III SA/Lu 213/05
WyrokWSA w Lublinie2005-06-30
Skład orzekający: Jerzy Marcinowski, Małgorzata Fita, Jadwiga Pastusiak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w przypadku obalenia dowodu preferencyjnego pochodzenia towaru przez zagraniczne władze celne, polskie organy celne są związane tymi ustaleniami i powinny naliczyć cło na zasadach ogólnych, nawet jeśli strona przedstawiła inne dokumenty potwierdzające pochodzenie?Ratio decidendi
Sąd uznał, że ustalenia zagranicznych władz celnych dotyczące obalenia dowodu preferencyjnego pochodzenia towaru są wiążące dla polskich organów celnych. W sytuacji, gdy wyniki weryfikacji dokonanej przez władze celne kraju eksportu jednoznacznie wskazują na brak preferencyjnego pochodzenia towaru, polskie organy celne nie mają kompetencji do podważenia tych ustaleń i są zobowiązane do naliczenia cła na zasadach ogólnych. Inne dokumenty przedstawione przez stronę nie mogą skutecznie obalić ani uzupełnić wyników takiej weryfikacji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Dyrektora Izby Celnej, która uznała zgłoszenie celne samochodu osobowego za nieprawidłowe w części dotyczącej zastosowanej stawki celnej, kwoty cła oraz podatku akcyzowego i VAT. Powodem było obalenie przez niemieckie władze celne preferencyjnego pochodzenia towaru, mimo przedstawienia przez importera deklaracji eksportera oraz świadectwa przewozowego EUR.1. Strona skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa, w tym Protokołu nr 4 Układu Europejskiego, poprzez przyjęcie, że samochód nie pochodzi z UE. Sąd oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędziowie Asesor WSA Małgorzata Fita/spr./, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Protokolant Ewa Lachowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi B.R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] marca 2005r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe oraz określenia wysokości cła, podatku akcyzowego i podatku od towarów i usług oddala skargę.
Decyzją z dnia [...] nr [...] wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a, art. 47 § 3, art. 53 § 4, art.54 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2005r. Nr 8 poz. 60) oraz art. 13 § 1 § 3 pkt. 4, art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. – Kodeks celny (tekst jednolity: Dz.U. z 2001r. Nr 75 poz. 802 z późn. zm.), § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 2001 r. w sprawie ustalenia Taryfy celnej oraz ust. 3 i 5 części A Postanowień wstępnych do Taryfy celnej (Dz. U. Nr 146 poz. 1639 z późn. zm.) art. 13, art.16, art. 21, art. 32 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzeczpospolitą Polską z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi z drugiej strony (załącznik do Dz. U. z 1997 r., Nr 104, poz. 662 z późn. zm.) w związku z art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne (Dz. U. Nr 68 poz. 623), po rozpoznaniu odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego nr [...] z dnia [...] grudnia 2004 r. Dyrektor Izby Celnej postanowił uchylić zaskarżoną decyzję w części dotyczącej odsetek od zaległości podatkowej i orzekł, że strona jest zobligowana do samodzielnego obliczenia odsetek od zaległości podatkowej w podatku akcyzowym oraz podatku od towarów i usług w łącznej kwocie 2636,20 zł za okres od dnia 8 lutego 2002 r. do dnia 7 października 2003 r. oraz od dnia 23 października 2004r. do dnia wpłaty włącznie, natomiast w pozostałej części utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że w dniu [...] stycznia 2002 r. w Oddziale Celnym I objęto procedurą dopuszczenia do obrotu, według dokumentu SAD Nr [...] samochód osobowy marki VW Passat sprowadzony z Niemiec, taryfikowany do kodu PCN 8703 23 909. Ze względu na fakt, iż pochodzenie towaru zostało udokumentowane deklaracją o jego unijnym preferencyjnym pochodzeniu sporządzoną na umowie sprzedaży z dnia [...] stycznia 2002 r., do obliczenia kwoty cła zastosowano obniżoną stawkę celną w wysokości 0 %. W związku z wątpliwościami, co do autentyczności przedmiotowej deklaracji oraz podpisu eksportera złożonego pod nią, wyżej wymieniona deklaracja została przesłana do weryfikacji przez właściwe władze celne kraju eksportera. Niemieckie władze celne pismem z dnia [...] listopada 2002 r. nr [...] poinformowały, że deklaracja o pochodzeniu nie została naniesiona i podpisana przez niemieckiego eksportera i z tego względu nie zostało potwierdzone unijne preferencyjne pochodzenie przedmiotu importu.
