III SA/Lu 210/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi R. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy. W piśmie z dnia 14 grudnia 2017 r., skarżący zwrócił się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika do sporządzenia skargi kasacyjnej. Wezwany do złożenia wniosku na urzędowym formularzu "PPF", skarżący w terminie nadesłał wypełniony urzędowy formularz, w którym zaznaczył, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w osobie M. T. Motywując wniosek skarżący podniósł, że z dniem [...] r. rozwiązano z nim umowę o pracę (na dowód czego załączył kserokopię świadectwa pracy), wobec czego obecnie nie posiada żadnego dochodu i poszukuje pracy. Podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, a w skład jego majątku wchodzi dom o pow. [...] m2. Skarżący nie wykazał aby on oraz jego żona osiągali jakikolwiek dochód, nie wykazał również żadnych zobowiązań finansowych i stałych wydatków. Ponieważ z akt sprawy wynikało, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą pod firmą "[...]" przy ul. [...] w [...], skarżącego wezwano do złożenia dodatkowych dokumentów źródłowych i oświadczeń. Na wezwanie referendarza skarżący nadesłał potwierdzone za zgodność z oryginałem zeznania podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2015 i 2016 r., podsumowanie księgi przychodów i rozchodów za styczeń-grudzień 2017 r., elektroniczne zestawienie operacji finansowych na dwóch rachunkach bankowych w [...], zestawienie transakcji dokonywanych w [...] oraz pismo wyjaśniające z 19 lutego 2018 r. Rozpoznając wniosek referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Zgodnie z unormowaniem art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Użycie w przytoczonym unormowaniu sformułowania "wykaże" oznacza, że to na stronie ubiegającej się o zwolnienie od kosztów sądowych spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do przyznania prawa pomocy. Obowiązkiem wnioskodawcy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej sytuacji rodzinnej i szeroko pojętej sytuacji materialnej. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Natomiast jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (por. postanowienia NSA z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt FZ 360/04, niepubl., postanowienie z dnia 20 grudnia 2010 r., sygn. akt I FZ 428/10, niepubl.). Podnieść ponadto należy, że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony z uwzględnieniem jej możliwości finansowych. Na obecnym etapie postępowania do kosztów sądowych należy wpis sądowy od skargi kasacyjnej w kwocie 100 złotych - § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Natomiast koszty wynagrodzenia należnego radcy prawnemu za prowadzenie sprawy są ustalane w umowie pomiędzy mocodawcą a pełnomocnikiem, jednakże odniesieniem są tu stawki określone w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804). Stosownie do § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a tego rozporządzenia, stawka minimalna w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, w przypadku gdy nie prowadził sprawy ten sam radca prawny w drugiej instancji, będzie wynosiła 100 % stawki minimalnej określonej w pkt 1. W myśl § 14 ust. 1 pkt. 1 powołanego rozporządzenia w sprawie, w której przedmiotem zaskarżenia nie jest należność pieniężna, ani decyzja lub postanowienie Urzędu Patentowego, stawka minimalna wynosi 480 zł. Wymieniona stawka jest podstawą ustalenia wysokości wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Porównując wielkość wymienionych obciążeń finansowych do przedstawionej w urzędowym formularzu i wynikającej z nadesłanych dokumentów sytuacji materialnej skarżącego i jego rodziny stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał wystąpienia przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., warunkujących przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, bądź częściowym. Wbrew oświadczeniu złożonemu na urzędowym formularzu nie jest prawdą, że skarżący nie osiąga żadnego dochodu po ustaniu stosunku pracy, bowiem prowadzi dochodową działalność