III SA/Lu 247/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędziowie Sędzia SO del. Robert Hałabis,, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca), Protokolant Starszy referent Joanna Szopa, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 13 października 2011 r. sprawy ze skargi A. C. na decyzję Odwoławczej Uczelnianej Komisji Stypendialno-Socjalnej [...] w L. z dnia [...] r. znak [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium socjalnego i stypendium na wyżywienie oraz nakazania zwrotu nienależnie pobranej kwoty I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Uczelnianej Komisji Stypendialno-Socjalnej [...] w L. z dnia [...] r. znak [...] ; II. zasądza od Odwoławczej Uczelnianej Komisji Stypendialno-Socjalnej [...] w L. na rzecz skarżącej A. C. kwotę [...] zł [(...złotych)] tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] lutego 2011 r., znak: [...], wydaną po wznowieniu postępowania, Uczelniana Komisja Stypendialno-Socjalna [...] Uniwersytetu [...], uchyliła własną decyzję z dnia [...] października 2009 r., znak: [...] i odmówiła przyznania A. C. stypendium socjalnego, stypendium na wyżywienie i stypendium mieszkaniowego w okresie od 1 października 2009 r. do 30 czerwca 2010 r. oraz nakazała zwrócić kwotę 3.420 złotych jako stypendium nienależne. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż bezpośrednią przyczyną przeprowadzenia postępowania było uzyskanie przez Komisję informacji o zatajeniu faktu otrzymania renty strukturalnej przez ojca strony w 2006 r. oraz dochodu z tego tytułu. Powyższa informacja była istotną okolicznością mającą wpływ na wysokość przyznawanego stypendium w roku akademickim 2009/2010. W ocenie organu zaistniała w ten sposób przesłanka do wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 pkt 5 KPA. Komisja miała zatem podstawy do uchylenia dotychczasowej decyzji z dnia [...] października 2009 r. i ponownego przeprowadzenia postępowania w sprawie pomocy materialnej na rok akademicki 2009/2010. Uwzględniając nowy fakt pobierania renty strukturalnej przez ojca strony, organ ustalił, że dochód rodziny za 2008 r. wyniósł w przeliczeniu na jedną osobę 844,34 zł. Kwota ta przekraczała wysokość dochodu stanowiącego podstawę naliczania stypendium, która w październiku 2009 roku wynosiła 572 zł, a od listopada 2009 r. – 602 zł, co nie pozwalało na przyznanie studentce wymienionych stypendiów. Zdaniem organu wskutek zatajenia dochodu z renty strukturalnej strona pobrała w okresie od 1 października 2009 r. do 30 czerwca 2010 r. nienależne stypendia w łącznej kwocie 3.420 zł. Jako podstawę żądania zwrotu nienależnego stypendium wskazano § 11 ust. 4 Regulaminu przyznawania pomocy materialnej studentom i doktorantom [Uniwersytetu] (zarządzenie Rektora [Uniwersytetu] z dnia 21 czerwca 2010 r., znak: [...]). Po rozpoznaniu odwołania A. C., decyzją z dnia [...] marca 2011 r., znak: [...], Odwoławcza Uczelniana Komisja Stypendialno-Socjalna [...] Uniwersytetu [...] utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W ocenie organu odwoławczego zasadnie wznowiono postępowanie, ponieważ pojawiły się nowe okoliczności istotne dla sprawy, czyli takie, które mogły mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy. Gdyby organ pierwszej instancji w dniu wydania decyzji o przyznaniu pomocy materialnej na rok akademicki 2009/2010 znał wysokość dochodu z tytułu renty strukturalnej ojca studentki nie mógłby wydać decyzji o przyznaniu pomocy materialnej ze względu na osiągnięcie przez rodzinę wnioskodawczyni