III SA/Lu 243/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 30 kwietnia 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi Z. P. na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na przystąpienie do egzaminu magisterskiego postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem złożonym w piśmie z dnia 18 stycznia 2009r. skarżący zwrócił się o przyznanie pomocy prawnej. Wezwany do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, skarżący w terminie nadesłał wypełniony formularz. W urzędowym formularzu wniosku, wypełnionym 26 lutego 2009r. skarżący zaznaczył iż domaga się jednocześnie zwolnienia od kosztów sądowych i częściowego zwolnienia od kosztów sądowych oraz jednocześnie ustanowienia radcy prawnego i ustanowienia adwokata. W związku z powyższym, w dniu 13 marca 2009r., wezwano skarżącego do usunięcia braków formalnych wniosku przez sprecyzowanie żądanego zakresu prawa pomocy. W dniu 18 marca 2009r. do sądu wpłynął kolejny złożony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy, wypełniony 13 marca 2009r., w którym skarżący domaga się, tak jak w pierwszym wniosku, zwolnienia od kosztów sądowych i częściowego zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego i ustanowienia adwokata. We wniosku tym, skarżący podał te same okoliczności dotyczące sytuacji rodzinnej, majątkowej i finansowej jak w pierwszym wniosku. Natomiast w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia braków formalnych z dnia 13 marca 2009r., skarżący w zakreślonym terminie złożył oświadczenie z dnia 21 marca 2009r., w którym zwrócił się o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych w całości i ustanowienie radcy prawnego. Mając na uwadze powyższe okoliczności, zwłaszcza odpowiedź skarżącego na wezwanie do usunięcia braków formalnych, udzieloną już po wypełnieniu drugiego wniosku o przyznanie prawa pomocy, referendarz sądowy przyjął, że obydwa złożone na urzędowych formularzach wnioski o prawo pomocy dotyczą żądania zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Z tego względu, pomimo dwukrotnego złożenia urzędowego formularza wniosku o prawo pomocy, wobec tożsamości żądań w nich zawartych, rozpoznano je jako jeden wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Mając na względzie wykazaną we wnioskach o przyznanie prawa pomocy, sytuację materialną skarżącego, stwierdzić należy, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. W uzasadnieniu wniosków o przyznanie prawa pomocy skarżący podniósł skomplikowany charakter sprawy oraz okoliczność, iż żaden z wybranych przez niego profesjonalnych pełnomocników nie podjął się sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej, co uniemożliwia mu skuteczne zaskarżenie wydanego w jego sprawie wyroku. W dalszej części skarżący wykazał, że zamieszkuje w domu należącym do jego rodziców. Podniósł, że utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w wysokości [...] zł brutto oraz że posiada oszczędności w kwocie [...] zł. Zgodnie z unormowaniem art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Oznacza to, że każda ze stron postępowania sądowoadministracyjnego, co do zasady ponosi koszty swojego udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym, chyba, że przepis szczególny zwalnia ją od tego obowiązku. W przedmiotowej sprawie brak jest unormowania prawnego, które zwalniałoby stronę od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania. Stosownie do art. 246 § 1 ustawy p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 ustawy p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym oznacza, że ciężar tych kosztów w zakresie objętym prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa, czyli faktycznie inni obywatele. Dlatego też instytucja przyznania prawa pomocy, stanowiąca pomoc państwa powinna być stosowana wobec osób mających szczególnie trudną sytuację materialną, które ze względu na okoliczności życiowe są pozbawione środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone. Jednocześnie podnieść należy, że stopień skomplikowania sprawy, co skarżący podnosi w uzasadnieniu wniosków o prawo pomocy, nie stanowi przesłanki jej przyznania. Warunkiem przyznania prawa pomocy jest wykazanie przez osobę ubiegającą się o taką pomoc, iż ze względu na trudną sytuację materialną, nie może uiścić jakichkolwiek kosztów postępowania (warunek przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym), bądź nie może uiścić pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (warunek przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym). Ponadto zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony z uwzględnieniem jej możliwości finansowych. Skarżący uiścił wpis sądowy od skargi w kwocie 200 zł (k-15 a.s.). Zatem na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego do kosztów postępowania należą następujące koszty sądowe; opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem doręczany na skutek zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i jego doręczenie, opłata sądowa od ewentualnego zażalenia i wpis sądowy od skargi kasacyjnej, które nie przekroczą każdorazowo kwoty 100 zł (§ 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych /Dz.U. Nr 221, poz.2192/; § 2 ust. 1 pkt 7 i § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 221, poz. 2193/). Ponadto do kosztów postępowania należy zaliczyć koszt wynagrodzenia należnego profesjonalnemu pełnomocnikowi za prowadzenie sprawy. Stawka minimalna wynagrodzenia radcy prawnego ustanowionego w sprawie dla reprezentowania strony w drugiej instancji za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, jeżeli w drugiej instancji nie prowadził sprawy ten sam adwokat wynosi 100 % stawki, tj. 240 zł netto, zaś w postępowaniu zażaleniowym – 120 zł (§ 14 ust. 2 pkt 2 lit. c) i pkt 2 lit. a) i lit. d) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu /Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm./ i 292,80 zł brutto, zaś w postępowaniu zażaleniowym 146,40 zł brutto (§ 2 ust. 3 powołanego rozporządzenia w związku z art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług /Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm./). Porównując wielkość kosztów sądowych w toczącym się postępowaniu do sytuacji materialnej strony uznać należy, że strona nie wykazała istnienia przesłanek przyznania jej prawa pomocy w zakresie całkowitym, jak również w zakresie częściowym. Skarżący ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, posiada stały miesięczny dochód z tytułu zatrudnienia, a także oszczędności w kwocie [...] zł. Zatem w momencie wystąpienia z wnioskami o przyznanie prawa pomocy skarżący posiadał wolne środki pieniężne w pełni wystarczające na opłacenie wszystkich kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Brak jest zatem podstaw do uznania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, bądź pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, gdyż wielkość będących w jej dyspozycji zasobów finansowych, wielokrotnie przewyższa wysokość kosztów postępowania w niniejszej sprawie Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.