gospodarczą. Działalność ta jest rozwijana, na co wskazują zeznania podatkowe skarżącego – w 2015 r. przychód z prowadzonej przez skarżącego działalności wyniósł [...] zł (dochód [...] zł), a w 2016 r. przychód wyniósł [...] zł (dochód [...] zł). W 2017 r. przychód był nadal wysoki i wynosił [...] zł, co potwierdza wydruk z księgi przychodów i rozchodów. Skarżący w piśmie z 19 lutego 2018 r. podał, że ponosi wydatki związane z utrzymaniem koniecznym (centralne ogrzewanie, woda, żywność, telefon, energia elektryczna, lekarstwa – łącznie [...] zł), co nie byłoby możliwe, gdyby nie osiągał żadnych dochodów. Nie można zatem dać wiary oświadczeniu skarżącego, złożonemu na druku "PPF" o nieuzyskiwaniu przez rodzinę jakichkolwiek dochodów. O tym, że firma prowadzona z udziałem skarżącego znajduje się w dobrej kondycji finansowej, świadczy m.in. udzielenie kredytów inwestycyjnych, które spłaca w kwocie po [...] zł miesięcznie (ich spłatę potwierdza oświadczenie skarżącego w piśmie z 19 lutego 2018 r. oraz zestawienie operacji finansowych na rachunkach bankowych). Podnieść należy, że okoliczność spłaty rat kredytowych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą nie przemawia za udzieleniem mu prawa pomocy. Powyższe obciążenia nie stanowią koniecznych kosztów utrzymania skarżącego i jego rodziny, wchodzą bowiem w skład kosztów prowadzonej działalności gospodarczej. Jednocześnie zwrócić należy uwagę, że zobowiązania prywatnoprawne (umowy kredytu/pożyczki) nie mają pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, do których należą koszty wszczętego przez stronę postępowania sądowoadministracyjnego. Koszty te nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania. Przy ocenie zdolności płatniczych skarżącego, nie można pominąć, że skarżący w miesiącu, w którym złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy dokonał wpłat własnych na konto bankowe w [...]o nr [...] na kwotę [...] zł (dwie wpłaty we wpłatomacie po [...] zł i [...] zł dokonane w dniu 27 grudnia 2017 r.). Nie można zatem przyjąć, że skarżący nie posiadał środków finansowych na opłacenie kosztów postępowania w przedmiotowej sprawie. Ponadto skarżący nie nadesłał wyciągów bankowych z wszystkich posiadanych rachunków bankowych. Przedstawione "zestawienie transakcji" z [...] prowadzi do wniosku, że skarżący posiada jeszcze inne konta bankowe, przy pomocy których dokonywał przelewów środków pieniężnych. Przyznanie prawa pomocy w całości lub w części oznacza, że ciężar tych kosztów w zakresie objętym prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa, czyli faktycznie inni obywatele. Dlatego też, stanowiąca pomoc państwa instytucja przyznania prawa pomocy powinna być stosowana wobec osób ubogich, które ze względu na szczególnie trudną sytuację materialną nie mogą ponieść jakichkolwiek, bądź pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (np. osób bezrobotnych, bez majątku, bez stałych źródeł dochodów). W ocenie referendarza skarżącego nie można zaliczyć do osób ubogich. Analiza oświadczenia złożonego na urzędowym formularzu i przedstawionych na wezwanie dokumentów prowadzi do wniosku, że sytuacja materialna skarżącego jest dobra. Skarżący ma zabezpieczone potrzeby mieszkaniowe, posiada majątek nieruchomy (dom o pow. [...] m2), prowadzi działalność gospodarczą, z której uzyskuje wysoki przychód, spłaca kredyty inwestycyjne zaciągnięte w związku z prowadzoną działalnością, ponadto do końca [...] r. skarżący osiągał dochód ze stosunku pracy. Z kolei analiza transakcji bankowych dowodzi przepływów znacznych kwot finansowych na posiadanych rachunkach bankowych, w tym wielokrotnie dokonywanych przez skarżącego wysokich wpłat gotówkowych w miesiącach poprzedzających złożenie wniosku o prawo pomocy i w miesiącu, w którym wniosek ten złożono. Zatem sytuacja materialna skarżącego nie uprawnia do uznania, że spełnia on kryteria przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, bądź częściowym określone art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Z tych względów oraz na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono, jak na wstępie.