III SA/Lu 271/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 3 sierpnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. W. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych wniosku o przyznanie płatności na rok 2011 postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w terminie do jego opłacenia, skarżący złożył urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy. Ponieważ urzędowy formularz wniosku zawierał braki formalne, skarżący został wezwany do ich uzupełnienia poprzez wypełnienie poszczególnych rubryk. Skarżący w zakreślonym terminie uzupełnił urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy zaznaczając w nim, iż wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżący podniósł, że od ośmiu lat nie uzyskuje żadnych dochodów, a jego stan materialny i stan zdrowia nie pozwalają mu na skuteczną walkę z biurokracją. Zaznaczył, iż stan majątkowy i dochody członków rodziny nie są mu znane. W dalszej części wniosku skarżący wykazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i dwojgiem pełnoletnich dzieci. Odnośnie stanu majątkowego podał, iż posiada mieszkanie o pow. [...] m2 oraz nieruchomość rolną o pow. [...] ha. Skarżący wykazał, że jego żona osiąga wynagrodzenie z tytułu pracy w wysokości ok. [...] zł, natomiast on i dzieci nie pracują. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Zgodnie z art. 246 ( 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. - Dz.U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Oświadczenie skarżącego zawarte w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do dokonania oceny jego możliwości poniesienia kosztów sądowych w tej sprawie. Z urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wynikało, czy wpisana w urzędowym formularzu powierzchnia nieruchomości rolnej ([...] ha) została podana w hektarach fizycznych czy przeliczeniowych, ponadto skarżący nie wskazał, jaki uzyskuje z niej dochód. W kontekście sprzecznych informacji o członkach rodziny podanych przez skarżącego w urzędowym formularzu (w uzasadnieniu wniosku o prawo pomocy skarżący podał, że stan majątkowy i dochody członków rodziny nie są mu znane, natomiast w dalszych rubrykach wskazał, że nie posiadają majątku, a ponadto że dzieci nie pracują), konieczne było wyjaśnienie czy pełnoletnie dzieci skarżącego (urodzone w [...] r. i [...] r.) są zarejestrowane w urzędzie pracy jako osoby bezrobotne bez prawa do zasiłku, a także informacja o dokładnej wysokości dochodów jego żony w kwocie brutto i netto. Dla oceny realnych możliwości płatniczych skarżącego niezbędna była również informacja, jakie są miesięczne koszty związane z koniecznym utrzymaniem gospodarstwa domowego. W związku z powyższym, pismem z dnia 17 lipca 2012 r. wezwano skarżącego do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, doręczone 23 lipca 2012 r. skarżący w piśmie z 26 lipca 2012 r. wskazał jedynie, iż wnosi o pilne rozpoznanie sprawy, natomiast nie złożył wymaganych oświadczeń, nie nadesłał też żądanych dokumentów. Podnieść należy, iż ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych art. 246 ( 1 pkt 2 p.p.s.a. ciąży na osobie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących sytuacji materialnej i rodzinnej, wysokości dochodów i obciążeń finansowych strony wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej sytuacji rodzinnej i szeroko pojętej sytuacji materialnej. Ocena możliwości poniesienia przez stronę kosztów sądowych jest uzależniona od tego, co zostanie przez stronę wykazane, stosownie bowiem do art. 252 § 1 p.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. W sytuacji, gdy w/w oświadczenie jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Dokonanie prawidłowej oceny czy osoba fizyczna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy nie może ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie, wymaga uprzedniego oszacowania sytuacji materialnej tej osoby i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym (z uwzględnieniem stanu majątkowego, źródeł dochodów i ich wysokości) ze stałymi koniecznymi wydatkami ponoszonymi na utrzymanie. Niezbędne jest również porównanie możliwości finansowych strony wnioskującej o prawo pomocy (a więc badanie sytuacji materialnej po opłaceniu stałych koniecznych wydatków) z wielkością obciążeń tytułem kosztów, jakie strona ma ponieść w konkretnym postępowaniu sądowym. Stwierdzić należy, że wobec niewykonania wezwania do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń, nie zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności dotyczące sytuacji materialnej skarżącego (w szczególności odnośnie wysokości dochodów osiąganych w związku z posiadaniem gruntów rolnych, realnych dochodów żony, sytuacji prawnej pełnoletnich dzieci pozostających ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym, a także wysokości miesięcznych wydatków ponoszonych na utrzymanie konieczne). Uniemożliwiło to referendarzowi ustalenie, jakie są realne możliwości finansowe skarżącego poniesienia w niniejszej sprawie kosztów sądowych. Z uwagi na powyższe, nie można ocenić, czy w sprawie zaistniały przesłanki przyznania stronie prawa pomocy w zakresie częściowym, określone art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., co uzasadnia odmowę przyznania tego prawa. Z tych względów oraz na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. należało orzec, jak na wstępie.