III SA/Lu 213/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Sadurski, Sędziowie Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Sędzia NSA Maria Wieczorek (sprawozdawca), Protokolant Sekretarz sądowy Wiesława Dudek, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 3 lipca 2008 r. sprawy ze skargi E. J. na decyzje Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżona decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...]. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w L. zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. na podstawie art. .138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 37 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 2006 r. Nr 122, poz. 55), po rozpatrzeniu odwołania E. J. z dnia 15 marca 2007 r. od decyzji Nr [...] znak [...] Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego o braku podstaw do stwierdzenia u niego choroby zawodowej narządu głosu, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wskazał, że podstawą prawną dochodzonego roszczenia stanowią przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) w związku z art. 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania, podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132, poz. 1115). Z przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego wynika, że E. J. od 1972 r. do kwietnia 1999 r. zatrudniony był na stanowisku instruktora muzyki, prowadząc jednocześnie zespoły wokalne. W czasie pracy E. J. mógł być narażony na nadmierny wysiłek głosowy. Poradnia Chorób Zawodowych WOMP w L. nie rozpoznała u odwołującego się choroby zawodowej wymienionej w pozycji 7 załącznika do rozporządzenia czyli przewlekłej choroby narządu głosu związanej z nadmiernym wysiłkiem głosowym. Z wydanych orzeczeń lekarskich wynika, że rozpoznano przewlekły prosty nieżyt krtani oraz przewlekłe przerostowe zapalenie migdałków podniebiennych (orzeczenia z dnia 23 kwietnia 1999 r. oraz z 26 sierpnia 2003 r.), a więc schorzenia, które nie są wymienione w wykazie chorób zawodowych i nie są spowodowane nadmiernym wysiłkiem głosowym. Przyczyną bowiem ich wystąpienia są przewlekłe zakażenia bakteryjne lub wirusowe. Choroby zawodowej narządu głosu u E. J. nie rozpoznał również Instytut Medycyny Pracy w Łodzi. Na podstawie zgromadzonej dokumentacji medycznej oraz przeprowadzonych badań laryngologicznych, foniatrycznych i video stroboskopowych rozpoznano przewlekły prosty nieżyt gardła krtani, przerost migdałków podniebiennych, zaburzenia czynnościowe głosu o typie dysfonii hyperfunkcjonalnej (orzeczenie z dnia 2 listopada 2000 r.), przewlekły prosty nieżyt krtani z przerostem prawego fałdu przedsionkowego i częściowym wypadaniem przedniego odcinka prawej kieszonki krtaniowej i objawami dysfonii hyperfunkcjonalnej, przewlekłe przerostowe zapalenie migdałków podniebiennych (orzeczenie z dnia 13 lipca 2004 r.). Nie rozpoznano natomiast u E. J. zmian chorobowych, które mogłyby być związane z warunkami pracy czyli spowodowanych przez nadmiemy wysiłek głosowy. Decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w L. z dnia [...] września 2004 r. znak: [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej narządu głosu uchylił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 11 stycznia 2005 r., sygn. akt III SA/Lu 704/04. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2006 r., sygn. akt II OSK 596/05 oddalił skargę kasacyjną organu odwoławczego od wyroku WSA w Lublinie wydanego w tej sprawie. Realizując wytyczne zawarte w wyroku, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Ś. wystąpił do jednostek organizacyjnych, które wydały ww. orzeczenia lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej u E. J., o ich uzupełnienie. W wydanej w dniu 16 listopada 2006 r. opinii uzupełniającej Poradnia Chorób Zawodowych WOMP w L. (pismo znak:[...]) podtrzymała swoje stanowisko o braku postaw do rozpoznania u niego choroby zawodowej narządu głosu. U odwołującego się nie rozpoznano zmian chorobowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia czyli uznanych za choroby zawodowe. Rozpoznane schorzenia nie mają charakteru schorzenia wywołanego nadmiernym wysiłkiem głosowym. WOMP w L. wyjaśnił również, że nie jest jednostką powołaną do ustalenia etiologii pozazawodowych schorzeń. Instytut Medycyny Pracy w Łodzi w piśmie z dnia [...] grudnia 2006 r. znak: [...] ustosunkował się do schorzeń laryngologicznych rozpoznanych u odwołującego się, podtrzymał