W związku z powyższym Naczelnik Urzędu Celnego postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2003 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie importu w/w samochodu. W trakcie prowadzonego postępowania strona przedstawiła oryginał świadectwa przewozowego EUR.1 D646084 z dnia [...] września 2003 r. potwierdzającego unijne pochodzenie przedmiotu importu. Pismem z dnia [...] października 2003 r. Nr [...] zwrócono się do niemieckich władz celnych o weryfikację wyżej wymienionego świadectwa przywozowego.
Niemiecka administracja celna pismem z dnia [...] marca 2004 r. Nr [...] poinformowała, że świadectwo EUR.1 D646084 zostało wystawione niesłusznie i odmówiła potwierdzenia preferencyjnego pochodzenia pojazdu "VW Passat". Na tej podstawie Naczelnik Urzędu Celnego po wszczęciu postępowania wydał decyzję z dnia [...] grudnia 2004 r. Nr [...], w której uznał wyżej wymienione zgłoszenie za nieprawidłowe, w części dotyczącej zastosowanej stawki celnej, kwoty cła oraz kwoty podatku akcyzowego i podatku od towarów i usług oraz określił kwotę długu celnego oraz wysokości obu podatków.
Dnia [...] grudnia 2004 r. strona złożyła odwołanie od powyższej decyzji uzupełnione następnie pismem z dnia [...] stycznia 2005 r. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżąca zarzuciła, że zaskarżona decyzja narusza przepisy art. 31 i 32 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego poprzez przyjęcie, że przedmiotowy samochód nie jest towarem pochodzącym z Unii Europejskiej.
Ustosunkowując się do zarzutów skarżącej Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, że zgodnie z art. 64 § 1 ustawy Kodeks celny zgłoszenie celne w formie pisemnej powinno zostać dokonane przez zgłaszającego na właściwym formularzu, zawierać podpis zgłaszającego oraz komplet dokumentów. Z akt sprawy wynika, że [...] stycznia 2002 r. J. R., działając z upoważnienia B. R., zgłosił dokument SAD do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym sprowadzonego z Niemiec samochodu osobowego marki VW Passat, deklarując w poz. 16 unijne preferencyjne pochodzenie towaru i obniżoną stawkę celną, na podstawie deklaracji eksportera znajdującej się na umowie sprzedaży z dnia [...] stycznia 2002 r., wystawionej przez niemieckiego eksportera, dołączonej do zgłoszenia SAD. Organ odwoławczy podniósł że, trakcie przyjmowania zgłoszenia celnego, organ celny ocenia jedynie jego poprawność od strony formalno prawnej, nie ma natomiast możliwości jego weryfikacji pod względem rzetelności deklarowanych przez zgłaszającego danych, w tym danych dotyczących kraju bądź obszaru pochodzenia zgłaszanego towaru. Dane takie mogą zostać poddane bardziej szczegółowej kontroli w terminie późniejszym.
Organ celny po dokonaniu zgodnie z art. 70 § 1 Kodeksu celnego weryfikacji zgłoszenia celnego uznał, że skarżący spełnia formalny warunek udokumentowania preferencyjnego pochodzenia towaru uprawniającego do zastosowania obniżonej stawki celnej i w związku z tym objął towar wnioskowaną procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym. Przyjęcie zgłoszenia celnego zgodnie z art. 65 § 3 Kodeksu celnego powoduje z mocy samego prawa objęcie towaru procedurą celną i określenie kwoty wynikającej z długu celnego. Organ celny nie miał podstaw do kwestionowania zarówno autentyczności jak i rzetelności przedłożonego dowodu pochodzenia w postaci tzw. "deklaracji na fakturze". Do oceny materialnej dowodów pochodzenia właściwe są zgodnie z art. 32 Protokołu 4 Układu Europejskiego jedynie władze celne kraju eksportu.