dochodu w wysokości przekraczającej podstawę naliczania stypendium, która w październiku 2009 roku wynosiła 572 zł, a od listopada 2009 r. – 602 zł. Organ uznał za niezasadny argument odwołującej się co do braku podstaw do wznowienia postępowania z uwagi na to, iż okoliczność uzyskania przez jej ojca dochodu z tytułu renty nie jest "nowa", bowiem fakt posiadania przez ojca renty był ujawniony we wniosku i tym samym komisji znany. Skarżąca wpisała tę informację do rubryki wniosku o przyznanie pomocy materialnej, wskazując członków rodziny. Zdaniem organu powyższe nie oznacza jednak, że skarżąca ujawniła fakt istotny dla przyznawania pomocy materialnej, jakim jest uzyskiwanie przez ojca dochodu z tytułu renty. Załączone dokumenty, stanowiące komplementarną część wniosku, jednoznacznie wskazywały, że w okresie roku 2008, który był podstawą do ustalenia prawa do pobierania świadczeń pomocy materialnej w roku akademickim 2009/2010 ojciec dochodu nie uzyskał. Skarżąca nie dołączyła też żadnych dokumentów dotyczących uzyskania dochodu z tytułu renty ojca, w związku z czym UKSS przyjęła, iż status ojca jako rencisty nie wpłynął na poziom dochodu rodziny (np. ojciec uzyskał rentę w miesiącu złożenia wniosku albo tzw. rentę strukturalną w roku 2009 - tj. roku złożenia wniosku o przyznanie pomocy materialnej). Organ odwoławczy uznał, że uzyskana w toku postępowania o przyznanie pomocy materialnej w roku akademickim 2010/2011 informacja o dochodzie uzyskanym przez ojca skarżącej w latach ubiegłych, w tym w roku 2008, z tytułu renty strukturalnej ma charakter nowej okoliczności, o której mówi przepis art. 145 § 1 pkt 5 KPA. Za niezasadny organ uznał również argument strony, że nieujawnianie dochodu z tytułu renty strukturalnej ojca oparte było na jej przekonaniu, iż skoro w zaświadczeniu wystawionym przez Urząd Skarbowy dochód z tytułu renty strukturalnej nie był wymieniony, to nie podlegał on wliczeniu do ogólnego dochodu rodziny. W ocenie organu nie wpływa to na fakt, iż dochód ten został uzyskany, a na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych, które stosuje się w postępowaniu w sprawie przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów (§ 14 ust. 7 Regulaminu przyznawania pomocy materialnej), powinien być wliczany do dochodu rodziny. W ocenie organu odwoławczego nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut braku inicjatywy po stronie UKSS, która mając wiedzę, że ojciec jest rencistą nie wezwała skarżącej do wyjaśnienia, czy z tytułu bycia rencistą pobiera świadczenie. Organ podniósł, że skarżąca złożyła pod rygorem odpowiedzialności karnej i dyscyplinarnej oświadczenie, zgodnie z którym przedłożone zaświadczenia obejmują wszystkie dochody członków jej rodziny. Organ prowadzący postępowanie nie ma podstaw do tego, by kwestionować prawdziwość złożonego oświadczenia i danych oraz przedłożonych wraz z wnioskiem dokumentów, jeżeli nie zawierają one widocznych braków bądź nie ujawniają sprzeczności. W konkluzji organ stwierdził, iż wobec braku podstaw do przyznania świadczeń pomocy materialnej w roku akademickim 2009/2010 należy uznać otrzymane przez skarżącą stypendia w łącznej kwocie 3.420 zł za świadczenia nienależne, podlegające zwrotowi. W skardze do sądu administracyjnego A. C. zarzuciła zaskarżonej decyzji z dnia [...] marca 2011 r. rażące naruszenie szeregu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 7 w zw. z art. 87 ust. 2 oraz w zw. z art. 94 Konstytucji RP, a także art. 186 i art. 207 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365, ze zm., dalej także jako: Pr.szkol.wyż.). W uzasadnieniu skarżąca w pierwszej kolejności podniosła, że delegacja ustawowa określona w art. 186 Pr.szkol.wyż. nie zawiera delegacji dla rektora dla ustalenia w wydany przez niego akcie prawa miejscowego zasad zwrotu i zobowiązania studenta do zwrotu nienależnie pobranych stypendiów. Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne zapadłe w podobnych sprawach skarżąca stwierdziła, że § 11 ust. 4 Regulaminy przyznawania pomocy materialnej studentom i doktorantom [Uniwersytetu] jest niezgodny z art. 7 w zw. z art. 87 ust. 2 i art. 94 Konstytucji i sąd administracyjny powinien odmówić jego zastosowania. W ocenie skarżącej organy uczelni dowolnie zastosowały przepisy procedury administracyjnej i dopuściły się rażącego naruszenia prawa. Polegało ono na błędnym zastosowaniu art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 KPA i uchyleniu dotychczasowej decyzji, pomimo braku do tego podstaw prawnych, co powinno skutkować odmową uchylenia dotychczasowej decyzji. Skarżąca podniosła, iż okoliczność pozostawania przez jej ojca na rencie strukturalnej była znana organowi pierwszej instancji w dacie przyznania pomocy materialnej, gdyż skarżąca poinformowała o tym w złożonym przez siebie wniosku. W świetle poglądów orzecznictwa sądowego za nowe okoliczności faktyczne i dowody w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 KPA nie można uznać tych, którymi organ dysponował, lecz z którymi się nie zapoznał lub błędnie je ocenił. Zdaniem skarżącej organy naruszyły przepisy KPA dotyczące zasad postępowania dowodowego poprzez błędne przyjęcie, że w dniu wydania decyzji z dnia [...] października 2009 r. fakt pozostawania przez jej ojca na rencie nie był znany organowi pierwszej instancji. Organ wydając tą decyzję powinien był dogłębnie wyjaśnić stan faktyczny, tym bardziej, że pomiędzy oświadczeniem skarżącej o dochodach rodziny a wnioskiem o przyznanie stypendiów zachodziła sprzeczność, gdyż we wniosku skarżąca oświadczyła, iż ojciec jej rencistą. Organ nie wyjaśnił wątpliwości wynikających ze stanu faktycznego, ponadto naruszył zasadę swobody oceny dowodów przez pominięcie faktu, że przebywanie na rencie wiąże się z otrzymywaniem świadczeń, niezależnie od podstawy świadczeń. Materiał dowodowy nie został więc wyczerpująco zebrany, ani rozpatrzony zgodnie z zasadami swobodnej oceny dowodów. Tych samych naruszeń dopuściły się organy orzekające w trybie wznowienia postępowania. W dalszej kolejności skarżąca przytoczyła fragment uzasadnienia decyzji organu odwoławczego w którym stwierdzono, że w związku z niedołączeniem żadnych dokumentów dotyczących uzyskania dochodu z tytułu renty ojca, Uczelniana Komisja Stypendialna przyjęła, że status ojca jako rencisty nie wpłynął na poziom dochodu rodziny. Zdaniem skarżącej powyższe ustalenia nie wynikają z treści decyzji z [...] października 2009 r. Są jedynie przypuszczeniem organu odwoławczego o możliwej interpretacji prawnej, jaką dokonał pracownik organu pierwszej instancji. Ustalenia takie, gdyby miały miejsce, powinny się znaleźć w treści decyzji. Ponadto takie ustalenia pozostają w sprzeczności ze stanem faktycznym, gdyż już we wnioskach o przyznanie stypendiów w 2007 i 2008 r. skarżąca wskazywała, że ojciec pozostaje na rencie od 2007 r., toteż organ pierwszej instancji wydając decyzję w 2009 r. musiał wiedzieć o tym fakcie. W odpowiedzi na skargę Odwoławcza Uczelniana Komisja Stypendialno-Socjalna [Uniwersytetu] wniosła o jej oddalenie. W uzasadnieniu stanowiska pełnomocnik