III SA/Lu 231/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski, Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (spr),, Sędzia NSA Maria Wieczorek, Protokolant Maria Filipek, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 4 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi C.P. na decyzję Wojewody z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z Funduszu Pracy w części 50% z ogólnej kwoty zadłużenia 1. oddala skargę; 2. przyznaje adwokatowi K.S. od Skarbu Państwa wynagrodzenie za nieopłaconą pomoc prawną świadczoną z urzędu w kwocie [...] złotych, w tym podatek od towarów i usług, które wypłacić z sum budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Lublinie. Decyzją z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta L.– Dyrektor Miejskiego Urzędu Pracy: - odmówił umorzenia C. P. należności z tytułu przyznanych środków na podjęcie działalności gospodarczej na podstawie umowy nr [...] z dnia [...] marca 2006 r. oraz odsetek ustawowych; - rozłożył na 21 rat należności z Funduszu Pracy wynoszącej na dzień wydania decyzji 13.189,28 zł (należność główną w kwocie 11.700 zł oraz odsetki w kwocie 1.489,28 zł), płatnych w okresie od maja 2007 r. do stycznia 2009, pierwsza rata w wysokości 629,28 zł oraz 20 rat po 628 zł każda. Odwołanie od tej decyzji złożył C. P.. Decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] Wojewoda P. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Na skutek skargi złożonej przez C. P., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 16 października 2007 r., sygn. akt III SA/Lu 320/07 uchylił zaskarżoną decyzję w części odmawiającej umorzenie należności z tytułu jednorazowo przyznanych środków na podjęcie działalności gospodarczej. Po przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania dowodowego, Wojewoda L. decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej odmowy umorzenia należności z tytułu przyznanych jednorazowo środków na podjęcie działalności gospodarczej i umorzył 50% tych należności w kwocie 6.729 zł, z ogólnej kwoty zadłużenia w wysokości 13,458,37 zł wg stanu na dzień 7 lutego 2008 r. (należność główna w kwocie 11.700 zł i odsetki ustawowe w kwocie 1.758,37 zł.). W uzasadnieniu tej decyzji podniesiono, że w myśl art. 76 ust. 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. Nr 99, poz. 1001, ze zm.) – starosta (prezydent miasta na prawach powiatu) może odroczyć termin płatności lub rozłożyć na raty nienależnie pobrane świadczenie, zwrot refundacji oraz jednorazowo przyznanych środków w przypadkach, o których mowa w art. 46 ust. 2 i 3, albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia umorzyć te należności w całości lub w części, jeżeli wystąpiła jedna z czterech przesłanek podanych w tym przepisie. Organ II instancji stwierdził w oparciu o zebrany materiał dowodowy, że sytuacja materialna wnioskodawcy jest trudna, co uzasadnia umorzenie należności w części 50% z ogólnej kwoty zadłużenia. Jedyne źródło dochodu w rodzinie C. P. stanowi renta inwalidzka jego matki H. P. w kwocie 802 zł miesięcznie. Wnioskodawca jest stanu wolnego, posiada wykształcenie wyższe (lekarz stomatologii) i pozostaje na wyłącznym utrzymaniu swojej matki. Prowadzi działalność gospodarczą – praktykę stomatologiczną w L. przy ul. G., lecz z tego tytułu nie uzyskuje żadnego dochodu. Pracownik socjalny przeprowadzający wywiad środowiskowy wyraził pozytywną opinię w zakresie umorzenia przyznanych środków. W ocenie organu odwoławczego, sytuacji materialnej C. P. nie można jednak zaliczyć do przypadków wyjątkowych, uzasadniających całkowite umorzenie należności. Wnioskodawca posiada majątek, z którego będzie można chociażby w części dochodzić należności (art. 76 ust. 7 pkt 1 ustawy). C. P. prowadzi działalność gospodarczą – gabinet stomatologiczny, na którego wyposażenie otrzymał środki z Funduszu Pracy (sprzęt dentystyczny i autoklaw). Wnioskodawca oświadczył, że z tytułu praktyki stomatologicznej nie osiąga dochodu z powodu braku pacjentów, lecz