Dyrektor Izby Celnej podkreślił natomiast, że organy celne są zobowiązane do podejmowania działań zmierzających do prawidłowego zastosowania przepisów prawa celnego. Zgodnie z przepisami prawa działania te mogą być podejmowane na polskim obszarze celnym lub jeśli umowy międzynarodowe tak stanowią, również poza nim po dopuszczeniu towaru do obrotu. Uprawnienia kontrolne i weryfikacyjne wynikające z art. 83 §1 i 2 Kodeksu celnego uprawniają organ celny do przeprowadzenia z urzędu lub na wniosek kontroli zgłoszenia celnego, w celu upewnienia się o prawidłowości danych w nim zawartych, już po zwolnieniu towaru kontroli.
Przepis art. 32 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego stanowi, że weryfikacja jest przeprowadzana wyrywkowo lub w sytuacji, gdy władze celne kraju importu mają uzasadnione wątpliwości co do autentyczności dokumentów potwierdzających pochodzenie sprawdzanych produktów lub spełnienia innych wymogów przewidzianych w wyżej wymienionym Protokole.
Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że w przedmiotowej sytuacji prośba o weryfikacje dowodów pochodzenia towaru nastąpiła po analizie zgłoszeń celnych wraz z załącznikami. Przeprowadzona weryfikacja zgłoszeń celnych ujawniła m.in., że deklaracje o pochodzeniu wystawiane były przez te same osoby, lecz podpisywane różnymi charakterami pisma. Powyższe zostało podniesione we wniosku o weryfikacje skierowanym do zagranicznych władz celnych.
Wskazano również, że kierując się zasadą prawdy obiektywnej organ I instancji zwrócił się również do zagranicznych władz celnych, z wnioskiem o weryfikacje autentyczności oraz zasadności wystawienia przedłożonego w trakcie prowadzonego postępowania odwoławczego świadectwa przewozowego EUR.1.
Otrzymane wyniki kontroli informują, że sprawdzany produkt można uznać za pochodzący ze Wspólnoty. Uzyskanie od władz celnych kraju eksportera informacji, że towar opisany na przedłożonym przez stronę preferencyjnych dowodach pochodzenia nie posiada preferencyjnego pochodzenia w rozumieniu obowiązującej umowy międzynarodowej Układ Europejski wywołuje ten skutek prawny, że towar ten nie może skorzystać z preferencyjnego traktowania w obrocie handlowym z zagranicą i podlega cłu na zasadach ogólnych. W świetle ustaleń niemieckich władz celnych bezspornym jest jedynie, że zarówno deklaracja o pochodzeniu jak i świadectwo przewozowe EUR.1 nie mogą być uznane za prawidłowe dokumenty uprawniające do skorzystania z obniżonej stawki celnej.
