III SA/Lu 222/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja, Sędzia NSA Maria Wieczorek (sprawozdawca), Protokolant Stażysta Marzena Gawron, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 6 lipca 2006r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy anulowania czynności materialno-technicznej polecającej na zameldowaniu na pobyt stały stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] znak [...] wydaną z upoważnienia Wojewody na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania E. S. od decyzji Wójta Gminy z dnia [...] nr [...], orzekającej o anulowaniu czynności materialno-technicznej, polegającej na zameldowaniu E. S. na pobyt stały w budynku nr [...] w miejscowości A., utrzymano w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Decyzją organu pierwszej instancji anulowano czynność materialno-techniczną zameldowania E. S. na pobyt stały w budynku [...] w miejscowości A., uzasadniając rozstrzygnięcie materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie. W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego celem realizacji zaleceń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z wyroku z dnia 4 listopada 2004 r. (sygn. akt III SA/Lu 498/04) powtórnie przesłuchano świadków w obecności stron. W ocenie organu pierwszej instancji z zeznań owych wynika, że na dzień zameldowania, tj. na dzień [...] 2002 r., pobyt E. S. w budynku położonym w A. miał związek z prowadzeniem remontu tegoż budynku. Z uwagi na niespełnienie przesłanki faktycznego zamieszkiwania pod wskazanym adresem, anulowano zameldowanie E. S. w A. pod numerem [...] . Utrzymując w mocy powyższą decyzję organ odwoławczy wskazał na brzmienie art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, zgodnie z którym pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Natomiast w myśl art. 47 ust. 1 cytowanej ustawy organ ewidencyjny jest obowiązany na podstawie zgłoszenia pobytu dokonać zameldowania lub wymeldowania przez zarejestrowanie danych dotyczących osoby i miejsca pobytu, jak również innych zdarzeń objętych obowiązkiem meldunkowym. W przypadku gdy zgłoszone dane budzą wątpliwości o zameldowaniu lub wymeldowaniu rozstrzyga właściwy organ gminy (art. 47 ust. 2 powołanej ustawy). Jeżeli dane zostały już zarejestrowane, tj. organ dokonał czynności materialno-technicznej zameldowania, a następnie ujawnione zostały sprzeczności między danymi zgłoszonymi w postępowaniu w przedmiocie anulowania dokonanej czynności materialno-technicznej. Przeprowadzone przez organ pierwszej instancji postępowanie wyjaśniające wykazało, że czynność materialno-techniczna została dokonana z naruszeniem obowiązujących w tym przedmiocie przepisów prawa. W aktualnym stanie prawnym, jedyną podstawą do dokonania zameldowania jest faktyczne zamieszkiwanie w lokalu. Analiza zgromadzonego materiału dowodowego wskazuje, że odwołujący się w dacie zameldowania w budynku położonym w miejscowości A. nie zamieszkiwał w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Powyższy fakt potwierdza przeprowadzona przez funkcjonariuszy Komisariatu Policji w P. kontrola meldunkowa. O tym, że odwołujący się w dacie zameldowania nie zamieszkiwał, świadczą ustalenia Sądu Rejonowego w O. przeprowadzone w postępowaniu z powództwa E. S. o ochronę naruszonego posiadania (wyrok z dnia [...] 2004 r., sygn. akt I [...]). Z ustaleń tych wynika, ze remont budynku mieszkalnego położonego w miejscowości A., rozpoczął w lecie 2003 r. W świetle powyższych ustaleń organ doszedł do wniosku, że E. S. i jego świadkowie mijają się z prawdą zarówno w kwestii rozpoczętego remontu tego budynku, jak i zamieszkiwania w nim w dacie zameldowania. Zarzut dotyczący niepowiadomienia E. S. o terminie przesłuchania świadków wskazanych przez wnioskodawczynię jest bezzasadny. O terminie przesłuchania tych świadków strona została powiadomiona w określonym w art. 179 § 1 k.p.a. terminie. Jeżeli w wyznaczonym terminie nie mógł uczestniczyć w przeprowadzaniu środka dowodowego, powinien o tym powiadomić organ i ustalić inny dogodny termin, czego nie uczynił. Organ wskazał, że nie podlega kwestionowaniu fakt, iż przedmiotowy budynek jest w posiadaniu odwołującego się i że sprawuje on władztwo nad posiadaną nieruchomością, jednakże nie może to być utożsamiane z zamieszkiwaniem na pobyt stały w rozumieniu art. 6 ust. 1 cyt. ustawy. Zameldowanie jest rejestracją faktycznego zamieszkiwania i koncentracji spraw życiowych osoby w lokalu, w którym chce być ona zameldowana. Na decyzję Wojewody z dnia [...] E. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, podnosząc, że zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja Wójta z dnia [...] 