III SA/Lu 218/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal,, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Protokolant Asystent sędziego Dorota Winiarczyk, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 23 maja 2013 r. sprawy ze skargi M. H. na decyzję personalną Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze Służby Więziennej oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w L. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] wydaną przez Dyrektora Zakładu Karnego w H. w przedmiocie zwolnienia ze Służby Więziennej z dniem [...] stycznia 2013 r. szer. M. H., młodszego wychowawcę działu penitencjarnego Zakładu Karnego w H. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż w opinii służbowej w okresie służby stwierdzono nieprzydatność M. H. do służby, co stanowiło, na podstawie art. 96 ust. 1 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz.U. z 2010 r., Nr 79, poz. 523, z późn. zm.), dalej u.s.w., obligatoryjną przesłankę zwolnienia skarżącego ze służby. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. H. wniósł o uchylenie decyzji I i II instancji oraz przywrócenie do służby. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, iż organ dokonał błędnej wykładni przepisów ustawy o Służbie Więziennej, polegającą na naruszeniu terminu opiniowania, sposobu rozpatrzenia odwołania od opinii służbowej, błędnego pouczenia przez organ I instancji o prawie odwołania, uniemożliwienie czynnego udziału w postępowaniu przed organem I instancji oraz prowadzenie postępowania z pominięciem przepisów prawa. W odpowiedzi z dnia [...] marca 2013 r. organ wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał dotychczasową argumentację podkreślając, iż wydanie w okresie służby przygotowawczej opinii o nieprzydatności funkcjonariusza wiąże się z koniecznością wszczęcia postępowania administracyjnego, które w przedmiotowej sprawie zakończyło się zwolnieniem skarżącego ze służby. Odnosząc się do kolejnych zarzutów skarżącego organ podniósł, iż zostały zachowane terminy opiniowania, z uwagi na fakt, że M. H. został przyjęty do służby [...] grudnia 2011 r., wobec czego, zgodnie z przepisami ustawy o Służbie Więziennej termin opiniowania wypadał na [...] listopada 2012 r., a pierwszą opinię służbową skarżący otrzymał dnia [...] września 2012 r. Organ wskazał, iż zachowana została również właściwa procedura rozpatrywania odwołania od opinii służbowej, a skarżący myli organy właściwe do rozpatrywania sprawy w kolejnych jej stadiach. Ponadto, mimo braku poinformowania skarżącego o wniesieniu odwołania od decyzji personalnej "za pośrednictwem organu", co jednak nie spowodowało szkody w interesie strony, brak ten został uzupełniony poprzez przekazanie odwołania skarżącego do Dyrektora Zakładu Karnego w H. Organ uzasadnił, że skarżący został pouczony o przysługujących mu uprawnieniach, a przebywanie na zwolnieniu lekarskim nie pozbawiało go możliwości złożenia wyjaśnień np. w drodze korespondencji. Ponadto, wydane w sprawie decyzje zawierały wskazanie przepisów prawnych, na podstawie których je wydano oraz wyjaśniały ich zastosowanie w sprawie. Organ podniósł również, iż mimo ciążącego na skarżącym obowiązku pisemnego poinformowania przełożonego w sprawach personalnych o fakcie ukarania przez sąd za wykroczenie, M. H. tego nie uczynił. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem. Podkreślić należy, że powyższa kontrola jest wyłącznie kontrolą legalności zaskarżonych do sądu decyzji, bowiem sądy administracyjne nie są powołane do kontroli słuszności, czy też celowości działań organów administracji publicznej. Oznacza to m.in., że w granicach danej sprawy sąd dokonuje wyłącznie oceny zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami prawa, bez względu na zarzuty podniesione w skardze. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa. Z akt sprawy wynika, że skarżący pełnił służbę przygotowawczą w Służbie Więziennej na stanowisku młodszego wychowawcy działu penitencjarnego w Zakładzie Karnym w H., której przebieg normują przepisy u.s.w. Z opinii służbowej, sporządzonej przez bezpośredniego przełożonego skarżącego za okres od [...] grudnia 2011 r. do [...] września 2012 r. wynika, że jest przydatny do służby na zajmowanym stanowisku (k. 39-42 akt adm.). Kolejna opinia służbowa bezpośredniego przełożonego, mjr M. W., sporządzona została za okres od [...] września 2012 r. do [...] listopada 2012 r., w związku z zawiadomieniem Prezesa Sądu Rejonowego w H. o skazaniu M. H. za wykroczenie z art. 51 § 1 Kodeksu wykroczeń (k. 25 akt adm.). Od tej opinii służbowej skarżący odwołał się do wyższego przełożonego - Dyrektora Zakładu Karnego w H., który utrzymał ją w mocy. Na tym wyczerpany został tok postępowania w przedmiocie opiniowania skarżącego, bowiem nie miał on możliwości dalszego odwoływania się w tym zakresie. Zgodnie bowiem z uchwałą siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 grudnia 2011 r. I OPS 2/11, na postanowienie Dyrektora Zakładu Karnego utrzymujące w mocy zaskarżoną opinię służbową nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Stosownie do art. 42 ust. 1 u.s.w., funkcjonariusz pełni służbę przygotowawczą przez okres 2 lat. Okres służby przygotowawczej ma na celu przygotowanie i wyszkolenie funkcjonariusza oraz sprawdzenie, czy cechy osobiste, charakter i zdolności uzasadniają jego przydatność do służby (ust. 2). Po odbyciu służby przygotowawczej przez funkcjonariusza kierownik jednostki organizacyjnej mianuje go na stałe, jeżeli uzyska on pozytywną opinię służbową potwierdzającą osiągnięcie celów, o których mowa w ust. 2 (ust. 3). W trakcie pełnienia służby, zgodnie z art. 86 u.s.w., funkcjonariusze służby więziennej podlegają okresowemu opiniowaniu służbowemu, które ma na celu stworzenie podstaw do określenia indywidualnego programu rozwoju zawodowego, ustalenie przydatności do służby, ocenę wywiązywania się z obowiązków służbowych oraz przydatności na zajmowanym stanowisku, a także wyłanianie kandydatów do mianowania i powoływania na wyższe stanowiska służbowe oraz awansowania na wyższe stopnie służby więziennej. Szczegółowe kryteria opiniowania służbowego wskazuje art. 87 ust. 1 u.s.w. Mając na uwadze przepis art. 89 ust. 1 pkt 1 u.s.w., w okresie służby przygotowawczej, opinię służbową o funkcjonariuszu wydaje się nie później niż przed upływem 30 dni przed upływem pierwszego roku tej służby i 60 dni przed mianowaniem na stałe, przy czym termin ten liczy się od dnia przyjęcia do służby lub dnia ostatniego opiniowania (ust. 2). Stosownie zaś do ust. 4 powyższego przepisu, opiniowanie służbowe przeprowadza się niezależnie od wskazanych wyżej terminów, w przypadku wniosku o mianowanie lub powołanie funkcjonariusza na wyższe stanowisko służbowe, albo nadanie kolejnego wyższego stopnia służby więziennej, jeżeli od ostatniego opiniowania upłynął co najmniej 1 rok (pkt 1), stwierdzenia nieprzydatności na zajmowanym stanowisku, nieprzydatności do służby w okresie służby przygotowawczej albo niewywiązywania się z obowiązków służbowych (pkt 2), jeżeli od dnia wydania opinii stwierdzającej niewywiązywanie się z obowiązków służbowych upłynęło 6 miesięcy (pkt 3), bądź z uwagi na polecenie wyższego przełożonego (pkt 4). Bezpośredni przełożony skarżącego, kierownik Działu Penitencjarnego Zakładu Karnego w H., na podstawie art. 89 ust. 4 pkt 2 u.s.w., wydał opinię służbową dotyczącą funkcjonariusza M. H., w której stwierdził nieprzydatność skarżącego do służby. Skarżący nie potwierdził faktu zapoznania się z opinią własnoręcznym podpisem, co zostało stwierdzone adnotacją na arkuszu opinii i złożył [...] grudnia 2012 r. wniosek o zmianę opinii z dnia [...] listopada 2012 r., za pośrednictwem wydającego opinię do wyższego przełożonego, zachowując 14-dniowy termin do wniesienia wniosku. Zgodnie z art. 91 ust. 2 u.s.w., jeżeli przełożony uzna wniosek o zmianę opinii za niezasadny, przesyła go w terminie 7 dni wyższemu przełożonemu wraz z opinią i własnym stanowiskiem w sprawie. Wyższy przełożony rozpatruje wniosek w terminie 30 dni od dnia jego wniesienia. M. H. złożył wniosek o zmianę opinii dnia [...] grudnia 2012 r., bezpośrednio do Dyrektora Zakładu Karnego