Organ odwoławczy podkreślił, że możliwość korzystania z preferencji celnych w stosunku do towarów pochodzących z Unii Europejskiej stanowi odstępstwo od zasady powszechności danin publicznych, do jakich bez wątpienia zalicza się dług celny. Toteż jeśli podmiot dokonujący obrotu towarowego z zagranicą zamierza skorzystać z preferencji celnych (zwolnień lub ulg) stanowiących naruszenie zasady powszechności danin publicznych, ma obowiązek przedstawienia dowodu na istnienie okoliczności, z których wywodzi dla siebie korzystne skutki prawne. Wprawdzie w niniejszej sprawie strona przedłożyła poprawne formalnie dwa dowody poświadczające preferencyjne pochodzenie przedmiotu importu, jednakże moc tych dowodów została obalona po kontroli dokonanej przez powołane do tego instytucje. Przy ocenie dokumentów pochodzenia towarów jedynymi wiarygodnymi informacjami dla władz celnych kraju importera są informacje uzyskane od administracji celnej kraju eksportującego w trybie art. 32 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego. W ocenie Dyrektora Izby Celnej, w niniejszej sprawie nie wystąpiły przesłanki z art. 32 pkt 6 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego, gdyż na wniosek o przeprowadzenie weryfikacji dowodu pochodzenia została nadesłana odpowiedź niemieckiej administracji celnej, której treść jest zgodna z postanowieniami Protokołu nr 4 Układu Europejskiego. Przeprowadzona procedura weryfikacji dowodu pochodzenia była prawidłowa, a uzyskane wyniki kontroli zawierają jednoznaczną i wyraźną informację że przedmiotowy towar, nie jest towarem o preferencyjnym pochodzeniu w rozumieniu Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego. Oceniając zaś moc dowodową pism weryfikacyjnych, należy zdaniem organu odwoławczego zastosować przepisy Kodeksu postępowania cywilnego, które zrównują zagraniczne dokumenty urzędowe z dokumentami polskimi w zakresie ich mocy dowodowej. Należy zatem stwierdzić, że pismo weryfikacyjne niemieckich organów celnych jest zagranicznym dokumentem urzędowym, gdyż jest sporządzone przez organ powołany zgodnie ze swoim zakresem kompetencji do sporządzania takiego dokumentu. Natomiast złożone przez stronę w toku postępowania dokumenty T2L z dnia [...] stycznia 2005 r. oraz pismo firmy VW z dnia [...] stycznia 2005 r. nie stanowią dokumentu uprawniających do zastosowania wobec przedmiotowego towaru preferencji celnych, gdyż nie są wymienione w art. 16 ust.1 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego. Zgodnie bowiem z cytowanym wyżej przepisem, z preferencji w imporcie pomiędzy Polską a krajami Wspólnoty określonych w umowie, korzystają towary pod warunkiem przedłożenia: świadectwa przewozowego EUR.1 lub w przypadkach określonych w art. 21 (1) deklaracji, której tekst jest zamieszczony w załączniku IV, złożonej przez eksportera na fakturze, specyfikacji wysyłkowej lub innym dokumencie handlowym, który opisuje produkty, o których mowa w sposób wystarczający do ich identyfikacji.
Dyrektor Izby Celnej nie uznał zarzutu strony dotyczącego naruszenia art. 244 pkt 4 lit. b Kodeksu celnego, stwierdzając że cytowany przepis nie znajduje w przedmiotowej sprawie zastosowania, gdyż dotyczy jedynie sytuacji gdy towar ulega zniszczeniu jeszcze przed zwolnieniem z długu celnego.
Organ II instancji zakwestionował również podniesiony przez stronę w odwołaniu zarzut nieuzasadnionej przewlekłości postępowania, która doprowadziła do powstania wysokich odsetek wyrównawczych. Po przeanalizowaniu akt sprawy stwierdził, że zasadniczą część trwania postępowania stanowił okres zawieszenia postępowania na czas trwania procedury weryfikacji przedstawionych dokumentów. Podkreślił równocześnie, że zasady i tryb naliczania odsetek wyrównawczych regulują przepisy Kodeksu celnego oraz rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie odsetek wyrównawczych (Dz. U. Nr 155 poz. 1515). Cytowane wyżej przepisy w sposób szczegółowy regulują kwestie naliczania odsetek wyrównawczych, jednakże nie przewidują możliwości przerwy biegu okresu naliczania odsetek z uwagi na prowadzone w sprawie czynności dowodowe.
