III SA/Lu 225/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Czaja, Sędziowie Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Sędzia NSA Maria Wieczorek (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Małgorzata Syta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi R.B. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] lutego 2004 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie o stwierdzenie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] znak [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 37 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 1998 r. nr 90, poz. 575 ze zm.) i z § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115), po rozpatrzeniu odwołania z dnia [...] grudnia 1999 r. Dyrektora Szkoły Podstawowej Nr 3 w Ś. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] listopada 1999 r. znak [...] stwierdzającej u R. B. chorobę zawodową "zawodowy niedowład strun głosowych", uchylił w całości zaskarżoną decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] listopada 1999 r. i umorzył postępowanie administracyjne w tej sprawie. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ drugiej instancji stwierdził, że zarzut zawarty w odwołaniu, że u R. B. na podstawie badań specjalistycznych z 1998 r. nie rozpoznano choroby zawodowej, jest zasadny. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że R. B. w zawodzie nauczycielskim pracowała 33 lata, w tym 6 lat przebywała na urlopie wychowawczym i z dniem 1 lipca 1990 r. przeszła na emeryturę. Z orzeczenia lekarskiego z dnia [...] lipca 1998 r. nr [...] wydanego przez Poradnię Chorób Zawodowych WOMP wynika, że choroby zawodowej nie rozpoznano. Od tego orzeczenia mimo pouczenia w nim zawartego R. B. nie składała wniosku o skierowanie jej na ponowne badanie do instytutu naukowo-badawczego resortu zdrowia zgodnie z przepisem § 9 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 65, poz. 294 ze zm.). Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny wydał w dniu [...] listopada 1998 r. decyzję o niestwierdzeniu u R. B. choroby zawodowej. Od tej decyzji nie wniesiono odwołania. Po upływie roku Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny otrzymał orzeczenie lekarskie z dnia [...] lipca 1999 r. nr [...] wydane przez Poradnię Chorób Zawodowych WOMP o rozpoznaniu u R. B. choroby zawodowej "zawodowego niedowładu strun głosowych" i decyzją z dnia [...] listopada 1999 r. stwierdził u skarżącej chorobę zawodową "zawodowy niedowład strun głosowych". Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] uchylił zaskarżoną przez Dyrektora Szkoły Podstawowej Nr 3 w Ś. decyzję organu I instancji. Rozpoznający skargę R. B. Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie wyrokiem z dnia 18 czerwca 2003 r. stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji wskazując, iż decyzja organu odwoławczego ograniczająca się wyłącznie do uchylenia decyzji organu I instancji jest nieważna. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w decyzją z dnia [...] lutego 2004 r. uchylił w całości decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] listopada 1999 r. i umorzył postępowanie administracyjne w tejże sprawie. Na powyższą decyzję z dnia [...] lutego 2004 r. R. B. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, podnosząc, że pracowała w zawodzie nauczyciela ponad 30 lat, a od blisko 20 lat obserwuje u siebie objawy choroby narządu głosu, jak chrypka, ból gardła, drapanie gardła, kaszel. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 8 czerwca 2004 r. (sygn. akt III SA/Lu 188/04) oddalił skargę R. B.. W uzasadnieniu sąd stwierdził, że w sytuacji gdy w tej samej sprawie funkcjonowała w obrocie prawnym decyzja ostateczna, powtórne wydanie decyzji jest niedopuszczalne. Sprawa ostatecznie załatwiona nie może być ponownie przedmiotem postępowania. Naruszenie tej reguły przez ponowne jej rozpoznanie i rozstrzygnięcie pociąga za sobą skutek nieważności (art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.). Istnieją określone przepisami prawa wyjątki od powyższej reguły, jednak podlegają one wykładni ścisłej. Brak wskazania jakiejkolwiek podstawy umożliwiającej ponowne orzekanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, pociągnąć musi za sobą taką ocenę, jaką przyjął organ odwoławczy, a więc o bezprzedmiotowości dalszego postępowania w ramach zakończonego już postępowania. Na skutek wniesionej przez skarżącą R. B. od powyższego wyroku skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 31 marca 2005 r. (sygn. akt OSK 1364/04) uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 8 czerwca 2004 r. przekazując sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że sąd pierwszej instancji nietrafnie przyjął, ze organy administracji publicznej orzekały zgodnie z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. W przepisie tym chodzi o przypadek rei iudicatae; znajduje on zastosowanie wobec decyzji, która dotyczy sprawy rozstrzygniętej poprzednio inną decyzją ostateczną. Stosowanie tego przepisu należy rozpatrywać z punktu widzenia tożsamości stosunku administracyjnoprawnego ukształtowanego uchylaną decyzją. Tożsamość sprawy będzie występować w przypadku istnienia tych samych podmiotów w sprawie, tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym tej sprawy. Elementu tożsamości stanu faktycznego sąd pierwszej instancji nie wziął pod uwagę. Zarówno organ odwoławczy, jak i sąd pierwszej instancji nie uwzględniły okoliczności, że ta sama jednostka organizacyjna właściwa do rozpoznawania chorób zawodowych stwierdziła u R. B. zawodowy niedowład strun głosowych, które to orzeczenie było podstawą wydania decyzji z dnia [...] listopada 1999 r. Decyzja ta wydana została w oparciu o odmienną przesłankę faktyczną, której należało przypisać cechy