w H., w związku z czym wniosek został przekazany do kierownika Działu Penitencjarnego Zakładu Karnego w H., jako organu, który wydał opinię, w celu ustosunkowania się do wniosku, zgodnie z art. 91 ust. 2 u.s.w. W piśmie z dnia [...] grudnia 2012 r. kierownik Działu Penitencjarnego Zakładu Karnego w H. podtrzymał swoje stanowisko i tego samego dnia przekazał je wraz z opinią przełożonemu – Dyrektorowi Zakładu Karnego w H. Pismem z dnia [...] grudnia 2012 r. Dyrektor Zakładu Karnego w H. utrzymał w mocy zaskarżoną opinię. Z powyższego wynika, iż podniesiony w skardze zarzut naruszenia terminów opiniowania oraz przepisów dotyczących sposobu rozpatrzenia odwołania od opinii służbowej jest niezasadny. Terminy opiniowania zostały zachowane, a ponadto, mając na uwadze treść art. 88 pkt 6 u.s.w. oraz art. 91 ust. 2 u.s.w., opinię wydały właściwe podmioty. Podkreślenia przy tym wymaga, że opiniowanie służbowe funkcjonariuszy służby więziennej, uregulowane w rozdziale 10 ustawy zatytułowanym: "Opiniowanie funkcjonariuszy", jest postępowaniem przedmiotowo odrębnym od postępowania objętego Rozdziałem 12 ustawy, normującym ustanie stosunku służbowego funkcjonariuszy, a zatem nie jest elementem postępowania w przedmiocie zwolnienia ze służby. Negatywny wynik tego opiniowania, w odniesieniu do funkcjonariusza służby przygotowawczej stanowi przesłankę zwolnienia ze służby. Oznacza to, że w toku postępowania w przedmiocie zwolnienia ze służby funkcjonariusza na podstawie art. 96 ust.1 pkt 1 u.s.w., organ orzekający ma obowiązek ustalenia czy rzeczywiście w opinii służbowej stwierdzono nieprzydatność danego funkcjonariusza do służby w okresie służby przygotowawczej, oraz że wyczerpany został przewidziany w ustawie tryb odwoławczy przewidziany co do opinii służbowej, tzn. czy upłynął termin do złożenia do wyższego przełożonego wniosku o zmianę opinii (art. 90 ust. 3 u.s.w.), a w razie złożenia takiego wniosku czy wyższy przełożony nie uchylił dotychczasowej opinii na podstawie art. 92 ust. 1 pkt 2 ustawy. Mając na uwadze powyższe, organy orzekające na podstawie art. 96 ust. 1 pkt 1 u.s.w. w przedmiocie zwolnienia funkcjonariusza ze służby nie są uprawnione do weryfikacji opinii służbowej o nieprzydatności do służby w okresie służby przygotowawczej, czego w istocie skarżący domagał się w odwołaniu i w skardze. Z tego względu zarzuty skargi podważające zasadność wydanej skarżącemu opinii służbowej uznać trzeba za bezprzedmiotowe dla sądowej oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Brak poinformowania skarżącego o wniesieniu odwołania od decyzji personalnej "za pośrednictwem organu", nie spowodował szkody w interesie strony, bowiem został uzupełniony poprzez przekazanie odwołania skarżącego do Dyrektora Zakładu Karnego w H. Organy administracyjne zasadnie zastosowały art. 96 ust 1 pkt.1 u.s.w., zgodnie z którym funkcjonariusza zwalnia się w przypadku stwierdzenia nieprzydatności do służby, stwierdzonej w opinii służbowej w okresie służby przygotowawczej. Jest to przesłanka obligatoryjna zwolnienia zatem organ miał obowiązek wydać decyzję personalną w przedmiocie zwolnienia skarżącego ze służby więziennej. Nie zostały naruszone przepisy postępowania dotyczące opiniowania służbowego oraz trybu postępowania. Skarżący nie wykazał, że powiadomił przełożonego o popełnionym wykroczeniu, o którym mowa w piśmie Prezesa Sądu Rejonowego w H. Postanowienie o wszczęciu postępowania w sprawie zwolnienia ze służby na podstawie art. 96 § 1 u.s.w. zostało doręczone skarżącemu [...] grudnia 2012 r. (k. 13 akt adm.) wraz ze stosownym pouczeniem, a okoliczność, że skarżący korzystał ze zwolnienia lekarskiego w dniu [...] grudnia 2012 r. – [...] stycznia 2013 r., z zaleceniem "chory może chodzić", nie pozbawiała go możliwości złożenia wyjaśnień lub wniosków na piśmie. Organ II instancji także zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania odwoławczego (k. 63-64 akt adm.) i pouczył go o przysługujących mu prawach. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r., poz. 270 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.