Bezsporny jest niedobór kwoty podatku akcyzowego oraz podatku od towarów i usług stanowiący zaległość podatkową, od której zgodnie z art. 53 § 1 Ordynacji podatkowej naliczane są odsetki za zwłokę. Zgodnie z art. 53 § 4 Ordynacji podatkowej odsetki za zwłokę naliczane są od dnia następującego po dniu upływu terminu płatności podatku lub terminu, w którym płatnik lub inkasent był obowiązany dokonać wpłaty podatku na rachunek organu podatkowego. Uwzględniając powyższą regulację oraz przepis art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11 poz. 50 z późn. zm.) w związku z art. 231 § 1 pkt Kodeksu celnego (w brzmieniu obowiązującym w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego) należy stwierdzić, że odsetki od zaległości podatkowej w niniejszej sprawie należy liczyć od dnia 8 lutego 2002 r. Natomiast zgodnie z art. 54 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej odsetek za zwłokę nie nalicza się w przypadku zawieszenia postępowania z urzędu, od dnia wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania do dnia doręczenia postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania na nowo. W związku z tym organ I instancji w swojej decyzji błędnie poinformował stronę o okresie, za który strona była obowiązana obliczyć odsetki za zwłokę. Dlatego też organ odwoławczy uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej okresu, za który należy naliczyć odsetki za zwłokę i orzekł w tym zakresie.
Organ odwoławczy stwierdził ponadto że organ I instancji wyjaśnił przedmiotową sprawę w sposób wyczerpujący opierając swoje rozstrzygnięcie o całość materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Wydana decyzja zawiera pełne uzasadnienie faktyczne i prawne oraz w sposób jasny prezentuje stronie zasady którymi kierował się organ przy wydaniu wyżej wymienionej decyzji.
Na przedmiotową decyzję B. R. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa, które miało istotny wpływ na wynik postępowania, w szczególności art. 122 ustawy Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 kodeksu celnego poprzez zaniechanie działań niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Ponadto skarżąca zarzuca naruszenie przepisów prawa materialnego w szczególności:
- naruszenie art. 31 i 32 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego, poprzez przyjęcie, że w okolicznościach sprawy nie zachodzą przesłanki do uznania, że przedmiotowy samochód jest towarem pochodzącym z obszaru Unii Europejskiej w rozumieniu umowy pomiędzy Wspólnotą Europejską a Polską;
- naruszenie art. 65 § 4 pkt. 2 litera "b" i "c" kodeksu celnego poprzez przyjęcie że zaistniały przesłanki do wydania z urzędu decyzji do określenia długu celnego w innej wysokości niż wynikająca ze zgłoszenia strony i zmiany elementów zawartych w zgłoszeniu celnym;
- naruszenie art. 209 kodeksu celnego przez przyjęcie, że doszło do powstania długu celnego uzasadniającego wydanie zaskarżonej decyzji;
- naruszenie art. 244 pkt. 4 b kodeksu celnego przez uznanie, że nawet gdyby przyjąć że dług celny powstał, to nie wygasł on wskutek całkowitego zniszczenia przedmiotowego samochodu w wyniku wypadku samochodowego w 2002 r.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W związku z przystąpieniem Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej, na mocy m.in. art. 25 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz. U. nr 68, poz. 623), z dniem 1 maja 2004 r. utraciła moc obowiązująca ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. – Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802, ze zm.) zwana dalej kodeksem celnym.
Jednocześnie, na podstawie art. 2 Aktu dotyczącego warunków przystąpienia (...) Rzeczypospolitej (...) – od dnia przystąpienia Polska jako nowe Państwo Członkowskie, jest związana postanowieniami Traktatów założycielskich i aktów przyjętych przez instytucje Wspólnot (...) przed dniem przystąpienia. Przy czym – postanowienia te są stosowane w nowych Państwach Członkowskich zgodnie z warunkami określonymi w tych Traktatach i w Akcie dotyczącym warunków przystąpienia.
Stosownie do art. 60 tego Aktu - Załączniki I – XVIII oraz protokoły Nr 1-10 dołączone do Aktu, stanowią jego integralną część.
Jeśli chodzi o zakres stosowania dotychczasowych przepisów stowarzyszeniowych, bądź dotychczasowych norm krajowych nowych Państw Członkowskich – powyższe kwestie regulują przepisy Załącznika IV część 5 UNIA CELNA .