organu wywiódł, że środki na stypendia pochodzą z budżetu państwa i w świetle reguł dyscypliny budżetowej Uniwersytet jest zobowiązany do żądania zwrotu stypendiów nienależnie pobranych. W zakresie zarzutów dotyczących błędnej oceny stanu faktycznego sprawy pełnomocnik organu wskazał, iż to na studencie spoczywa obowiązek wskazania wszystkich dochodów wraz z dowodami potwierdzającymi ich wysokość. Informacje na ten temat są podawane w powszechnie dostępnym regulaminie przyznawania pomocy materialnej oraz ulotkach informacyjnych. Dokumenty i oświadczenia składane przez studenta są uznawane za potwierdzające wszystkie dochody w danym roku, gdyż ze względu na liczbę wniosków nie ma możliwości weryfikacji prawdziwości podawanych danych o przychodach. Organ wskazał również, że wnioski o stypendia na każdy kolejny rok akademicki stanowią nowe sprawy i pracownicy w toku ich załatwiania nie analizują dokumentów z wcześniejszych lat. Fakt pobierania renty strukturalnej został ujawniony dopiero w toku rozpatrywania odwołania od decyzji dotyczącej stypendium na rok 2010/2011. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja Odwoławczej Uczelnianej Komisji Stypendialno-Socjalnej [Uniwersytetu] jest dotknięta wadami prawnymi, które muszą skutkować jej uchyleniem. Ponieważ uchybieniami tymi dotknięta jest również decyzja wydana przez organ pierwszej instancji, należało również uchylić decyzję Uczelnianej Komisji Stypendialno-Socjalnej [Uniwersytetu] z dnia [...] lutego 2011 r., działając na podstawie art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Podstawowym problemem w badanej sprawie jest ustalenie, czy pierwotna decyzja w sprawie przyznania skarżącej stypendium na rok akademicki 2009/2010, tj. decyzja z dnia [...] października 2009 r., jest dotknięta kwalifikowaną wadą, uzasadniającą jej uchylenie w wyniku wznowienia postępowania. Organy upatrują istnienia w przypadku tej decyzji wady, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 KPA. W ich ocenie wspomniana podstawa wznowieniowa w badanym przypadku wyraża się w późniejszym wykryciu faktu uzyskiwania przez ojca skarżącej dochodu z tytułu renty strukturalnej. Uwzględnienie tego dochodu spowodowałoby, że skarżąca nie spełniałaby kryteriów dochodowych umożliwiających przyznanie stypendium, czego skutkiem byłaby odmowa przyznania tego świadczenia. Skarżąca argumentuje, że nie może być w tym przypadku mowy o ujawnieniu nowej okoliczności, gdyż we wniosku o przyznanie stypendium wskazała, iż ojciec jest rencistą. W świetle utrwalonego już kierunku interpretacji art. 145 § 1 pkt 5 KPA wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją jest w tym przypadku możliwe przy łącznym spełnieniu trzech warunków. Po pierwsze muszą zostać ujawnione nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, przy czym muszą być one istotne dla sprawy, tzn. takie, które mogłyby spowodować odmienne jej rozstrzygnięcie. Po drugie nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody musiały istnieć w dniu wydania decyzji. Po trzecie – wspomniane okoliczności lub dowody nie były znane organowi, który decyzję wydał. Analizując treść akt administracyjnych sprawy należy stwierdzić, że skarżąca, tak jak podnosi w skardze, we wniosku o przyznanie stypendium w rubryce "Miejsce zatrudnienia, miejsce nauki, inne źródło dochodu" wpisała w odniesieniu do swojego ojca: "rencista strukturalny" (k. 40). Niewątpliwe jest również, że w złożonych dokumentach, mających poświadczać wysokość dochodów jej rodziny brak jest informacji o dochodach