III SA/Lu 271/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia SO del. Robert Hałabis, po rozpoznaniu w dniu 5 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. W. na postanowienie Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Nr [...] z dnia [...] 2012 r. w przedmiocie utrzymania w mocy postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych we wniosku o przyznanie płatności na rok 2011 – na skutek sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 3 sierpnia 2012 r. o odmowie przyznania prawa pomocy p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy. Po wniesieniu skargi we wniosku z dnia [...] czerwca 2012 r. skarżący K.W. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2012 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia referendarz argumentował, że oświadczenie zawarte w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do dokonania prawidłowej oceny jego sytuacji materialnej. Z urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wynikało bowiem, czy wpisana w urzędowym formularzu powierzchnia nieruchomości rolnej (3,05 ha) została podana w hektarach fizycznych czy przeliczeniowych, ponadto skarżący nie wskazał, jaki uzyskuje z niej dochód. Referendarz sądowy zwrócił również uwagę, na sprzeczne informacje o członkach rodziny podane przez skarżącego. W związku z powyższym pismem z dnia 17 lipca 2012 r. wezwano skarżącego do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń. W odpowiedzi na powyższe wezwanie doręczone 23 lipca 2012 r., skarżący w piśmie z 26 lipca 2012 r. wskazał jedynie, iż wnosi o pilne rozpoznanie sprawy, nie złożył natomiast wymaganych oświadczeń oraz nie nadesłał też żądanych dokumentów. W ocenie referendarza sądowego skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów niniejszego postępowania, a tym samym, że zasługuje na przyznanie prawa pomocy. Oceniając informacje podane w urzędowych formularzach wniosków o przyznanie prawa pomocy oraz fakt nieuzupełnienia dokumentów źródłowych, a także brak dodatkowych oświadczeń, referendarz stwierdził, że nie można ustalić dokładnie stanu majątkowego skarżącego, jak również rzeczywistej wysokości dochodów w związku z posiadaniem gruntów rolnych, realnych dochodów żony, sytuacji prawnej pełnoletnich dzieci pozostających ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym, a także wysokości miesięcznych wydatków ponoszonych na utrzymanie konieczne, co uniemożliwiło ustalenie, jakie są realne możliwości finansowe skarżącego poniesienia w niniejszej sprawie kosztów sądowych. W sprzeciwie od tego postanowienia skarżący wskazał jedynie, że w dniu 30 czerwca 2012 r. minął termin wypłaty płatności na rok 2011, a on do chwili obecnej nie otrzymał należnych mu z tego tytułu środków. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. 2012 r., poz. 270, dalej jako "p.p.s.a."), od wydanych przez referendarza sądowego na posiedzeniu niejawnym postanowień w przedmiocie prawa pomocy przysługuje stronie sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego w terminie 7 dni. Z przepisu art. 260 p.p.s.a. wynika natomiast, że w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. W ocenie Sądu wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z przepisem art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie strony dotyczące zwolnienia od kosztów sądowych, jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Z uregulowania tego wynika, że uzyskanie prawa pomocy jest uwarunkowane wykazaniem rzeczywistego stanu majątkowego, który pozwalałby na ocenę, czy strona jest, czy też nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oczywiście dokonanie tej oceny możliwe jest tylko wówczas, gdy strona wskaże wszystkie źródła swego dochodu oraz wykaże wysokość dochodu z każdego z tych źródeł. Pominięcie w oświadczeniu o przyznanie prawa pomocy wysokości dochodu choćby z jednego spośród różnych źródeł, uzasadnia w takich okolicznościach odmowę przyznania prawa pomocy, oznacza bowiem niewykazanie przesłanek jej przyznania. W niniejszej sprawie skarżący nie wykazał, że jest osobą ubogą, której rzeczywiste zdolności płatnicze uniemożliwiają wywiązanie się z obowiązku partycypowania w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego. Jakkolwiek skarżący wykazał, że od ośmiu lat nie uzyskuje żadnych dochodów, a jego stan materialny i stan zdrowia nie pozwalają mu na skuteczną walkę z biurokracją, to jednak w dalszej kolejności podniósł, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i dwojgiem pełnoletnich dzieci. Odnośnie stanu majątkowego podał, że posiada mieszkanie o pow. 85 m2 oraz nieruchomość rolną o pow. 3,05 ha. Skarżący wykazał, że jego żona osiąga wynagrodzenie z tytułu pracy w wysokości ok. 1.300 zł miesięcznie, natomiast on i dzieci nie pracują. Poza tymi ogólnymi stwierdzeniami skarżący nie przedstawił dokumentów źródłowych, które potwierdziłyby powyższe informacje, a do złożenia których został zobowiązany. Samo pisemne oświadczenie w tym zakresie nie jest w pełni przekonywające. Przepisy z zakresu prawa pomocy ciężar wykazania złego stanu majątkowego zainteresowanego nakładają na wnioskodawcę występującego o udzielenie pomocy, a przepis art. 255 p.p.s.a. wymaga od wnioskodawcy współdziałania z sądem rozpatrującym jego wniosek. Na wezwanie winien on przedłożyć żądane dokumenty i wyjaśnienia, aby w sposób wiarygodny wykazać swój rzeczywisty, a nie tylko deklarowany stan majątkowy. Bezzasadne uchylanie się od tego współdziałania obciążą wnioskodawcę w tym znaczeniu, iż jeżeli inne dostarczone dowody nie są na tyle przekonywujące, aby przyznać prawo pomocy, Sąd odmawia jego przyznania. Trzeba mieć przy tym na uwadze, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania ze środków budżetu państwa i przez to sprowadzać się powinno tylko do takich przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Stąd też prawo pomocy może być stosowane tylko w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na innych współobywateli. Mając powyższą argumentację na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie – działając na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. – orzekł jak w postanowieniu.