Przed rozpoczęciem dalszych rozważań należy stwierdzić, że regulacje prawne w okresie przejściowym w zasadzie dotyczą sytuacji, gdy określona procedura celna rozpoczęła się pod rządem przepisów przedakcesyjnych, natomiast zakończyła się już po akcesji. Przy czym zastrzec należy, że pojecie "procedura celna", mimo jego sformułowania jest instytucją prawa materialnego.
Nie ulega wątpliwości, że co do zasady – w wypadku, gdy procedura celna rozpoczęła w okresie przedakcesyjnym zakończyła się już do akcesji, stosuje się do niej przepisy obowiązujące nowe Państwa Członkowskie po przystąpieniu.
W myśl art. 26 ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne przepisy dotychczasowe stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczypospolitą Polska członkowstwa w Unii Europejskiej. Pojęcie " przepisy dotychczasowe" należy rozumieć kompleksowo, tzn. jako przepisy prawa materialnego, jak również przepisy prawa formalnego.
Pod rządem Wspólnotowego Kodeksu Celnego jak również pod rządem kodeksu celnego – dług celny w przywozie powstaje w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego (Pr. art. 201 ust. 2 Wspólnotowego Kodeksu Celnego i art. 209 § 2 kodeksu celnego).
Skoro nie jest sporne w przedmiotowej sprawie, że w dniu [...] stycznia 2002 r. samochód marki VW Passat został objęty procedurą dopuszczenia do obrotu (procedurę celną zakończono przed akcesją) i w tym dniu przyjęto zgłoszenie celne, to w konsekwencji uznać należy, iż organy decyzyjne trafnie zastosowały "dotychczasowe" przepisy prawa materialnego jak i formalnego.
Nawet przy założeniu , że powyższe rozumowanie dotknięte jest błędem i przy hipotetycznym przyjęciu, iż po akcesji stosuje się przepisy prawa materialnego "stare" , zaś przepisy postępowania – "nowe", to i tak owo hipotetyczne naruszenie prawa polegające na zastosowaniu dotychczasowych norm postępowania, nie mogłoby mieć istotnego wpływu na wynik sprawy i nie skutkowałoby koniecznością wydania wyroku uchylającego zaskarżoną decyzję.
Zauważyć bowiem trzeba, że przepisy Wspólnotowego Kodeksu Celnego, zasadniczo nie zawierają norm regulujących kwestie związane z postępowaniem, którego efektem jest wydanie decyzji, określającej kwotę wynikającą dług celnego. Rozwiązanie owych kwestii powierzono samodzielnie Państwom Członkowskim.
Ustawa z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz. U. nr 68, poz. 622 ) w art. 73 ust. 1 zawiera podobny zapis jak art. 262 kodeksu celnego, w myśl którego – do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy art. 12 oraz działu IV ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa, z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów Prawa celnego.
Z kolei art. 23 ust. 2 i art. 51 Prawa celnego są odpowiednikami art. 65 § 4 pkt 2 kodeksu celnego.
W aktualnym stanie prawnym decyzja nie zawiera jedynie poprzedniego sformułowania: "uznaje zgłoszenie celne za nieprawidłowe (...)".
Z analizy akt sprawy oraz decyzji organów obu instancji wynika, że prawidłowo zastosowano przepisy działu IV Ordynacji podatkowej, a w rezultacie wydano trafną decyzję określającą m.in. kwotę wynikającą z długu celnego.
Obrót towarowy Polski z państwami Unii Europejskiej regulowała do dnia 30 kwietnia 2004 r. umowa międzynarodowa - Układ Europejski ustanawiający stowarzyszenie między Rzecząpospolitą Polską z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi z drugiej strony (Dz. U. z 1999 r. Nr 11, poz. 38 ze zm.), zwana dalej Układem Europejskim , która wygasła z dniem 1 maja 2004 r. (akcesja).
Zgodnie z art. 13 ust. 1 Protokołu 4 Układu Eurpe4jskiego preferencyjne traktowanie przewidziane w Umowie dotyczy tylko produktów, spełniających wymogi tego Protokołu (...).