ojca z tytułu renty strukturalnej. Bezsporne jest także, że skarżąca podpisała znajdujące się na druku wniosku o stypendium oświadczenie, pod rygorem odpowiedzialności karnej, że podane dane są zgodne ze stanem faktycznym a przedłożone zaświadczenia obejmują wszystkich członków rodziny, żyjących we wspólnym gospodarstwie domowym. Z drugiej strony należy zwrócić uwagę na następujące argumenty: część wniosku dotyczącą obliczenia dochodów wypełnia już pracownik komisji stypendialnej, on więc jest odpowiedzialny za uwzględnienie i obliczenie wszystkich dochodów rodziny wnioskującego o stypendium. Ponadto z art. 207 Prawa o szkolnictwie wyższym wynika obowiązek odpowiedniego zastosowania przepisów KPA do decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów. Obowiązek ten potwierdza zresztą także § 13 Regulaminu przyznawania pomocy materialnej studentom i doktorantom [Uniwersytetu], w wersji obowiązującej w dacie wydania decyzji o przyznaniu stypendium z 2009 r. (Zarządzenie Rektora [Uniwersytetu] z dnia 4 czerwca 2009 r., znak: [...]). Skoro tak, to do obowiązków organów uczelni przy rozpatrywaniu wniosków o stypendium należy dążenie do wyjaśnienia z urzędu wszystkich istotnym dla sprawy okoliczności faktycznych (art. 7 i art. 77 § 1 KPA – zasada prawdy materialnej). Dodatkowo, już językowe, potoczne określenie słowa "rencista", którego użyła skarżąca w treści wniosku o stypendium, oznacza osobę pobierającą rentę ("Uniwersalny słownik języka polskiego", red. S. Dubisz, tom 4, Warszawa 2003), a zatem uzyskującą z tego tytułu dochód. Istotny dla sprawy jest również pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2010 r. (II GSK 889/09; LEX nr 746308): "Wznowienie postępowania jest instytucją szczególną stanowiącą wyjątek od zasady trwałości decyzji, a więc wykładnia przepisów określających warunki wznowienia musi być ścisła. Konsekwencją przyjęcia wykładni ścieśniającej jest, że okoliczności, o których stanowi przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. mają być istotne, a więc mogące mieć wpływ na wynik sprawy, a ponadto muszą ujawnić się po wydaniu decyzji, co oznacza, że dowody na istnienie tych okoliczności nie mogą znajdować się w aktach sprawy administracyjnej zakończonej wydaniem decyzji podlegającej wznowieniu". Sąd orzekający w badanej sprawie pogląd ten w pełni akceptuje, jako mający odzwierciedlenie w utrwalonych w orzecznictwie kierunkach interpretacji art. 145 § 1 pkt 5 KPA. Przenosząc powyższe uwagi na grunt badanej sprawy należy ocenić jako nie mające należytych podstaw argumenty organu, że fakt uzyskiwania przez ojca skarżącej dochodu z tytułu renty strukturalnej został zatajony przez nią, a zatem jest to nowa okoliczność faktyczna nie znana organowi wydającemu decyzję z [...] października 2009 r. Fakt, iż ojciec skarżącej był w dacie składania wniosku o stypendium rencistą ("strukturalnym"), jednoznacznie wynika z treści jej wniosku. Pomimo niezłożenia przez studentkę dokumentów potwierdzających uzyskiwane z tego źródła dochody, obowiązkiem pracowników komisji stypendialnej było podjęcie kroków w celu wyjaśnienia tej sytuacji, zgodnie z zasadą prawdy materialnej. Jak wspomniano – już językowe, potoczne rozumienie słowa "rencista" wskazuje na pobieranie z tego tytułu dochodu. Pracownicy komisji stypendialnej powinni byli wnikliwie przeanalizować treść wniosku i dostrzegając rozbieżność pomiędzy ujawnieniem w treści wniosku faktu pozostawiania przez ojca studentki na rencie, a złożonymi dokumentami potwierdzającymi dochody rodziny, obowiązani byli okoliczność tę wyjaśnić. Z obowiązku tego nie zwalnia fakt, iż to na studencie spoczywa obowiązek przedłożenia dokumentacji potwierdzającej stan rodzinny i majątkowy (uzyskiwane dochody). Jak wynika z § 3 ust. 3 Regulaminu przyznawania pomocy materialnej, w przypadku braków w dokumentacji przedstawiającej stan rodziny dział studenckich spraw socjalnych wzywa studenta do uzupełnienia tej dokumentacji. Fakt, iż to na studencie spoczywa obowiązek dostarczania odpowiedniej dokumentacji nie zwalnia pracowników komisji stypendialnej z obowiązku należytego wyjaśnienia pojawiających się wątpliwości na tle treści wniosku i dołączonych dokumentów. Żadnym argumentem w tej sprawie nie może być duża liczba wniosków do rozpoznania. To po stronie organu leży obowiązek takiego zorganizowania pracy, aby wnioski były rozpatrywane szybko, ale zarazem wnikliwie. Fakt uzyskiwania przez ojca skarżącej renty strukturalnej wynikał z akt sprawy (wniosku o stypendium), nie może zatem być traktowany jako nowa okoliczność faktyczna, która została ujawniona dopiero po tym, kiedy decyzja w sprawie stypendium stała się ostateczna. Zaniedbania pracowników organu w zakresie wnikliwego rozpatrzenia wniosku i dołączonych doń dokumentów nie mogą obciążać skarżącej, która podała przecież we wniosku fakt, iż ojciec jest rencistą. Uchylenie decyzji w sprawie przyznania stypendium i zobowiązanie studentki do jego zwrotu byłoby w tej sytuacji nie tylko sprzeczne z prawidłową interpretacją art. 145 § 1 pkt 5 KPA, ale naruszałoby również nakaz prowadzenia postępowania administracyjnego w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 KPA). Wyciąganie negatywnych konsekwencji dla strony z uchybień popełnionych przez pracownika organu z pewnością nie jest postępowaniem budzącym zaufanie do władzy publicznej. W zaistniałej sytuacji należy uznać, że zarówno decyzja Odwoławczej Uczelnianej Komisji Stypendialno-Socjalnej [Uniwersytetu] z [...] marca 2011 r., jak i poprzedzająca ją decyzja Uczelnianej Komisji Stypendialno-Socjalnej [Uniwersytetu] z dnia [...] lutego 2011 r. zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Taka konstatacja stanowi podstawę do uchylenia obydwu decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 135 p.p.s.a. W zaistniałej sytuacji, skoro sąd uznał, że uchylenie przez organy ostatecznej decyzji z dnia [...] października 2009 r. o przyznaniu stypendium było sprzeczne z prawem, nie ma konieczności rozważania argumentów skarżącej dotyczącej istnienia podstaw do orzekania w przedmiocie zwrotu pobranego stypendium. Uchylenie przez sąd decyzji uchylającej decyzję stypendialną powoduje brak podstaw do ewentualnego żądania zwrotu stypendium. Uchylenie decyzji organów obydwu instancji powoduje "powrót" sprawy do Uczelnianej Komisji Stypendialno-Socjalnej [Uniwersytetu], która powinna wydać nową decyzję w sprawie, kierując się interpretacją przepisów przyjętą w niniejszym orzeczeniu sądu. Organ powinien rozważyć, czy istnieją inne, niż ujawnienie nowych okoliczności faktycznych, podstawy do uchylenia decyzji w sprawie stypendium z [...] października 2009 r., a w braku takich podstaw, powinien orzec o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej, na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 KPA. Mając powyższe na uwadze sąd orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 135 p.p.s.a. O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a w związku z art. 18 ust. 1 pkt 1 c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U.Nr 163, poz.1348, ze zm.).