III SA/Lu 255/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca), Sędzia WSA Iwona Tchórzewska, Protokolant Starszy asystent sędziego Małgorzata Olejowska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 4 września 2018 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Wojewody z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2018 r., nr [...] Wojewoda L. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] stycznia 2018 r., nr [...] o wymeldowaniu A. S. z pobytu stałego z lokalu przy ulicy [...] w B. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy: We wniosku z [...] października 2017 r. A. S. (dalej jako "wnioskodawczyni") wniosła o wymeldowanie A. S. (dalej jako "skarżący") z pobytu stałego z budynku przy ulicy [...] w B., podnosząc, że skarżący wyprowadził się z wyżej wymienionego lokalu w sierpniu 2016 r. Prezydenta Miasta B. (dalej jako "organ I instancji") decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r. orzekł o wymeldowaniu A. S. z pobytu stałego z lokalu przy ulicy [...] w B. W uzasadnieniu organ I instancji stwierdził, że w niniejszej sprawie została spełniona przesłanka wymeldowania, o której mowa w art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2018 r., poz. 1382), ponieważ ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżący od sierpnia 2016 roku nie przebywa w wyżej wymienionym lokalu, opuszczając miejsce pobytu zabrał ze sobą wszystkie swoje rzeczy. Powyższą okoliczność potwierdzają zeznania stron i świadków. W wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącego, Wojewoda L. (dalej jako "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") decyzją z dnia [...] marca 2018 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że w sprawie o wymeldowanie obowiązkiem organu jest ustalenie, czy wstępują okoliczności faktycznego opuszczenia lokalu. Organ stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości okoliczność faktycznego opuszczenia wyżej wymienionego miejsca pobytu przez skarżącego w sierpniu 2016. Skarżący zabrał z wyżej wymienionego lokalu swoje rzeczy, tapczan i nie posiada do niego kluczy. Powyższe potwierdzają zeznania stron i świadków. A. S. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie zaskarżył powyższą decyzję w całości i wniósł o jej uchylenie. Zarzucił naruszenie art. 35 ustawy o ewidencji poprzez nieustalenie przez organ, czy skarżący faktycznie opuścił lokal i czy wiązało się to z zamiarem zmiany ośrodka życiowego. W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że opuszczenie miejsca stałego pobytu nie zależało od jego woli, został usunięty z domu w drodze przymusu psychicznego, gróźb karalnych, szantażu i podstępu. Podniósł również, że wiele rzeczy osobistych, mebli, pamiątek rodzinnych, odzieży i innych przedmiotów zostało w domu i od 2017 roku skarżący nie ma do nic dostępu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda L. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody L. dotycząca wymeldowania A. S. z miejsca pobytu stałego. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 35 ustawy o ewidencji ludności, w myśl którego organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Nie budzi wątpliwości, że z powyższego przepisu wynika obowiązek organu orzeczenia z urzędu lub na wniosek strony o wymeldowaniu osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania. Za pobyt stały uważa się zamieszkiwanie z zamiarem stałego pobytu, tj. z wolą koncentracji w danym miejscu swych spraw życiowych. Miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję. Z kolei opuszczenie lokalu związane jest z zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym i skoncentrowaniem swych spraw życiowych w innym miejscu. Co do zasady opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu powinno być wynikiem dobrowolnej decyzji osoby zameldowanej. Jednakże w pewnych przypadkach wola osoby zameldowanej nie ma wpływu na wydanie decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego. Na równi z dobrowolnym opuszczeniem lokalu są traktowane wszystkie przypadki, gdy osoba podlegająca wymeldowaniu nie może zgodnie z prawem lub na skutek okoliczności faktycznych dalej zamieszkiwać w miejscu, w którym była zameldowana i swoje centrum życiowe skoncentrowała w innym miejscu (wyrok WSA w Krakowie z dnia 13 czerwca 2012 r., III SA/Kr 1410/11). Należy podkreślić, że o ocenie charakteru pobytu lub opuszczenia lokalu nie decyduje treść oświadczenia woli, lecz okoliczności faktyczne wskazujące na zamiar rzeczywisty. Samo wyrażenie woli dalszego zamieszkiwania w opuszczonym lokalu, bez jednoczesnego zobiektywizowania tej woli i jej uzewnętrznienia poprzez skorzystanie z instytucji prawnych mających na celu przywrócenie posiadania lokalu czy dopuszczenie do jego współposiadania, nie jest okolicznością wystarczającą do uznania, że nie doszło do dobrowolnego opuszczenia lokalu. W świetle powyższych uwag, stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie organy prawidłowo oceniły, że zaszły przesłanki wymeldowania A. S. z lokalu przy ulicy [...] w B. Z akt sprawy wynika, że skarżący od sierpnia 2016 roku nie przebywa w przedmiotowym lokalu. Skarżący wyjaśnił, że nie mieszka w wyżej wymienionym lokalu od końca sierpnia 2016 r. Wyprowadził się, zabierając ze sobą rzeczy osobiste oraz tapczan. Powyższe wynika z protokołu przesłuchania skarżącego (k.12 akt adm.). Okoliczność i datę opuszczenia wyżej wymienionego lokalu przez skarżącego