III SA/Lu 235/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Marcinowski Sędziowie: Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca) Sędzia WSA Robert Hałabis po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 25 października 2024 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie o dofinansowanie likwidacji barier w komunikowaniu się I. oddala skargę; II. przyznaje radcy prawnemu J. M. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie kwotę [...] zł ([...]) z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym [...] zł ([...]) podatku od towarów i usług. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 25 października 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu zażalenia A. M. ("skarżąca") – opiekuna ustawowego małoletniej M. Z., utrzymało w mocy postanowienie Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w L. z dnia 28 czerwca 2024 r. w przedmiocie zawieszenia postępowania. Postanowienie Kolegium zostało wydane w następującym stanie sprawy. Wnioskiem z dnia 29 lutego 2024 r. skarżąca wystąpiła do Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w L. o dofinansowanie (w wysokości [...] zł) ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w celu likwidacji barier w komunikowaniu się małoletniej M. Z.. Wniosek dotyczył dziecka do lat 16 z orzeczoną niepełnosprawnością. W punkcie X. wniosku obejmującym przeznaczenie dofinansowania skarżąca wskazała m. in. "Notebook [...] (1 szt.) – cena [...], Konieczność indywidualnego nauczania w domu w związku z pogorszeniem stanu zdrowia". Stan zdrowia dziecka został udokumentowany zaświadczeniem lekarskim z dnia 29 lutego 2024 r. oraz orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. z dnia 16 lutego 2023 r. nr [...] zaliczającym M. Z. do osób niepełnosprawnych. Ww. orzeczenie stwierdzało m.in., że dziecko nie wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (punkt 7. orzeczenia). Było ono ważne do dnia 29 lutego 2024 r. Skarżąca odwołała się od powyższego orzeczenia w części dotyczącej punktu 7. Zaskarżone orzeczenie zostało utrzymane w mocy orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. z dnia 21 kwietnia 2023 r. nr [...] Postanowieniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. z dnia 18 marca 2024 r. nr [...] z urzędu zawieszono postępowanie w sprawie wydania orzeczenia o niepełnosprawności do "czasu rozpatrzenia sprawy w Sądzie". Pismem z dnia 8 kwietnia 2024 r. Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w L. zawiadomiono skarżącą o wstępnej pozytywnej weryfikacji wniosku o dofinansowanie likwidacji barier. Postanowieniem Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w L. z dnia 28 czerwca 2024 r. - na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. – zawieszono postępowanie w sprawie dofinansowania likwidacji barier w komunikowaniu się dla M. Z. do czasu "rozpatrzenia sprawy w Sądzie w zakresie orzeczenia o niepełnosprawności córki M. Z.". Od powyższego postanowienia skarżąca wniosła zażalenie. Zarzuciła m. in., że nie było podstaw do zawieszenia postępowania. Wskazała, że sprawa z powodu, której zawieszono niniejsze postępowanie dotyczy wyłącznie pkt 7. orzeczenia o niepełnosprawności. Stwierdziła, że jej córka jest obecnie osobą niepełnosprawną. Kolegium, rozpoznając zażalenie i utrzymując w mocy postanowienie organu I instancji wskazało m.in., że orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. z dnia 16 lutego 2023 r. M. Z. zaliczona została do osób niepełnosprawnych. Orzeczenie wydano do dnia 29 lutego 2024 r. Skarżąca wniosła odwołanie do Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L.. Orzeczenie z dnia 21 kwietnia 2023 r. nr [...] zostało zaskarżone. Toczące się w tym przedmiocie postępowanie przed Sądem Rejonowym [...] w [...] nie zostało zakończone. Powołując się na rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, Kolegium wyjaśniło dodatkowo, że o przyznanie środków z Funduszu mogą ubiegać się osoby niepełnosprawne stosownie do potrzeb wynikających z niepełnosprawności. W