Stosownie do art. 16 ust. 1 Protokołu 4 - produkty pochodzące ze Wspólnoty korzystają w imporcie do Polski z postanowień Umowy (chodzi m.in. o określone przywileje związane ze stosowaniem obniżonej stawki celnej - 0%), pod warunkiem przedłożenia świadectwa przewozowego EUR.1 lub deklaracji na fakturze.
W myśl art. 32 ust. 1 i 2 Protokołu 4 - w sytuacji, gdy władze celne kraju importu mają uzasadnione wątpliwości m.in. co do autentyczności dokumentów wystawionych przez eksportera albo co do statusu pochodzenia sprowadzonych produktów, zwracają świadectwo przewozowe i fakturę, albo inne dokumenty z wnioskiem o ich weryfikację. Wyniki weryfikacji dokonane przez władze celne kraju importu muszą być takie, aby umożliwiały wyraźne ustalenia czy dokumenty są autentyczne i czy sprowadzone produkty można uznać za pochodzące ze Wspólnoty (por. art. 33 ust. 5 Protokołu 4).
W świetle przytoczonych przepisów, nie może budzić wątpliwości, ze prawnie skutecznym dowodem pochodzenia określonego towaru może być wyłącznie świadectwo przewozowe EUR.1 lub deklaracja na fakturze. Dowodów powyższych nie mogą zastąpić albo uzupełnić inne dowody.
Ich moc dowodowa może być obalona wyłącznie w drodze negatywnej weryfikacji dokonanej przez władze celne kraju eksportu. Przy czym istotne jest, że wyniki weryfikacji dowodów pochodzenia nie podlegają postępowaniu sprawdzającemu wdrożonemu przez władze celne kraju importu, gdyż są dla nich wiążące (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 8 września 1998r. sygn. I SA/Łd 777/97 - Pr.Gosp. 1999/1/40 i z dnia 21 kwietnia 2004r. sygn. GSK 56/04).
Zauważyć przy tym należy, że w niniejszej sprawie weryfikacja dowodów pochodzenia (i deklaracji na fakturze i świadectwa EUR 1) nastąpiła przed akcesją, czyli pomimo, iż Układ Europejski utracił moc obowiązującą z dniem 1 maja 2004 r., to czynności przeprowadzone wcześniej pozostają w mocy.
Organ celny ma obowiązek przyjąć niezwłocznie zgłoszenie celne, jeżeli odpowiada ono wymogom określonym w art. 64 Kodeksu celnego i wraz ze zgłoszeniem celnym przestawiono towar nim objęty (art. 65 § 1 Kodeksu celnego). Organ celny ocenia na tym etapie poprawność zgłoszenia celnego wyłącznie od strony formalnej. Nie ma natomiast prawnych możliwości oceny rzetelności danych zadeklarowanych przez stronę dotyczących m.in. pochodzenia towaru - zwłaszcza w sytuacji, gdy pochodzenie zostało potwierdzone dowodami wymaganymi prawem.
Organ celny uprawniony jest po zwolnieniu towaru do dokonania kontroli zgłoszenia celnego, w celu upewnienia się o prawidłowości danych zawartych w zgłoszeniu celnym (art. 83 § 1 i § 2 Kodeksu celnego). Tak się stało w niniejszej sprawie, bowiem polskie władze celne przesłały dowód pochodzenia przedłożony przez stronę, w celu weryfikacji autentyczności i statusu pochodzenia potwierdzonego w tym dowodzie, w trybie art. 32 ust. 1 i 2 Protokołu 4 Układ Europejskiego.
Po przeprowadzeniu procedury sprawdzenia świadectwa pochodzenia samochodu importowanego przez stronę, niemieckie władze celne w piśmie z dnia [...] listopada 2002 r. stwierdziły, że sprzedający wymieniony w umowie kupna – sprzedaży z dnia [...] stycznia 2002 r. nie sporządził ani nie podpisał znajdującej się na umowie deklaracji o pochodzeniu towaru z U.E., a o czym była wcześniej mowa, wyniki weryfikacji są wiążące dla organów celnych kraju eksportu. Również wyniki weryfikacji z dnia [...] marca 2004 r. przedstawionego przez stronę świadectwa EUR 1 z dnia 30 września 2003 r. potwierdziły, że to świadectwo także wystawione zostało nieprawnie.