nie zalega z opłatą należnych składek na rzecz ZUS. W związku z tym należałoby rozważyć możliwość dokonania dzierżawy (najmu) wyposażenia gabinetu stomatologicznego za odpłatnością lub jego sprzedaż, a uzyskane środki przeznaczyć na spłatę istniejącego zadłużenia. W przypadku C. P. nie zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne, lecz zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w tym postępowaniu uzyska się odpowiednią kwotę przewyższającą wydatki egzekucyjne, mając na uwadze wartość wyposażenia gabinetu dentystycznego oraz zabezpieczenie zwrotu otrzymanych środków poprzez solidarne poręczenie dwóch poręczycieli oraz wystawiony weksel in blanco (art. 76 ust. 7 pkt 1i 4 ustawy). C. P. prowadzi wspólne gospodarstwo z matką. Ponoszą oni opłaty związane z eksploatacją dwóch lokali mieszkalnych (ul. N. w L. oraz ul. G. w L.), a także z tytułu prowadzenia praktyki stomatologicznej (ul. G. w L.). Ponoszone są wydatki na żywność, leki matki i podstawowe dobra kultury (książki). Nie posiadają zadłużenia w ponoszeniu opłat. C. P. (według oświadczenia) zalega z opłatą czynszu swojej matce za użyczenie lokalu do prowadzenia praktyki stomatologicznej po 500 zł miesięcznie, od 1 czerwca 2006 r. Wydatki ponoszone w miesiącu, w znacznej kwocie przewyższają dochód uzyskiwany przez H. P.. Wnioskodawca nie ma nikogo na utrzymaniu, sam pozostając na utrzymaniu matki. Odbywa nieodpłatne szkolenie specjalizacyjne w dziedzinie stomatologii zachowawczej. Organ II instancji zauważył, że C. P. powinien rozważyć możliwość podjęcia zatrudnienia i w tym celu przeanalizować oferty wolnych miejsc pracy dla stomatologów. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzą przesłanki określone w art. 76 ust. 7 pkt 1-4 ustawy, przemawiające za całkowitym umorzeniem zadłużenia. Umorzenie 50% z ogólnej kwoty zadłużenia uwzględnia trudną sytuację materialno-bytową wnioskodawcy. Pozostałą do zwrotu kwotę, może on spłacić w formie ratalnej. Decyzje w zakresie umarzania środków otrzymanych na podjęcie działalności gospodarczej ustawodawca pozostawił uznaniu administracyjnemu. Organ decyzyjny jest uprawniony do umorzenia należności, kierując się uzasadnionym interesem wierzyciela, interesem społecznym oraz słusznym interesem strony. Nie można jednak traktować interesu dłużnika w sposób preferencyjny tym bardziej, że przez uzasadniony interes wierzyciela należy rozumieć doniosłe cele społeczne i zadania Funduszu Pracy w zakresie zwalczania bezrobocia i łagodzenia jego skutków. Miejska Rada Zatrudnienia w L., po raz kolejny w uchwale nr 13/08 z dnia 27 marca 2008 r. wyraziła negatywną opinię w przedmiocie umorzenia środków przyznanych C. P. Skargę sądową na powyższą decyzję złożył C. P., wnosząc o jej uchylenie i o "całkowite umorzenie należności wraz z ustawowymi odsetkami". W piśmie z dnia 7 listopada 2008 r. pełnomocnik skarżącego zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie: - art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego polegające na przyjęciu, że dochodzenie należności z tytułu jednorazowo otrzymanych środków na podjęcie działalności gospodarczej nie pozbawia skarżącego środków utrzymania: - art. 80 k.p.a., poprzez przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów, w wyniku której nie uwzględniono wyników wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez MOPR, z których jednoznacznie wynikało, że trudna sytuacja materialna uniemożliwia skarżącemu spłacenie należności z Funduszu Pracy; - art. 76 ust. 7 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy poprzez jego błędną interpretację polegającą na przyjęciu, że sytuacja materialna matki skarżącego, ma wpływ na ocenę możliwości umorzenia należności z tytułu zwrotu środków otrzymanych z Funduszu Pracy oraz niezastosowanie tego przepisu w pozostałym zakresie wynikające z uznania, że dochodzenie należności nie pozbawia skarżącego środków utrzymania. Wojewoda P. w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Sąd zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Stosownie do art. 76 ust. 