treść swoich orzeczeń lekarskich stwierdził, że rozpoznane u E. J. choroby nie mają związku z nadmiernym wysiłkiem głosowym. Są one natomiast następstwem przewlekłego stanu zapalnego gardła i krtani spowodowanego między innymi przewlekłym zapaleniem migdałków podniebiennych. Organ jednocześnie nadmienił, że zawodowe zmiany chorobowe narządu głosu, wywołane nadmiernym wysiłkiem głosowym nie powstają po ustaniu narażenia na taki wysiłek, ani też istniejące zmiany nie nasilają się, a wręcz przeciwnie mogą ulegać regresji (cofaniu się). Narażenie E. J. na nadmiemy wysiłek głosowy ustało w 1999 r., tak więc dołączone do akt sprawy wyniki badań, takie jak karta badań pacjenta z dnia 11 lutego 2003 r., zaświadczenie lekarskie z dnia 12 lutego 2003 r., karta badań pacjenta z dnia 2 kwietnia 2003 r., zaświadczenie lekarskie z dnia 10 września 2004 r. nie mogą świadczyć o wpływie sposobu wykonywania pracy na stan jego zdrowia. Schorzenia wskazane w tych wynikach badań rozpoznane zostały po upływie ponad 3 lat od ustania narażenia zawodowego, a tym samym nie mogą mieć związku przyczynowego z warunkami pracy. Na podstawie tak przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Ś., wydał decyzję z dnia [...] lutego 2007 r. o braku podstaw do stwierdzenia u. E. J. choroby zawodowej narządu głosu. Decyzję powyższą po wniesieniu od niej odwołania utrzymał w mocy Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w L.. Na skutek skargi E. J., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 25 września 2007 r. uchylił zaskarżoną decyzję, zarzucając organom administracji nie wykonanie wytycznych wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Realizując wytyczne Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 25 września 2007 r. organ II instancji wystąpił z pismem z dnia 18 stycznia 2008 r. do Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi o udzielenie odpowiedzi na powstałe wątpliwości. Analizując udzielone wyjaśnienia, w których wskazano, iż przewlekły prosty nieżyt krtani, nie figuruje w poz. 7 wykazu chorób zawodowych, schorzenie to może mieć etiologię zapalną – zmiany przerostowe, o których mowa dotyczy tylko fałdów głosowych, a inne zmiany przerostowe nie są ujęte wykazie chorób zawodowych. Organ inspekcji sanitarnej uznał, że brak jest podstaw do uznania schorzeń skarżącego, jako choroby zawodowej. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w L. stwierdził, iż decyzja z dnia 28 lutego 2007 r. Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ś. jest prawidłowa pod względem merytorycznym i oparta na właściwych podstawach prawnych. Skargę na powyższą decyzję złożył E. J. wnosząc o jej uchylenie. Podniósł, iż popiera argumentację zawartą we wcześniej składanych w tejże sprawie skargach, a ponadto podniósł fakt, że nie był zapoznany z materiałem dowodowym przed wydaniem zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie i wskazał jak w uzasadnieniu decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja wydana została w sprzeczności z obowiązującymi przepisami prawa. Podnieść należy na wstępie, że zaskarżona decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w L. wydana została w następstwie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 25 września 2007 r. oraz poprzedzającego ją wyroku WSA z dnia 11 stycznia 2005 r. sygn. akt III SA/Lu 704/04, uchylającego decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 27 września 2004 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ś. z dnia 27 sierpnia 2004 r. oraz w następstwie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2006 r. (sygn. akt II OSK 595/05) oddalającego skargę kasacyjną Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w L. od wyroku WSA w Lublinie z dnia 11 stycznia 2005 r. (sygn. akt III SA/Lu 704/04). Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążącą w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Dlatego Sąd ponownie rozpoznający sprawę nie może formułować nowych ocen prawnych – sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem. Ocena prawna wyrażona przez Sąd w orzeczeniu traci moc wiążącą jedynie w razie zmiany ustawy w wypadku zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy oraz po wzruszeniu tego orzeczenia w przewidzianym do tego trybie. Nieprzestrzeganie tego przepisu podważałoby obowiązującą w polskim prawie zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji (P.Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis W-wa 2004r. por. wyrok SN z 25 lutego 1998r. sygn. II RN 139/97 OSN APIUS 19991/1, wyrok Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2001 r. sygn. FSA 3/2001 OSNA 2002/2 poz. 49). Z powyższych względów rozpatrując niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie poddał zaskarżoną decyzję ocenie, w szczególności pod względem zgodności z wytycznymi cytowanych wyżej orzeczeń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie oraz w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2006 r. Poza sporem jest, że E. J. zatrudniony był w okresie od 1972 r. do kwietnia 1999 r. na stanowisku instruktora muzyki prowadząc jednocześnie szkolne zespoły wokalne. W czasie pracy mógł być narażony na nadmierny wysiłek głosowy. W sprawie, zgodnie z § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. nr 132, poz. 1115), postępowanie w sprawie rozpoznania choroby zawodowej lub jej stwierdzeniem rozpoczęte przed dniem wejścia rozporządzenia w życie, jest prowadzone na podstawie dotychczasowych przepisów – tj. z treścią rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych. Należy jeszcze raz podkreślić, iż w wyroku z dnia 27 kwietnia 2006 r. Naczelny Sąd Administracyjny powołał uchwałą składu siedmiu sędziów NSA z dnia 20 maja 2002 r. (sygn. akt OPS 3/02), zgodnie z którym chorobami zawodowymi narządu głosu są przewlekle choroby narządu głosu, związane z nadmiernym wysiłkiem głosowym w postaci guzków śpiewaczych, niedowładu strun głosowych i zmian przerostowych, wymienione w pkt 7 wykazu chorób zawodowych, stanowiących załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. Sąd ten podkreślił, iż w orzeczeniu Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi z dnia 13 lipca 2004 r. rozpoznano u. E. J. przewlekły prosty nieżyt krtani z przerostem prawego fałdu przedsionkowego i częściowym wypadaniem przedsionka odcinka prawej kieszonki krtaniowej i objawami dysfonii hyperfunkconalnej, przewlekłe przerostowe zapalenie migdałków podniebnych, są to choroby, które dotyczą narządu głosu. W dalszym ciągu organy wydając decyzję nie wyjaśniły z jakich to przyczyn schorzenia rozpoznane u skarżącego nie zostały uznane za przewlekłą chorobę narządu głosu związaną z nadmiernym wysiłkiem głosowym. Należy również ponownie zwrócić uwagę na konstrukcję § 1 powołanego wyżej rozporządzenia – wyrażającą się w istnieniu domniemania związku przyczynowego między chorobą zawodową, a warunkami pracy w przypadku stwierdzenia u pracownika choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych i wykonywania pracy w warunkach narażających na jej powstanie. Domniemanie takie może zostać obalone, jeżeli wykaże się, że chociaż praca była wykonywana w warunkach narażających na powstanie choroby zawodowej, to jednak została spowodowana przyczynami nie pozostającymi w związku z pracą. Podnieść należy, że w toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego organy ponownie naruszyły przepisy kpa. Podkreślić należy, że orzeczenia lekarskie jednostek uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych winny zawierać stosowne uzasadnienie, w tym wyjaśnienie etiologii schorzeń jak też uwzględniać ustalony stan faktyczny oraz dowody istniejące w sprawie. Podzielić należy również zarzut skarżącego wyrażony w skardze o naruszeniu jego prawa do obrony poprzez niezapoznanie go w stosownym czasie tj. na odpowiednim etapie postępowania wyjaśniającego, z materiałem dowodowym. Rozpoznając sprawę ponownie, organy administracji zgodnie z oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w cytowanych orzeczeniach sądowych, ocenią zgromadzony materiał dowodowy, w tym orzeczenia jednostek orzeczniczych, które w istocie - co podkreślono już wcześniej – są opiniami biegłych, ewentualnie dopuści dowody jakie uzna za słuszne dla pełnego wyjaśnienia sprawy. Dokonując oceny tych dowodów organ administracji weźmie pod uwagę to, że opinia powinna zawierać będzie uzasadnienie, które pozwoliłoby dokonać analizę logiczności i poprawności wniosków zarówno stronie jak i sądowi bez wkraczania w sferę wiedzy specjalistycznej. Ocena nie może sprowadzać się do zdania biegłego, ale musi przekonywać jako logiczna całość w przekroju całokształtu materiału dowodowego. W świetle powyższych rozważań oraz niewypełniania wytycznych zawartych w orzeczeniach sądowych, zarzuty skarżącego uchybienia przepisom postępowania uznać należało jako zasadne. Z tych względów, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.