związku z powyższym istotne jest w sprawie ustalenie zakresu i możliwości samodzielnego funkcjonowania M. Z.. W tych okolicznościach zachodzi przesłanka, o której mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. uzasadniająca zawieszenie postępowania, do czasu rozpoznania odwołania od orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] przez Sąd Rejonowy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie A. M. zarzuciła naruszenie: - art. 7, art. 11 i art. 77 § 1, 80 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia wszystkich okoliczności mających znaczenie dla sprawy, co winno znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu postanowienia (art. 107 § 3 i art. 124 § 2 k.p.a. w związku z art. 140 i 144 k.p.a.); w szczególności niewyjaśnienia, na czym polegać ma wpływ rozstrzygnięcia sądu powszechnego na postępowanie w sprawie dofinansowania likwidacji barier w komunikowaniu się dla osób posiadających status osoby niepełnosprawnej wobec skarżącej; - art. 7 k.p.a. w zw. z art. 9 k.p.a. przez nieuwzględnienie przez organ przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia zasad załatwienia sprawy w sposób uwzględniający interes społeczny i słuszny interes obywateli, co w konsekwencji doprowadziło do rozstrzygnięcia szkodzącego skarżącej i godzącego w jej słuszny interes; - art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. polegającego na dowolnym, sprzecznym z materiałem dowodowym uznaniu, że zaskarżenie orzeczenia o niepełnosprawności zmierza do zmiany decyzji o zaliczeniu do osób niepełnosprawnych, bądź do zmiany podstawy jego wydania, w sytuacji gdy zaskarżenie dotyczy wąskiego zakresu rozpatrywanego obok statusu niepełnosprawności, tj. wskazania dodatkowego do niepełnosprawności w postaci niezdolności do samodzielnej egzystencji spowodowanej tą niepełnosprawnością; - art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez wadliwe przyjęcie, że orzeczenie sądu powszechnego w sprawie z odwołania od orzeczenia o niepełnosprawności w niewielkiej części stanowi rozstrzygnięcie prejudycjalne w rozumieniu tej normy, gdy orzeczenie to jest irrelewantne z punktu widzenia prowadzenia postępowania dotyczącego dofinansowania dla osób niepełnosprawnych. W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu I instancji. Nadto, ustanowiony z urzędu na rzecz skarżącej pełnomocnik wniósł o przyznanie wynagrodzenia (kosztów nieopłaconej pomocy prawnej) według norm prawem przepisanych, powiększonego o podatek od towarów i usług. Jednocześnie pełnomocnik oświadczył, że koszty te nie zostały opłacone ani w całości, ani w części. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej odrzucenie, ewentualnie o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Postanowieniem WSA w Lublinie z dnia 30 kwietnia 2025 r. sygn. III SA/Lu 235/25 przywrócono skarżącej termin do wniesienia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna. Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w sprawie zawieszenia postępowania administracyjnego wywołanego wnioskiem o dofinansowanie ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych likwidacji barier w komunikowaniu się dla osoby niepełnosprawnej. Zaskarżone postanowienie wydano na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Powyższy przepis stanowi, że organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. W judykaturze prezentowane jest stanowisko, że pod pojęciem "zagadnienia wstępnego", o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., rozumie się sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie, będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego. Oznacza to, że bez rozstrzygnięcia zagadnienia prejudycjalnego przez inny organ lub sąd, wydanie decyzji w danej sprawie jest niemożliwe. Musi zatem istnieć związek przyczynowy, pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, a zagadnieniem wstępnym. W przypadku braku takiego związku, zawieszenie postępowania na tej podstawie nie jest dopuszczalne (zob. wyrok NSA z dnia 14 lipca 2020 r. sygn. akt