prawotwórcze. Zatem kolejna decyzja w sprawie nie została wydana w warunkach tożsamości stanu faktycznego; obligowała ona właściwy organ do przeprowadzenia nowego postępowania administracyjnego w sprawie. Przyjęcie przez sąd pierwszej instancji, że konieczne było wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji z dnia [...] listopada 1999 r. jako rozstrzygającej tę samą sprawę co wcześniejsza decyzja z dnia [...] listopada 1998 r., spełnia przesłanki naruszenia przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy. Decyzja z dnia [...] listopada 1999 r. była efektem zaistnienia nowych okoliczności faktycznych, które uzasadniały jej wydanie, poddanie kontroli instancyjnej, nie zaś jej eliminację na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. poprzez jej uchylenie i umorzenie postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 185 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej uchyla zaskarżone orzeczenie w całości lub w części i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał orzeczenie. Stosownie do art. 190 cyt. ustawy sąd, któremu sprawa została przekazana, jest związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Będąc zatem związanym w myśl powołanego przepisu wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 31 marca 2005 r. (sygn. akt OSK 1364/04), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie podziela pogląd prawny Naczelnego Sądu Administracyjnego w kwestii naruszenia przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w decyzji z dnia [...] znak [...] przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Przyjąć należy, że w świetle przepisów mającego zastosowanie do przedmiotowej sprawy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 65, poz. 294 ze zm.) oraz faktu, iż decyzja z dnia [...] listopada 1999 r. wydana została na podstawie nowych w stosunku do decyzji z dnia [...] listopada 1998 r. okoliczności faktycznych (orzeczenie lekarskie z dnia [...] lipca 1999 r. nr [...]), nie ma podstaw do przyjęcia, iż sprawa rozstrzygnięta decyzją z dnia [...] listopada 1998 r. oraz sprawa rozstrzygnięta decyzją z dnia [...] listopada 1999 r. są tożsame. Wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji z dnia [...] listopada 1999 r. z powołaniem się na fakt, iż rozstrzygała ona tę samą sprawę co wcześniejsza decyzja z dnia [...] listopada 1998 r. stanowi naruszenie przepisów postępowania (a w szczególności art. 6, art. 7, art. 138 k.p.a.) mające istotny wpływ na wynik sprawy. Konstatacja, że dana decyzja dotyczy sprawy rozstrzygniętej już decyzją ostateczną możliwa jest tylko w przypadku stwierdzenia, że istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie dwoma decyzjami, z których pierwsza jest ostateczna. Tożsamość ta będzie istniała, gdy występują te same podmioty w sprawie, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w nie zmienionym stanie faktycznym tej sprawy (B.Adamiak, J.Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2002, s. 715). W przedmiotowej sprawie z uwagi na orzeczenie Poradni Chorób Zawodowych WOMP z dnia [...] lipca 1999 r. o stwierdzeniu u R. B. zawodowego niedowładu strun głosowych, uznać należy, że decyzję z dnia [...] listopada 1999 r. wydano w zmienionym stanie faktycznym sprawy, zatem decyzja z dnia [...] listopada 1999 r. dotyczy sprawy nietożsamej ze sprawą, której dotyczyła decyzja z dnia [...] listopada 1998 r., co uzasadniało poddanie jej kontroli instancyjnej, nie zaś jej eliminację na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa. Z powyższych względów stwierdzić należy, że decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego o uchyleniu decyzji pierwszoinstancyjnej i umorzeniu postępowania administracyjnego wydana została z naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W związku z tym decyzję drugoinstancyjną z dnia [...] lutego 2004 r. należało wyeliminować z obrotu prawnego. Rozpatrując ponownie odwołanie Dyrektora Szkoły Podstawowej Nr 3 w Ś. z dnia [...] grudnia 1999 r. od decyzji z dnia [...] listopada 1999 r. i przeprowadzając ponownie postępowanie odwoławcze Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny powinien prawidłowo skontrolować pierwszoinstancyjną decyzję oraz zająć się rozstrzyganą przez nią sprawą z uwzględnieniem obowiązującego prawa, w tym zasad ogólnych postępowania administracyjnego, przepisów regulujących postępowanie odwoławcze oraz z odpowiednim zastosowaniem przepisów dotyczących postępowania w pierwszej instancji, między innymi przepisów o dowodach. Prawidłowe rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy będzie wiązało się z właściwym zastosowaniem odpowiednich norm materialnoprawnych, z uprzednim dokładnym ustaleniem stanu faktycznego, zgromadzeniem materiału dowodowego oraz jego wszechstronnym rozważeniem i oceną, w myśl zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego regulujących postępowanie dowodowe. Organ powinien przy tym wziąć pod uwagę konieczność poddania orzeczenia lekarskiego będącego podstawą wydania decyzji z dnia [...] listopada 1999 r. ocenie jako środka dowodowego w formie opinii biegłego. W piśmiennictwie prawniczym i orzecznictwie sądowym bowiem przyjmowany jest pogląd, że orzeczenia zakładów służby zdrowia właściwych do rozpoznawania chorób zawodowych są traktowane w postępowaniu w sprawie chorób zawodowych jak opinie biegłych w rozumieniu art. 84 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 kwietnia 1998 r., sygn. akt I SA 2074/97, LEX nr 45828; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 listopada 1998 r., sygn. akt I SA 1200/98, LEX nr 45833; wyrok NSA z dnia 6 sierpnia 1998 r. sygn. akt II SA/Wr 1980/97). Z uwagi zatem na to, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, podlega ona uchyleniu. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.