III SA/Lu 275/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2010r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem o przyznanie prawa pomocy z dnia 29 listopada 2010r., złożonym na urzędowym formularzu, skarżący wniósł o ustanowienie adwokata. Do wniosku skarżący załączył dokumentację lekarską, informację spółdzielni mieszkaniowej o wysokości czynszu od listopada 2010r., faktury VAT za energię elektryczną i gaz oraz potwierdzenie odbioru emerytury. W uzasadnieniu wniosku podniósł, iż jest osobą schorowaną i znaczną część otrzymywanej emerytury przeznacza na zakup leków. W dalszej części wniosku podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z dwoma pełnoletnimi synami, z których jeden prowadzi działalność gospodarczą nie przynoszącą dochodu, natomiast drugi jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Wskazał, że nie posiada żadnego majątku nieruchomego, jak również żadnych zasobów finansowych. Mieszkanie w którym zamieszkuje o pow. [...] m2, stanowi współwłasność syna [...] i jego żony. Jako źródło utrzymania skarżący wskazał na otrzymywane świadczenie emerytalne w wysokości [...] zł netto. Ponadto skarżący w piśmie z 14 grudnia 2010r. złożył dodatkowe oświadczenie. Referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Na wstępie zaznaczyć należy, że skarżący jest w niniejszej sprawie zwolniony z mocy ustawy z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 1 lit. e) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Zgodnie z art. 262 p.p.s.a., przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Żądanie ustanowienia adwokata jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Domagając się przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata skarżący winien wykazać spełnienie przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., a więc że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania (w niniejszej sprawie kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika) bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ocena możliwości poniesienia przez stronę tych kosztów jest uzależniona od tego, co zostanie przez stronę wykazane, bowiem to na stronie wnoszącej o udzielenie prawa pomocy spoczywa ciężar uprawdopodobnienia, że zachodzi sytuacja uzasadniająca przyznanie tego prawa. Stosownie do art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. W sytuacji, gdy w/w oświadczenie jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Oświadczenie strony skarżącej zawarte w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do dokonania prawidłowej oceny sytuacji materialnej strony. W urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak bowiem było oświadczenia wykazującego majątek i dochody żony skarżącego, zamieszkującej z nim w tym samym mieszkaniu. Skarżący nie wyjaśnił (wobec podania, że działalność gospodarcza prowadzona przez syna [...] nie przynosi dochodu), z czego syn się utrzymuje. Ponadto nie wykazał dochodów syna [...], który jak podał w skardze, okresowo pracuje za granicą. Urzędowy formularz nie zawierał również informacji odnośnie rodzaju i wysokości stałych miesięcznych wydatków na koszty utrzymania koniecznego, jak również w jakiej części ponosi koszty utrzymania mieszkania stanowiącego współwłasność jego żony i syna. W związku z powyższym, w dniu 2 grudnia 2010r., skarżącego wezwano do nadesłania dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń. W odpowiedzi na powyższe, skarżący nadesłał pismo z 14 grudnia 2010r., w którym oświadczył m.in., że z żoną pozostaje w rozdzielności majątkowej (jak wynika z akt administracyjnych umowa ustanowienia rozdzielności majątkowej została zawarta [...]). Skarżący stwierdził, że żona nie uczestniczy w jego wydatkach i nie ujawnia mu swojej sytuacji materialnej. Odnośnie wydatków na leczenie i bieżące utrzymanie podał, że wynoszą one ok. [...] zł oraz że koszty utrzymania mieszkania ponosi w połowie. Ponadto oświadczył, że nie posiada żadnych rachunków bankowych. Wyjaśnił, że obecnie "głównym" właścicielem mieszkania i członkiem spółdzielni mieszkaniowej jest jego żona. Swój udział w tym majątku skarżący przepisał na syna [...] (z akt administracyjnych wynika, że umowę darowizny zawarto również [...]). Skarżący nie wyjawił, jakie dochody osiąga syn [...] z tytułu pracy za granicą, wskazał, jedynie, że w miesiącu listopadzie przebywał w domu przez dwa tygodnie. Odnośnie prowadzonej przez syna [...] działalności gospodarczej, skarżący podał jedynie że "przychody netto" za ostatnie trzy miesiące wyniosły: we wrześniu 2010r. – [...] zł, w październiku 2010r. – [...] zł, w listopadzie 2010r. – [...] zł. W oparciu o złożone na urzędowym formularzu wniosku o prawo pomocy oświadczenie skarżącego oraz nadesłane dokumenty i dodatkowe oświadczenie, stwierdzić należy, że wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Podnieść przede wszystkim należy, że pomimo stosownego wezwania skarżący nie wykazał w pełni, jaka jest rzeczywista sytuacja materialna jego żony i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Nie można pominąć faktu, że mimo pozostawania w rozdzielności majątkowej ż żoną, skarżący pozostaje w związku małżeńskim, dlatego dochody i majątek żony należy również brać pod uwagę przy ocenie jego zdolności płatniczych. Przepisy prawa rodzinnego nakładają na małżonków i członków najbliższej rodziny obowiązki w zakresie udzielania pomocy i wsparcia finansowego. Stosownie do art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59 ze zm.), zwanej dalej k.r.o., małżonkowie są obowiązani, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zgodnie z art. 23 k.r.o. małżonkowie są obowiązani do wzajemnej pomocy oraz współdziałania dla dobra rodziny. Obowiązek wzajemnej pomocy między małżonkami rozciąga się również na prowadzenie postępowania sądowego. Z obowiązku tego nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej, bowiem w świetle przepisów prawa rodzinnego, rozdzielność majątkowa małżeńska dotyczy zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich oraz samodzielnego dysponowania i zarządzania swoimi majątkami, a nie wzajemnych obowiązków małżeńskich (por. postanowienie NSA z 23 lipca 2009r. I FZ 272/09 LEX 552228). Skarżący nie podając dochodów i majątku żony, uniemożliwił tym samym prawidłową ocenę jego możliwości płatniczych. Ponadto skarżący nie wywiązał się z zobowiązania do wykazania dochodów osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Nie ujawnił dochodów syna pracującego okresowo za granicą. Nie można również ustalić, na podstawie podanych przez niego informacji, czy prowadzona przez drugiego z synów działalność gospodarcza przynosi dochód czy też straty, skarżący bowiem nie przedstawił, do czego został zobowiązany w wezwaniu z 2 grudnia 2010r., wykazu przychodów i kosztów tej działalności. Reasumując powyższe, skarżący nie wykazał, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 ( 1 i ( 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak na wstępie.