I OSK 2660/19). W orzecznictwie przyjmuje się, że przez zagadnienie wstępne rozumie się zagadnienie prawne o charakterze materialnym, które wyłoniło się w toku postępowania w sprawie administracyjnej i do którego rozstrzygnięcia nie jest właściwy organ prowadzący postępowanie, ale inny organ lub sąd, i rozstrzygnięcie tego zagadnienia jest koniecznym warunkiem wydania decyzji przez organ. Od zagadnienia wstępnego zależy zatem sama możliwość rozpatrzenia sprawy, a nie wyłącznie sposób jej rozpatrzenia. Inaczej ujmując, treść rozstrzygnięcia innego organu lub sądu, do którego kompetencji należy wydanie takiego rozstrzygnięcia, jest koniecznym elementem podstawy rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji przez organ administracji (zob. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2025 r. sygn. II GSK 2323/24). Wyjaśnia się również, że instytucja zawieszenia postępowania z uwagi na przesłankę zagadnienia wstępnego znajduje zastosowanie, o ile pomiędzy rozstrzygnięciem kwestii prejudycjalnej, a rozstrzygnięciem postępowania administracyjnego istnieje zależność, o której mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Chodzi tu o istnienie bezpośredniego związku przyczynowego wyrażającego się w tym, że rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej uzależnione jest bezwzględnie od uprzedniego rozstrzygnięcia przez inny organ lub sąd istotnej dla sprawy okoliczności prawnej stanowiącej przesłankę wydania decyzji. Sformułowanie użyte w powyższym przepisie "zależy od uprzedniego" świadczy o tym, że rozstrzygnięcie kwestii prejudycjalnej warunkuje rozpoznanie sprawy administracyjnej. Taka sytuacja ma miejsce, gdy organ nie dysponuje elementem pozwalającym na wydanie w ogóle decyzji, a zatem zagadnieniem wstępnym jest tylko taka kwestia, która uniemożliwia wydanie rozstrzygnięcia w danej sprawie (tak NSA w wyroku z dnia 25 czerwca 2025 r. sygn. II OSK 107/23). Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy trzeba stwierdzić, że Kolegium prawidłowo zinterpretowało art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. podnosząc, że w badanej sprawie występuje zagadnienie wstępne rozumiane jako zagadnienie prawne wymagające zajęcia stanowiska przez Sąd Rejonowy [...] - [...] w [...]. Bezspornym jest, że od orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia 21 kwietnia 2023 r. nr [...] (utrzymującego w mocy orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. z dnia 16 lutego 2023 r. o zaliczeniu M. Z. do osób niepełnosprawnych) skarżąca wniosła odwołanie do sądu powszechnego i sprawa ta nie została prawomocnie rozstrzygnięta. Okoliczność tę przyznano w skardze. Wcześniej o zaskarżeniu orzeczeniu o niepełnosprawności skarżąca sygnalizuje w zażaleniu z dnia 29 lipca 2024 r. na postanowienie Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w L. z dnia 28 czerwca 2024 r. w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego. Bez znaczenia jest okoliczność, że skarżąca zakwestionowała orzeczenie o niepełnosprawności tylko w części dotyczącej stwierdzenia przez Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. , że M. Z. nie wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (punkt 7. orzeczenia). Należy zauważyć, że materialnoprawną podstawę do rozpoznania wniosku o dofinansowanie ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych likwidacji barier w komunikowaniu się w związku z indywidualnymi potrzebami osób niepełnosprawnych stanowią przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721, z późn. zm.) oraz przepisy wykonawcze zawarte w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (Dz.U. 2015.926 t.j.). Z treści § 2 pkt 4 ww. rozporządzenia wynika, że ze środków Funduszu mogą być finansowane w części lub całości zadania związane z likwidacją barier architektonicznych, w komunikowaniu się i technicznych, w związku z indywidualnymi potrzebami osób niepełnosprawnych. Zgodnie z § 6 cyt. rozporządzenia o dofinansowanie ze środków Funduszu zadań, jeżeli ich realizacja umożliwi lub w