potwierdzili w swoich zeznaniach świadkowie: D. S., B. B., A. K., A. S., M. M. D. S. oświadczyła, że skarżący wyprowadził się w sierpniu 2016 r. Domowników w czasie wyprowadzki nie było. Skarżący zabrał swoje rzeczy i łóżko (k. 51 akt adm.). Również z zeznań M. M. wynika, że skarżący wyprowadził się w sierpniu 2016 r., zabierając ze sobą swoje rzeczy osobiste i tapczan (k. 75 akt adm.). O trwałym wyprowadzeniu się z przedmiotowego lokalu zeznały siostry skarżącego: A. S. (k. 63 akt adm.) oraz A. K. (k. 62 akt adm.). Podkreślenia wymaga, że istotą ewidencji ludności jest dokumentowanie faktów dotyczących pobytu danej osoby pod określonym adresem. Zameldowanie jest tylko czynnością rejestracyjną, potwierdzającą fakt przebywania danej osoby pod określonym adresem. W świetle powyższego, stwierdzić należy, że organy prawidłowo ustaliły, że skarżący trwale i dobrowolnie opuścił miejsce stałego zameldowania, co oznaczało spełnienie przesłanek do wydania decyzji o wymeldowaniu, na podstawie art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Nieuzasadniony jest skarżącego, że nie został zawiadomiony o przesłuchaniu świadka A. S. Z akt sprawy wynika, że A. S. jest stroną postępowania o wymeldowanie A. S. Postępowanie administracyjne w przedmiocie wymeldowania zostało wszczęte na wniosek A. S. Zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Wyjaśnienia strony mają prawo składać w każdym czasie w toku postępowania oraz przedstawiać dowody na ich poparcie. A. S., jako strona, inicjatorka postępowania, złożyła wyjaśnienia w dniu [...] listopada 2017 r. (k. 22 akt admin.). Skarżącemu również zapewniono czynny udział w postępowaniu, umożliwiono złożenie dowodów i wyjaśnień w sprawie. Skarżący z tego prawa skorzystał składając wyjaśnienia w dniu [...] października 2017 r. (k. 12 akt admin.). Zarówno wyjaśnienia skarżącego jak i wyjaśnienia A. S. odebrane zostały do protokołu nazwanego "protokół przesłuchania strony". Z akt sprawy wynika, że organ nie dopuszczał dowodu z przesłuchania stron w trybie art. 86 k.p.a., nie wzywał stron w celu przesłuchania i nie zawiadamiał o prowadzonych czynnościach. Jak wynika jednak z akt sprawy, zarówno A. S. jak i skarżący, zawiadomieni zostali pismem z dnia [...] listopada 2017 r. (a więc już po dacie złożenia wyjaśnień przez A. S.) o możliwości zapoznania się z aktami i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów. Pismo to zostało doręczone skarżącemu [...] listopada 2017 r. W dniu [...] listopada 2017 r. skarżący złożył wniosek o wydanie kserokopii protokołu przesłuchania A. S. i dokument ten otrzymał. Mógł zatem zapoznać się z treścią wyjaśnień A. S. i odnieść się do nich. W dniu [...] listopada 2017 r. skarżący złożył również wniosek o przedłużenie terminu do wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego. Następnie, [...] listopada 2017 r., złożył wniosek o dopuszczenie dowodu z zeznań czterech świadków. Wszyscy zgłoszeni przez skarżącego świadkowie zostali przez organ przesłuchani. Skarżący był zawiadamiany o każdym terminie przesłuchania i mógł wziąć udział w przesłuchaniu. W kolejnym piśmie z dnia [...] stycznia 2018 r. skarżący zgłosił kolejnego świadka, który również został przez organ przesłuchany, o czym skarżący został zawiadomiony. Nadmienić należy, że skarżący był obecny przy przesłuchaniu większości świadków i jak już wyżej wskazano o wszystkich przesłuchaniach był zawiadomiony. Skarżący nie został zatem w żaden sposób pozbawiony prawa czynnego udziału w postępowaniu. Tok postępowania wskazuje, że skarżący bardzo aktywnie uczestniczył w postępowaniu, zgłaszał dowody, brał udział w przesłuchaniu świadków, miał możliwość zapoznania się ze wszystkimi dokumentami zebranymi w sprawie. Przed wydaniem decyzji przez organ I instancji, skarżący złożył oświadczenie o zapoznaniu się z całością materiału dowodowego, w którym to oświadczeniu zawarł dodatkowe uwagi, będące w istocie przedstawieniem jego stanowiska w sprawie. W oświadczeniu tym skarżący nie podniósł jakichkolwiek zarzutów dotyczących sposobu prowadzenia postępowania przez organ i naruszenia jego prawa do czynnego udziału w postępowaniu. Nieuzasadniony jest również zarzut skarżącego podniesiony na rozprawie, że postępowanie przed organem I instancji prowadziła M. S., która jest pacjentką żony skarżącego. Przede wszystkim podkreślić należy, że okoliczność ta sama w sobie nie stanowi podstawy wyłączenia pracownika organu od udziału w postępowaniu. Zgodnie z art. 24 § 1 pkt 1 k.p.a., pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której jest stroną albo pozostaje z jedną ze stron w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy może mieć wpływ na jego prawa lub obowiązki. Skarżący nie przytoczył jakichkolwiek okoliczności wskazujących na istnienie tego rodzaju stosunku prawnego między M. S. a jedną ze stron postępowania. Sąd nie dopatrzył się w postępowaniu organów administracyjnych naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które miałyby istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślić trzeba, że skarżący w skardze nie zwalczał prawidłowych ustaleń organów dotyczących trwałego opuszczenia przedmiotowego lokalu. Jak słusznie zauważył organ, środkami prawnymi umożliwiającymi powrót do lokalu są roszczenia cywilnoprawne. Skarżący nie podjął jednak właściwych działań prawnych zmierzających do przywrócenia posiadania lokalu. Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 z późn. zm.).