Informacja zawarta w dowodach pochodzenia produktu z obszaru Unii Europejskiej stanowiła istotną okoliczność, mającą wpływ na zastosowanie właściwej stawki celnej. Polskie organy celne nie miały samodzielnych kompetencji do podważenia wiarygodności dowodów pochodzenia. Wprawdzie strona złożyła w toku postępowania dokumenty T2L z dnia [...] stycznia 2005 r. i pismo firmy VW z dnia [...] stycznia 2005 r. z których wynika, że przedmiotowy samochód pochodzi z Niemiec, jednak owe dowody nie stanowią dowodu pochodzenia w rozumieniu art. 16 ust. 1 Protokołu 4.
Jak o tym była już wcześniej mowa – prawem wymaganych dowodów, nie mogą uzupełnić ani zastąpić inne dowody. Z tych też przyczyn, pisma przedłożone przez stronę nie mogły skutecznie obalić uzyskanych w przedmiotowej sprawie wyników weryfikacji, czy też ich uzupełnić.
Skutki nieprzedstawienia odpowiedniego dowodu pochodzenia importowanego towaru, bądź też przedstawienia niewłaściwego czy też sfałszowanego dowodu pochodzenia, obciążają bezpośrednio stronę, niezależnie od jej zawinienia.
Wbrew zarzutom skarżącej, zaskarżona decyzja zapadła bez naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania .
Organy celne podjęły działania w oparciu o właściwe przepisy prawa, dokładnie wyjaśniły stan faktyczny – w myśl art. 120 i art. 122 Ordynacji podatkowej. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom art. 210 § 1 i § 4 Ordynacji podatkowej.
Chybiony jest również zarzut naruszenia art. 244 pkt 4b kodeksu celnego. Zgodzić się należy ze stanowiskiem organów celnych, iż wygaśnięcie długu celnego, o którym mowa w wyżej wymienionym przepisie, możliwe jest wobec towaru, który uległ zniszczeniu jedynie w przypadku gdy zniszczenie nastąpiło przed jego zwolnieniem.
Poddając ocenie kwestię określenia w odniesieniu do przedmiotowego towaru podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego, podnieść należy, że organy prawidłowo określiły podatek akcyzowy oraz podatek od towarów i usług w odniesieniu do importowanego pojazdu, jednakże błędnie zastosowały przepisy proceduralne zawarte w ustawie z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym (Dz. U. nr 11, poz. 50 ze zm.), bowiem obie decyzje wydane zostały pod rządami nowych przepisów (ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, która weszła w życie w dniu 20 kwietnia 2004 r.; Dz. U. nr 54, poz. 535 oraz ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym, która weszła w życie w dniu 1 marca 2004 r.; Dz. U. nr 29, poz. 257). Nowe ustawy nie zawierają przepisów intertemporalnych nakazujących w przypadku obejmowania towarów procedurą celną dopuszczenia do obrotu stosowanie do określania prawidłowej kwoty podatku od towaru i usług w razie stwierdzenia nieprawidłowości pod tym względem w zgłoszeniu celnym przepisów obowiązujących w chwili wszczęcia postępowania weryfikacyjnego. Dlatego zgodnie z kolizyjną dyrektywą systemową "późniejsza norma prawna rozwiązuje wcześniejszą normę prawną" zastosowanie do czynności w postępowaniu podatkowo-celnym, dotyczących określenia kwot podatków, miały przepisy proceduralne ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług i ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym. Jednakże uchybienie powołania w podstawie prawnej przepisów prawnych identycznie brzmiących z tymi, które należało podać, nie jest naruszeniem prawa mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, i skutkującym uchyleniem decyzji.
Prawidłowo natomiast organ odwoławczy zastosował w niniejszej sprawie przepisy art. 53 § 4 i art.54 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej dotyczące naliczania odsetek od należności podatkowej.
Mając na uwadze powyższe, skarga podlegała oddaleniu, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło