powołując się na wyrok NSA z dnia 15 listopada 2007 r., sygn. akt II GSK 217/01, że płatności są przyznawane w relacji do danego roku kalendarzowego i wypłacane - od dnia 1 grudnia roku, w którym złożono wniosek do dnia 30 czerwca następnego roku (art. 28 ust. 2 rozporządzenia Rady (EWG) nr 1782/2003), a zatem "z dołu". Należało przyjąć, że stan posiadania połączonego z utrzymywaniem gospodarstwa rolnego w dobrej kulturze rolnej powinien trwać przez cały rok objęty wnioskiem o płatności. W ocenie organu oznacza to, że na prawo do płatności za dany rok kalendarzowy nie ma wpływu ustanie posiadania, ale w następnym roku kalendarzowym, przed wydaniem przez organ decyzji w sprawie. W rozpatrywanej sprawie posiadanie ustało w roku kalendarzowym, w którym złożono wniosek o płatność: po złożeniu wniosku, a przed wydaniem rozstrzygnięcia o płatnościach, zatem wyzbycie się posiadania przed upływem roku kalendarzowego, w którym skarżący wnioskował o płatność sprawia, że odpada przesłanka przyznania płatności za ten rok kalendarzowy. Wobec powyższego nie można przyznać płatności pierwotnemu posiadaczowi gospodarstwa rolnego ponieważ byłoby to wbrew dyspozycji art. 2 ust. 1 i 2 oraz art. 4 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego L. W. wniósł o uchylenie powyższej decyzji. Podniósł, iż w dniu [...] listopada 2004 r. powiadomił organ o przekazaniu gospodarstwa swojemu synowi w związku ze spełnianiem warunków niezbędnych do uzyskania renty strukturalnej i mimo tego została wydana decyzja na korzyść wnioskującego. Przyznane środki zostały przeznaczone na zakup materiałów produkcji rolnej. Wskazał, że organy nie udzieliły mu informacji o możliwości złożenia przez następcę wniosku o przejęcie prawa do płatności oraz o tym, że w przypadku, gdy nastąpi przeniesienie posiadania działek rolnych przed wydaniem decyzji o płatności rolnej to nie będą one stronie przysługiwały, czym organ naruszył art. 7 i art. 9 k.p.a. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie przytaczając argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Przedmiotem kontroli sądowej jest rozstrzygnięcie organu odwoławczego utrzymujące w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą L. W. przyznania płatności bezpośrednich do gruntów na rok 2004 r. Podstawę przyznania płatności bezpośrednich w 2004 r. stanowił art. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych oraz oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. Nr 6 poz. 40 ze zm.), zgodnie z którym osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego, zwanej dalej "producentem rolnym", przysługują płatności na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska, zwane dalej "gruntami rolnymi" (ust. 1). Warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie przez producenta rolnego działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami, przy czym za działkę rolną uważa się zwarty obszar gruntu rolnego, na którym jest prowadzona jedna uprawa, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, wchodzący w skład gospodarstwa rolnego (ust. 2). Wysokość płatności w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn deklarowanej przez producenta rolnego powierzchni gruntów rolnych i stawek płatności na 1 ha gruntu rolnego (ust. 3). Art. 3 ust. 1 stanowi, iż płatność przyznawana jest w drodze decyzji na wniosek producenta rolnego Przyznana płatność jest wypłacana, zgodnie z art. 28 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 ( Dz. U. UE. L 03.270.1) w terminie od 1 grudnia roku, w którym złożono wniosek, do dnia 30 czerwca kolejnego roku kalendarzowego (tj. "z dołu"). Powyższe przepisy wskazują, iż płatności bezpośrednie przyznawane są na wniosek producenta rolnego na określony rok kalendarzowy. Dla przyznania płatności na podstawie wniosku złożonego na dany rok istotne jest więc ustalenie stanu posiadania gruntów rolnych i utrzymywanych w dobrej kulturze rolnej przez cały rok kalendarzowy objęty wnioskiem o płatność. Niespornym w przedmiotowej sprawie jest to, że wniosek o przyznanie płatności do posiadanych gruntów rolnych skarżący złożył w dniu [...] maja 2004 r. Umową darowizny zawartą w formie aktu notarialnego w dnia [...] października 2004 r. L. i K. W. oświadczyli, że w związku ze zbyciem gospodarstwa rolnego zaprzestali prowadzenia działalności rolniczej (§ 5) i przenieśli posiadanie gospodarstwa rolnego, obejmującego działki zadeklarowane we wniosku z dnia [...] maja 2004 r. do gruntów rolnych, na rzecz syna S. M. W. w zamian za rentę strukturalną. Ponadto z § 9 tego aktu wynika, że wydanie nieruchomości będącej przedmiotem darowizny "już nastąpiło". Tak więc w momencie przyznania płatności (decyzja z [...] listopada 2004 r.) skarżący nie posiadał wymaganego areału działek rolnych, wynoszących co najmniej 1 ha, a ponadto – zgodnie z treścią oświadczenia z dnia [...] października 2004 r. – zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej. Zgodnie z pouczeniem zawartym we wniosku o przyznanie płatności zobowiązany był do niezwłocznego poinformowania na piśmie Agencji o każdym fakcie, który miał wpływ na nienależne przyznanie płatności, a także "o każdej zmianie powstałej o okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności, a w szczególności jeżeli zmiana dotyczy wykorzystywania gruntów rolnych, wielkości powierzchni upraw, przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta (...)". W dniu [...] listopada 2011 r. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR oświadczenie o przekazaniu gospodarstwa rolnego i odpis aktu notarialnego. Nie sposób więc podważyć ustaleń organów, iż w dniu wydania decyzji przyznającej płatności, tj. dnia [...] listopada 2004 r. skarżący nie spełniał warunków do uzyskania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. W tym przedmiocie toczyły się odrębne postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] listopada 2004 r., które ostateczne zakończyły się wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wydanym w sprawie V SA/Wa673/09 oddalającym skargę na decyzję o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji. Po tych prawomocnych rozstrzygnięciach przedmiotem rozpoznanai był wniosek L. W. o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004 złożony [...] maja 2004 r. , bowiem wniosek ten nie został przez niego cofnięty. Właśnie w przedmiocie tego wniosku zapadły: decyzja organu I instancji z dnia [...] czerwca 2010 r. oraz decyzja organu II instancji z dnia [...] sierpnia 2010 r. zaskarżone skargą w sprawie niniejszej, mocą których odmówiono skarżącemu przyznania płatności za 2004 r. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy, w przypadku gdy w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności do dnia wydania decyzji, o której mowa w art. 3 ust. 1, nastąpi przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, płatność przysługuje temu producentowi, jeżeli spełnia on warunki do jej przyznania i w terminie 14 dni od dnia przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego, złoży wniosek do Kierownika Biura Powiatowego Agencji o przyznanie płatności, której dotyczył pierwszy wniosek (por. też wyrok NSA z 15 listopada 2007 r. – II GSK 217/07). Podkreślenia wymaga, że organ nie miał obowiązku informowania skarżącego o treści powszechnie obowiązujących przepisów prawa zwłaszcza, że na złożonym przez skarżącego wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich znajduje się oświadczenie m.in. o znajomości zasad przyznawania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, a wniosek został własnoręcznie podpisany przez skarżącego i złożony w siedzibie Biura Powiatowego Agencji w określonym terminie. Biorąc pod uwagę ustalone w sprawie bezsporne okoliczności, zdaniem Sądu, organy orzekające dokonały prawidłowej interpretacji przywołanych przepisów i zasadnie odmówiły przyznania skarżącemu płatności za 2004 r. Należy wskazać, że powołane w skardze zasady wyrażone w art. 7 i 9 k.p.a. nie zostały naruszone. Poczynione ustalenia faktyczne nie budzą żadnych wątpliwości, bowiem L. W. nie jest posiadaczem działek rolnych objętych wnioskiem o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, gdyż na podstawie umowy darowizny przekazał i wydał gospodarstwo rolne swemu następcy w dniu [...] października 2004 r. Odrębnego uzasadnienia wymaga oddalenie przez Sąd na rozprawie w dniu [...] lipca 2011 r. wniosku pełnomocnika skarżącego – radcy prawnego B. D. o odroczenie rozprawy. Pełnomocnik skarżącego w dniu [...] maja 2011 r. złożył do akt sprawy pełnomocnictwo podpisane przez skarżącego [...] kwietnia 2011 r. wraz z wnioskiem o odroczenie rozprawy wyznaczonej na dzień [...] maja 2011 r. z uwagi na konieczność obecności w Sądzie Rejonowym w innej sprawie oraz faktu, że skarżący nie wyraża zgody na reprezentowanie go przez subsytuta (k.41). Na rozprawie w dniu [...] maja 2011 r. Sąd uwzględnił wniosek i odroczył rozprawę na termin wyznaczony z urzędu (k.47). Kolejny termin rozprawy wyznaczony został na [...] lipca 2011 r. , o czym pełnomocnik skarżącego został powiadomiony [...] czerwca 2011 r. (k. 54). Kolejny wniosek o odroczenie rozprawy pełnomocnik skarżącego złożył w dniu [...] lipca 2011 r. (k.50) a jego uzasadnienie było podobne jak w poprzednim i nie poparte żadnymi dowodami na jego uprawdopodobnienie. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wniosek ten w sposób ewidentny zmierzał do przewlekania postępowania. Z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP wynik nakaz rozpatrywania spraw bez uzasadnionej zwłoki. W celu realizacji tej zasady art. 7 p.p.s.a. wymaga, by sąd administracyjny podejmował czynności zmierzające do szybkiego załatwienia sprawy i dążył do jej rozstrzygnięcia na pierwszym posiedzeniu. Profesjonalny pełnomocnik skarżącego niewątpliwie zna te przepisy i zdawał sobie sprawę, że jego kolejny wniosek o odroczenie rozprawy naruszający powyższe przepisy nie jest uzasadniony. Relacje pełnomocnika z jego klientem pozostają poza oceną sądu, a jego obecność przed innym organem w bliżej nie sprecyzowanej sprawie w ocenie sądu nie uzasadniała odroczenia rozprawy. Z tych względów oraz na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2010 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.