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudniania i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415) zwanej dalej ustawą - starosta może po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnia, umorzyć w całości lub w części nienależnie pobrane świadczenia, zwrot refundacji oraz jednorazowo przyznanych środków w przypadkach, o których mowa w art. 46 ust. 2 i 3, jeżeli wystąpiła jedna z czterech przesłanek wymienionych w tym przepisie. Konstrukcja analizowanego przepisu nie pozostawia wątpliwości, że decyzje wydawane na jego podstawie mają charakter decyzji uznaniowych. Wskazuje na to wprost sformułowanie, że starosta "może" umorzyć należności w całości lub w części. Inaczej rzecz ujmując – organ decyzyjny nie jest zobowiązany po stwierdzeniu, że zaszły prawem przewidziane przesłanki do umorzenia, do podjęcia pozytywnego dla zainteresowanego rozstrzygnięcia. W przypadku uznania administracyjnego decyzja powinna być poprzedzona rzetelnym przeprowadzaniem postępowania dowodowego, poprawną oceną zgromadzonych dowodów, a przede wszystkim wyjaśnieniem powodów podjętego rozstrzygnięcia. Wyposażenie organu w luz decyzyjny oznacza, że sąd administracyjny nie wnika w celowość wydania decyzji i rozstrzygnięcia w niej zawartego (por. wyrok NSA z dnia 27 lutego 2007 r. , sygn. akt I OSK 579//06 – LEX nr 341251). Organ dysponuje swobodą w odniesieniu do oceny okoliczności faktycznych, a zatem jest uprawniony do uznania, czy zaistniał szczególnie uzasadniony przypadek stwarzający możliwość podjęcia decyzji pozytywnej dla zainteresowanego. Organ decyzyjny musi jednak zawsze mieć na uwadze to, że chodzi o należność publicznoprawną, zaś interes dłużnika nie może mieć bezwzględnego prymatu nad interesem Skarbu Państwa. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji trafnie podniesiono, że środki z Funduszu Pracy są przeznaczone do zwalczania bezrobocia i łagodzenia jego skutków. Uszczuplenie tych środków może utrudnić zadania państwa w realizacji ustawowych celów. Organ II instancji dokonał analizy wszystkich dowodów zgromadzonych w postępowaniu i uznał, że trudna sytuacja materialna C. P. uzasadnia umorzenie 50% należności przyznanych mu na podjęcie działalności gospodarczej. Udzielając dość pokaźnych środków na podjęcie działalności gospodarczej, umożliwiono skarżącemu wyjście z bezrobocia i uzyskiwanie godziwych dochodów. Nie z winy organów administracji publicznej, aktualnie skarżący nie uzyskuje dochodów twierdząc, że nie ma pacjentów. Mimo to, jak wynika ze skargi, w dalszym ciągu prowadzi on działalność gospodarczą w zakresie praktyki stomatologicznej. Ponosi zatem ryzyko związane z własnym wyborem. Nie jest zatem wykluczone, że wkrótce owa działalność przyniesie skarżącemu pożądane dochody. Skarżący jako człowiek dorosły i wykształcony powinien rozważyć, czy nie zatrudnić się jako lekarz stomatolog w gabinecie stomatologicznym prowadzonym przez inny podmiot, bądź też podjąć kroki zmierzające do przekwalifikowania się i podjęcia pracy zarobkowej w innej branży. Na marginesie zauważyć należy, że mimo twierdzeń skarżącego, iż nie uzyskuje dochodów, to nie ma on jednocześnie żadnych zaległości wobec ZUS (składka zdrowotna i na ubezpieczenie społeczne) oraz wobec Zakładu Energetycznego i PGNiG. Zakupuje fachowe pozycje książkowe z zakresu stomatologii i nie korzysta ze środków pomocy społecznej. Wojewoda L. podejmując zaskarżoną decyzję uczynił zadość wymogom przewidzianym w przepisach art. art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. i prawidłowo zastosował art. 76 ust. 7 ustawy. Z tych względów należało orzec jak w sentencji, na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a. Rozstrzygnięcie o kosztach (pkt 2 sentencji) uzasadnia art. 242 p.p.s.a. oraz art. 250 p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 2a/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokacie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).