znacznym stopniu ułatwi osobie niepełnosprawnej wykonywanie podstawowych, codziennych czynności lub kontaktów z otoczeniem, mogą ubiegać się: na likwidację barier architektonicznych - osoby niepełnosprawne, które mają trudności w poruszaniu się, jeżeli są właścicielami nieruchomości lub użytkownikami wieczystymi nieruchomości albo posiadają zgodę właściciela lokalu lub budynku mieszkalnego, w którym stale zamieszkują (pkt 1); na likwidację barier w komunikowaniu się i technicznych - osoby niepełnosprawne, jeżeli jest to uzasadnione potrzebami wynikającymi z niepełnosprawności (pkt 2); na usługi tłumacza języka migowego lub tłumacza-przewodnika - osoby niepełnosprawne, jeżeli jest to uzasadnione potrzebami wynikającymi z niepełnosprawności (pkt 3). W tym stanie rzeczy Kolegium ma rację, że o przyznanie środków z Funduszu mogą ubiegać się osoby niepełnosprawne stosownie do potrzeb wynikających z niepełnosprawności i istotnym jest ustalenie zakresu i możliwości samodzielnego funkcjonowania M. Z.. Zagadnienie ustalenia zakresu i możliwości samodzielnego funkcjonowania M. Z. jest zagadnieniem, które nie mogło być rozstrzygnięte we własnym zakresie ani przez Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w L. – rozpoznającego wniosek o przyznanie dofinansowania ze środków Funduszu - ani przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]. Powyższe oznacza, że w sprawie wystąpiło zagadnienie prejudycjalne, które zobowiązywało organ prowadzący sprawę dofinansowania do obligatoryjnego zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Kwestię tę Kolegium prawidłowo wyjaśniło w wyczerpującym uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Ubocznie należy podnieść, że dofinansowanie zadań ze środków Funduszu następuje na pisemny wniosek złożony do powiatowego centrum pomocy rodzinie (§ 10 ust. 1 wspomnianego wyżej rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych). Z treści § 11 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia wynika, że do wniosku dołącza się kopię orzeczenia lub kopię wypisu z treści orzeczenia, o którym mowa w art. 1, art. 5 pkt 1a lub art. 62 ustawy, a w przypadku osoby, o której mowa w art. 62 ust. 3 ustawy, kopię orzeczenia o stałej albo długotrwałej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym wydanego przed dniem 1 stycznia 1998 r. Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych określa, że dotyczy ona osób, których niepełnosprawność została potwierdzona orzeczeniem o niepełnosprawności, wydanym przed ukończeniem 16 roku życia (art. 1 pkt 3). M. Z. urodziła się w dniu 25 marca 2010 r. Zatem potwierdzenie jej niepełnosprawności powinno być potwierdzone orzeczeniem o niepełnosprawności. Bezspornym jest, że wnioskodawczyni nie legitymowała się na dzień złożenia wniosku prawomocnym orzeczeniem o niepełnosprawności. Ponadto trzeba zauważyć, że postanowieniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. z dnia 18 marca 2024 r. nr [...] z urzędu zawieszono postępowanie w sprawie wydania orzeczenia o niepełnosprawności do "czasu rozpatrzenia sprawy w Sądzie" (k. [...] akt adm.). Nie budzi zatem wątpliwości Sądu, że w niniejszej sprawie istotne znaczenie ma określenie w prawomocnym orzeczeniu o niepełnosprawności również to, czy osoba niepełnosprawna będzie wymagała czy też nie, konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Biorąc pod uwagę okoliczności faktyczne i powołane regulacje prawne, postanowienie Kolegium o zawieszeniu postępowania, należy uznać za prawidłowe w świetle art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. oraz w kontekście obowiązujących przepisów prawa materialnego. Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd skargę oddalił (pkt I. wyroku). O należnym radcy prawnemu J. M. wynagrodzeniu (w kwocie 590,40 zł) z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd orzekł na mocy art. 250 § 1 p.p.s.a. (pkt II. wyroku). Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. W myśl tego przepisu – sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).