III SA/Lu 225/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędzia NSA Maria Wieczorek (sprawozdawca), Protokolant Starszy inspektor Ewa Lachowska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 9 października 2008 r. sprawy ze skargi E.Z. na decyzję Wojewody z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. Nr [...] wydaną z upoważnienia Wojewody L. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity: Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania A. Z. od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta L. z dnia [...] lutego 2008 r., nr [...], zaskarżoną decyzję utrzymano w mocy. W uzasadnieniu tej decyzji podniesiono, że organ l instancji orzekł o wymeldowaniu E. Z. z lokalu przy ul. K [...] w L., uzasadniając swoje rozstrzygnięcie spełnieniem przesłanek przewidzianych w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Od powyższej decyzji odwołanie wniosła E. Z., żądając jej uchylenia z uwagi na wniesione powództwo o wznowienie postępowania, zakończonego wyrokiem Sądu Rejonowego w L. o eksmisję (wyrok z dnia 21 lutego 2000 r., sygn. I C 54/00). Organ odwoławczy nie podzielił zarzutów odwołania stwierdzając, że przez opuszczenie miejsca dotychczasowego pobytu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, należy rozumieć fizyczne nieprzebywanie w lokalu i skoncentrowanie swoich spraw życiowych w innym miejscu. Bezsporne jest, że skarżąca - na mocy wyroku Sądu Rejonowego I Wydziału Cywilnego w L. z dnia 21 lutego 2000 r., sygn. I C 54/00 pozbawiony został prawa do przebywania i korzystania z lokalu przy ul. K. [...] w L.. Orzeczony przez sąd nakaz opuszczenia i opróżnienia w/w lokalu i wydanie go w wyłączne posiadanie Spółdzielni Mieszkaniowej "C. " w L., został wykonany przymusowo przez komornika w dniu 19 września 2007 r. Komornik, wykonując orzeczoną eksmisję dokonał przekwaterowania odwołującego się i jego rodziny do lokalu przy ul. Z. [...] w L., gdzie - jak wynika z informacji funkcjonariuszy policji dokonujących kontroli meldunkowej - do chwili obecnej w/w tam zamieszkują. Egzekucja wyroku eksmisyjnego odwołującego się z lokalu, w którym jest zameldowana, równoznaczna jest z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy. Zarówno zameldowanie, jak i wymeldowanie, jest wyłącznie odzwierciedleniem stanu faktycznego zamieszkiwania, bądź ustania zamieszkiwania osoby pod adresem zameldowania. Żądanie uchylenia zaskarżonej decyzji, ze względu na wniesiony pozew o wznowienie postępowania w sprawie o eksmisję odwołującego się, nie znajduje podstaw w obowiązujących przepisach ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Jeżeli wniesione powództwo zostanie uwzględnione przez sąd i odwołujący się wejdzie w posiadanie i zamieszka ponownie w tym lokalu, będzie miał nie tylko prawo, lecz obowiązek ponownie się w nim zameldować. Utrzymywanie zameldowania osób, które pod adresem zameldowania nie zamieszkują, prowadzi do fikcji meldunkowej, która jest sprzeczna z celem ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Skargę sądową na powyższą decyzję złożyła E. Z., wnosząc o jej uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej, a nadto o uchylenie decyzji wydanych przez ten organ o zameldowaniu w lokalu przy ul. K. [...] w L. innych osób, jeżeli takie decyzje zostały wydane. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że organ ewidencyjny zobowiązany był zawiesić postępowanie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa, z uwagi na toczące się postępowanie sądowe o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Sądu Rejonowego w L. z dnia 21 lutego 2000 r. sygn. I C.54/00. Ponadto decyzje organów obu instancji zapadły z naruszeniem przepisów art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a., gdyż opuszczenie lokalu nie nastąpiło dobrowolnie, a skarżący wraz z innymi członkami rodziny podjął jeszcze próbę odzyskania mieszkania na drodze sądowej. W odpowiedzi na skargę Wojewoda lubelski wnosił o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przytoczoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Sąd zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stan faktyczny przyjęty za podstawę ustaleń decyzyjnych jest niesporny. Prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w L. z dnia 21 lutego 2000 r., sygn. I C 54/00 nakazano eksmisję E. Z. wraz z osobami jej prawa reprezentującymi z lokalu mieszkalnego znajdującego się w L. przy ul. K. [...] oraz wydanie tego lokalu Spółdzielni Mieszkaniowej "C." w L. Wyrokowi nadano klauzulę wykonalności i na tej podstawie wierzyciel przystąpił do przymusowej realizacji tytułu wykonawczego. Z protokołu sporządzonego w dniu 19 września 2007 r. w sprawie VIII Km. 502/03 wynika, że Komornik Sądowy Rewiru VIII przy Sądzie Rejonowym w L. wykonał w/w orzeczenie eksmisyjne. Rodzinę skarżącej przymusowo przekwaterowano do innego mieszkania przy ul. Z. [...] w L., gdzie przeniesiono również rzeczy znajdujące się uprzednio w lokalu przy ul. K. [...] . Niesporne jest również, że od 19 września 2008 r. skarżąca przebywa w lokalu mieszkalnym przy ul. Z. [...] w L. oraz, że nie dopełnił obowiązku wymeldowania z pobytu stałego z poprzedniego adresu (L., ul. K.[...]). W tym stanie rzeczy organy decyzyjne prawidłowo zastosowały przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) zwanej dalej ustawą. Stosownie do art. 15 ust. 2 ustawy – organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzje w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W aktualnym stanie prawnym ewidencja ludności służy do odzwierciedlenia stanu faktycznego i dostarcza wiedzy o rzeczywistym miejscu pobytu obywateli. Mechanizm wymeldowania polega na usuwaniu informacji o wymeldowaniu, jeżeli informacja ta przestaje obrazować wynikający z uprzedniego zgłoszenia stan rzeczy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lutego 2006 r. – sygn. II OSK 561/05 – LEX nr 194344). Co do zasady – utrwalone orzecznictwo przyjmuje, że aby wydać decyzję, o której mowa w art. 15 ust. 2 ustawy– opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu musi być dobrowolne i nosić cechy trwałości. Wynika to z definicji pojęcia pobytu stałego, zamieszczonej w art. 10 w zw. z art. 6 ust .1 ustawy. Od zasady tej istnieją wyjątki. Przyjmuje się bowiem, że opuszczenie lokalu wskutek wykonania wyroku orzekającego eksmisję stanowi opuszczenie lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, a w konsekwencji uzasadnia wymeldowanie danej osoby z dotychczasowego miejsca pobytu (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 6 października 2005 r. , sygn. II OSK 65/05 – LEX nr 188693; z dnia 5 października 2000 r. , sygn. V SA 234/00 - LEX Nr 80641; z dnia 6 lutego 2003 r. , sygn. V SA 1398/02 – LEX nr 159189; z dnia 4 października 2007 r. , sygn. II OSK 519/07 – niepubl.). Komornik nie ma prawa badać zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym – tj. tytułem egzekucyjnym zaopatrzonym w klauzulę wykonalności (art. 804 k.p.c.), bowiem jednym z fundamentów demokratycznego państwa prawnego jest skuteczne wykonywanie wyroków sądowych. Komornik związany jest przepisami k.p.c., m.in. co do sposobu prowadzenia egzekucji. Na jego czynności przysługuje skarga, wnoszona do właściwego sądu rejonowego (art. 767 § 1 k.p.c.). Stosownie do art. 365 § 1 k.p.c. orzeczenia prawomocne wiążą nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej (...). Oczywiste jest, że wykonanie prawomocnego wyroku orzekającego eksmisję z lokalu mieszkalnego świadczy o tym, że opuszczenie lokalu nie było dobrowolne, skoro doszło do przymusowego wykonania orzeczenia sądowego przez organ egzekucyjny. Opróżnienie lokalu stanowiącego przedmiot zameldowania danej osoby na pobyt stały – w drodze czynności egzekucyjnej, znosi jednak powinność organu ewidencyjnego w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy, badania przesłanki dobrowolności opuszczenia lokalu. Skoro skarżący opuścił miejsce pobytu stałego w dniu 19 września 2007 r. i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się, przeto organy obu instancji prawidłowo zastosowały art. 15 ust. 2 ustawy. Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania (art. 97 § 1 pkt 4 oraz art. art. 6,7 i 8 k.p.a.) stwierdzić należy, że organy trafnie nie zawiesiły postępowania, z uwagi na brak uzasadnionych podstaw do wydania tego rodzaju rozstrzygnięcia. Stosownie do art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Przez pojęcie zagadnienia wstępnego rozumie się sytuację, w której wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem określonego problemu prawnego. Jego treścią może być wypowiedź co do uprawnienia lub obowiązku, stosunku lub zdarzenia prawnego albo inne jeszcze okoliczności mające znaczenie prawne. Zagadnienie wstępne dotyczy zatem sytuacji, kiedy merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy będącej przedmiotem postępowania, uzależnione jest od wcześniejszego rozstrzygnięcia zagadnienia materialnoprawnego, które z istoty swej należy do kompetencji innego organu administracyjnego lub sądu i nie było wcześniej prawomocnie przesądzone. Złożenie skargi o wznowienie postępowania w sprawie cywilnej, prawomocnie już zakończonej jest instytucją procesową nadzwyczajną, stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej już prawomocnym orzeczeniem, pod warunkiem że było ono dotknięte kwalifikowaną wadliwością wyliczoną taksatywnie w przepisach k.p.c. . Tego rodzaju skarga nie ma jednak wpływu na przebieg postępowania administracyjnego o wymeldowanie. Podnieść należy, że nawet w przypadku, gdyby sąd w postępowaniu wszczętym na skutek skargi o wznowienie postępowania, uwzględnił ją i zmienił bądź uchylił własne, prawomocne orzeczenie, to i tak takiego rodzaju rozstrzygnięcie nie pozbawia mocy, wcześniej wydanego tytułu wykonawczego. Osoba zainteresowana musiałaby dopiero wystąpić z żądaniem pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności w całości lub w części (art. 840 § 1 i nast. k.p.c.). Nawet uwzględnienie tego ostatniego żądania, nie niweczy skutków – wykonanego w drodze egzekucji komorniczej wyroku sądowego orzekającego eksmisję z lokalu. Na skutek tego wyroku nastąpiło bowiem opuszczenie lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy (notabene - skarżący nie wykazał czy rzeczywiście toczy się sprawa o wznowienie. Nie wskazał nawet sygnatury tej sprawy. Poza dowodem, że skarga została złożona w Sądzie Rejonowym w L. w dniu 17 września i 2007 r. , brak jest jakichkolwiek informacji do jej bytu. Nie jest bowiem wykluczone, że owa skarga mogła np. zostać odrzucona, bądź nastąpił jej zwrot). Z urzędu zauważyć trzeba, że złożenie wniosku o zawieszenie postępowania nakładało na organ ewidencyjny powinność procesowego załatwienia tego wniosku w formie postanowienia, co jednak nie nastąpiło. Z drugiej jednak strony należy wskazać, że obecnie skarżący nie może skutecznie podnosić zarzutu dotyczącego nierozpatrzenia jego wniosku o zawieszenie postępowania, skoro nie wniósł wcześniej zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie (art. 37 § 1 k.p.a.). Przedmiotem kontroli sądowej w przedmiotowej sprawie nie jest bezczynność organu w rozpatrzeniu wniosku o zawieszenie postępowania, lecz decyzyjne rozstrzygnięcie o wymeldowaniu z pobytu stałego. Dostrzeżone wcześniej uchybienia nie miały wpływu na wynik sprawy. Z tych względów skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.).