2006 r. są wadliwe, ponieważ nie opierają się na odpowiednim materiale dowodowym. Skarżący stwierdził, że bezpodstawnie organ za podstawę zameldowania uważa faktyczne zamieszkiwanie danej osoby w lokalu, w którym ma nastąpić zameldowaniu. Zamieszkiwanie jest albo go nie ma. Dodawanie do niego przymiotnika "faktyczne" jest zbędne. Skarżący zakwestionował w skardze również ustalenia Komisariatu Policji w P. dotyczące kontroli meldunkowej oraz powołane przez organ ustalenia Sądu Rejonowego w O. (wyrok sygn. akt [...]). Według skarżącego decydujący dla sprawy jest jego zamiar stałego zamieszkiwania. Nie ma dowodów, że takiego zamiaru nie miał i nie ma. Nie organ administracji powinien decydować o miejscu jego zamieszkania. Bogaty orzeczniczy dorobek zarówno pod rządami art. 25 k.c., jak i wcześniej pod rządami art. 13 p.o.p.c. należy dziś przeglądać przez pryzmat art. 52 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej dającego prymat w wyborze miejsca zamieszkania zainteresowanemu. Skarżący podał, że usprawiedliwił swoją nieobecność w dniu przesłuchiwania świadków, więc nie powinni być oni bez niego przesłuchiwani. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Zadaniem sądu administracyjnego jest kontrola zaskarżonych decyzji pod względem zgodności z przepisami prawa obowiązującymi w czasie ich wydania. Jeżeli zaskarżona decyzja prawa wydana została z rażącym naruszeniem prawa, sąd obowiązany jest stwierdzić nieważność tej decyzji. Taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie. W świetle art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, że ma obowiązek z urzędu badać zgodność z prawem zaskarżonych decyzji oraz postępowania poprzedzającego ich wydanie nie tylko w kontekście zarzutów skargi, ale także na tle wszystkich przepisów mających związek ze sprawą, jednakże w granicach wyznaczonych przez zakres sprawy administracyjnej. Rozpoznając skargę E. S. sąd ustalił, że z akt administracyjnych sprawy dostarczonych sądowi wynika, iż decyzję pierwszej instancji doręczono E. S. w dniu [...] stycznia 2005 r. (potwierdzenie odbioru z własnoręcznym podpisem strony otrzymania w tym dniu decyzji – k. nr 133); odwołanie E. S. wniósł natomiast w dniu [...] lutego 2006 r. (prezentata Kancelarii Urzędu Gminy z tą datą). Na rozprawie w dniu [...] lipca 2006 r. skarżący oświadczył, że odwołanie od decyzji Wójta Gminy z dnia [...] złożył osobiście w sekretariacie Urzędu Gminy w dacie widniejącej na odwołaniu znajdującym się w aktach sprawy. Zważywszy, że 14-dniowy termin na wniesienie odwołania liczony od dnia doręczenia decyzji w przedmiotowej sprawie upłynął w dniu [...] lutego 2006 r., należy uznać, iż po dniu [...] stycznia 2006 r. decyzja Wójta Gminy z dnia [...] znak [...] stała się ostateczna (art. 16 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej k.p.a.), a odwołanie strona wniosła po terminie. W świetle art. 129 § 2 k.p.a., zgodnie z którym odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, tylko odwołanie wniesione z zachowaniem owego terminu wywołuje skutek w postaci dewolucji uprawnień do rozpatrzenia sprawy na organ wyższego stopnia. Organ odwoławczy obowiązany jest zatem w postępowaniu wstępnym zbadać, czy odwołanie zostało wniesione w terminie. Jeżeli więc organ kompetencyjnie właściwy do działania jako organ drugiej instancji, w tym przypadku Wojewoda, prowadzi postępowanie odwoławcze w wyniku odwołania wniesionego z uchybieniem terminu określonego w art. 129 § 2 k.p.a., bez przywrócenia na wniosek strony terminu wniesienia odwołania, dopuszcza się rażącego naruszenia art. 16 § 1 k.p.a. (orzeka w sprawie zakończonej decyzją ostateczną) nawet wówczas, gdy wydaje decyzję, w której utrzymuje w mocy taką decyzję ostateczną. Oznacza to bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, która korzysta z ochrony trwałości na podstawie art. 16 § 1 k.p.a. Stwierdzić zatem należy, że Wojewoda wydał zaskarżoną decyzję z rażącym naruszeniem prawa, tj. że zaszła przyczyna określona w art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. W myśl art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. W tym stanie, pomimo uwzględnienia skargi, zarzuty skarżącego nie mogą zostać poddane merytorycznej ocenie pod względem ich zasadności wobec zaskarżonej decyzji. Ze wskazanych powyżej względów, wobec tego, że zaskarżona decyzja Wojewody wydana została z określonym w art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. rażącym naruszeniem prawa, tj. art. 16 § 1 k.p.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w związku z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.