III SA/Lu 277/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca), Protokolant Specjalista Wiesława Dudek, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 9 października 2012 r. sprawy ze skargi S. Ł. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2012 r. nr w przedmiocie płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oddala skargę. W dniu 30 marca 2011 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Agencja lub ARiMR) wpłynął wniosek S. Ł. o przyznanie płatności na rok 2011. Wniosek obejmował płatności w ramach wsparcia bezpośredniego oraz płatność z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW). Decyzją z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...], Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał S. Ł. płatność ONW na rok 2011 w łącznej kwocie 2.276,76 zł. Jak wynikało z treści rozstrzygnięcia płatność została pomniejszona o kwotę 179 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości. W tym samym dniu Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję nr [...],, którą przyznał S. Ł. jednolitą płatność obszarowa oraz uzupełniającą płatność obszarową. Również i te płatności zostały pomniejszone w związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami. Uzasadniając decyzję w sprawie płatności ONW organ wskazał, iż w trakcie kontroli wniosku o płatność stwierdzono nieprawidłowości dotyczące zadeklarowanej działki ewidencyjnej o nr [...], położonej w miejscowości K., gmina M. P. Wniosek obejmujący tą samą działkę złożyli inni producenci rolni – K. K. oraz B. T.. W toku postępowania przeprowadzono rozprawę administracyjna z udziałem strony i świadków. Świadkowie zeznali, iż działka nr [...] jest użytkowana po połowie przez K. K. i B. T. S. Ł. oświadczył, że B. T. bezprawnie zaorała i zasiała trawą działkę, która stanowi jego własność, nabytą przez dziedziczenie. Organ powołał się również na pismo Starostwa Powiatowego w B. P. z dnia 28 czerwca 2011r., w którym odmówiono S. Ł. ujawnienia go w ewidencji gruntów jako jedynego właściciela nieruchomości. Organ wskazał, że posiadanie gruntów rolnych jest jedną z obligatoryjnych przesłanek uzyskania dopłat. Termin posiadanie należy rozumieć w znaczeniu nadanym mu przez przepisy Kodeksu cywilnego, w świetle których o uznaniu za posiadanie decyduje faktyczne władztwo nad rzeczą. Zebrane w sprawie dowody świadczą o tym, że S. Ł. nie był na dzień 31 maja 2011 r. posiadaczem działki nr [...]. W konsekwencji nie należą mu się dopłaty do tej działki. W efekcie tych ustaleń wystąpiła rozbieżność pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną w wyniku kontroli. Rozbieżność wynosi 3,7202%. W świetle rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich stanowi to podstawę do pomniejszenia kwoty płatności ONW o kwotę przypadającą na dwukrotną wykrytą różnicę pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną. Pismem z dnia 9 grudnia 2012 r. S. Ł. wniósł odwołanie od obydwu decyzji dotyczących płatności – ONW oraz płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Decyzją z dnia [...] marca 2012 r., nr [...], Dyrektor L. Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy decyzję organu I instancji w sprawie płatności ONW. W tym samym dniu Dyrektor L. Oddziału Regionalnego ARiMR wydał decyzję nr [...], którą utrzymał w mocy decyzję organu I instancji w sprawie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Uzasadniając rozstrzygnięcie w sprawie płatności ONW organ odwoławczy powołał się na przepisy ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427, ze zm.; dalej jako: u.w.r.o.w.). W jego ocenie przepisy ustawy wskazują na odejście w postępowaniu w sprawie wniosków o dopłaty od zasady prawdy obiektywnej, na rzecz zobowiązania wnioskodawcy do przedstawienia wszystkich potrzebnych danych i dowodów niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy oraz do wykazania, że spełnił wszystkie przesłanki, od których uzależnione jest uprawnienie do płatności. Przepisy prawa krajowego i unijnego nie formułują wymogu posiadania tytułu prawnego do gruntu, do którego ma być przyznana dopłata. Wymagają jedynie, aby wnioskodawca faktycznie posiadał grunty i utrzymywał je zgodnie z normami, przez cały rok kalendarzowy. Z treści oświadczeń składanych przez wnioskodawcę wynika, że chciał on posiać gorczycę na spornej działce, ale tego nie uczynił, a zatem, nie użytkował działki w całym wymaganym okresie. Powstała zatem różnica pomiędzy obszarem zadeklarowanym we wniosku, a obszarem zatwierdzonym do płatności, co uzasadnia zastosowanie sankcji określonej w art. 16 ust. 5 rozporządzenia Nr 65/2001 i redukcję przyznanej kwoty. Pismem z dnia 24 kwietnia 2012 r. S. Ł. wniósł skargę do sądu administracyjnego. Z treści petitum skargi wynikało, że dotyczy ona decyzji Dyrektora L. Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] marca 2012 r. "zmniejszającej płatność ONW". Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania poprzez brak wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych i nie przeprowadzenie koniecznego postępowania dowodowego. W ocenie skarżącego organ wadliwie zinterpretował jego oświadczenie co do spornej działki. W istocie sporna działka została zasiana trawą przez innego rolnika, bez wiedzy i zgody skarżącego. Organ nie ustalił w sposób bezsporny, że skarżący nie posiadał gruntów rolnych na spornej działce w dniu 31 maja 2011 r. Ponadto organ nie odniósł się w swojej decyzji do istotnych warunków uzyskania płatności – m.in. do kwestii utrzymywania działki w zgodzie z normami przez cały rok kalendarzowy. Epizod związany z zasianiem trawy przez innego rolnika nie przesądza o tym, że przesłanki te nie zostały spełnione. W odpowiedzi na skargę Dyrektor L. Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. W związku z wątpliwościami, jaka decyzja jest przedmiotem skargi, sąd wystąpił do skarżącego o wyjaśnienia w tej kwestii. W udzielonej na wezwanie odpowiedzi skarżący nie zajął w tej kwestii stanowiska, dołączając jedynie dokumenty, które mają potwierdzić zasadność jego twierdzeń. Na rozprawie w dniu 9 października 2012r. skarżący potwierdził iż przedmiotem jego skargi jest decyzja dotycząca płatności ONW. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zasadniczą kwestię sporną w sprawie stanowi ustalenie, czy skarżący posiadał w dniu 31 maja 2011 r. zadeklarowaną we wniosku o przyznanie płatności na ten rok działkę o nr ewidencyjnym [...] położoną w K. Jest to istotne z punktu widzenia jego uprawnienia do uzyskania wnioskowanych płatności ONW, albowiem jednym z podstawowych warunków ich przyznania jest posiadanie przez rolnika gruntów objętych wnioskiem w dniu 31 maja roku, w którym złożony został wniosek (zob. § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 11 marca 2009 r .w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, Dz. U. Nr 40, poz. 329 ze zm.). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalił się pogląd, że przyznanie płatności wiąże się z faktycznym władztwem i użytkowaniem rolniczym danego gospodarstwa rolnego przez stronę wnioskującą, niezależnie od posiadania przez nią określonego tytułu prawnego do danego gruntu w rozumieniu przepisów prawa rzeczowego (zob. wyrok NSA z 4 czerwca 2009r., sygn akt IIGSK 1012/08) . Zatem, aby zostać beneficjentem pomocy w ramach przedmiotowej płatności nie wystarczy być posiadaczem (dzierżawcą, właścicielem) działek rolnych w rozumieniu kodeksu cywilnego, ale należy je również faktycznie rolniczo użytkować. Organy administracji rozpatrujące wnioski o przyznanie płatności ONW oceniają zatem stan posiadania gruntów objętych takimi wnioskami z uwzględnieniem pojęcia posiadania zawartego w Kodeksie cywilnym. Analizując regulacje dotyczące wspierania dochodów rolników nie można jednak zapominać o celu wprowadzenia dopłat. Ideą płatności, co już wielokrotnie podnoszono w orzecznictwie sądów administracyjnych jest dofinansowanie do produkcji rolnej i pomocy rolnikom rzeczywiście użytkującym posiadane grunty rolne. Istotne jest więc rzeczywiste posiadanie (władanie) gruntami rolnymi w dniu 31 maja roku, w którym jest składany wniosek (zob. np. wyroki NSA: z 13 grudnia 2007 r. sygn. akt II GSK 260/07; z 11 stycznia 2007 r. sygn. akt II GSK 258/06; z 7 marca 2012 r. sygn. akt II GSK 87/11 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Jednocześnie wskazuje się, iż oceniając stan posiadania gruntów rolnych w dniu 31 maja nie znajduje zastosowania kodeksowa fikcja prawna, dotycząca ciągłości posiadania, (zob. np. wyrok NSA z 29 listopada 2011 r. sygn. akt II GSK 1177/10 - dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Ustawodawca wyraźnie wskazuje bowiem na faktyczne, rzeczywiste posiadanie gruntami rolnymi w tej dacie. W konsekwencji, nie może być uznany za posiadacza gospodarstwa rolnego, ten kto utracił, chociażby bezprawnie, nad nim faktyczne władztwo, a nowy posiadacz gruntów został uznany za posiadacza w złej wierze (zob. wyrok NSA z 4 czerwca 2009 r. sygn. akt II GSK 1012/08 – dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W realiach rozpatrywanej sprawy, w związku z tym, że w wyniku kontroli krzyżowej ustalono, że kilku producentów rolnych zadeklarowało tę samą działkę rolną do płatności obszarowych, organ przeprowadził postępowanie celem ustalenia, czy skarżący był posiadaczem spornej działki na dzień 31 maja 2011r. Postępowanie to wykazało, że we wrześniu 2010 r. r. w posiadanie tego gruntu weszła B. T., która zaorała połowę tej działki i zasiała na niej trawę.W maju zebrała pierwszy pokos trawy. Drugą połowę tej działki posiada K. K. od ok. 5 lat. Z wyjaśnień skarżącego złożonych w dniu 11 sierpnia 2011r. oraz dnia 15 września 2011r. wynika, że bez jego zgody B. T. weszła we wrześniu 2010r. na działkę której jest właścicielem, zaorała ją i zasiała trawę. Ponieważ B. T. zaużytkowała przedmiotowy grunt skarżący zamierzał dopiero w sierpniu ją zaorać i posiać poplon. Jednakże składając wyjaśnienia we wrześniu 2011r. S . Ł. nie wykazał by zrealizował przedstawiony powyżej plan. Powyższe potwierdzają zeznania świadków złożone podczas rozprawy administracyjnej w dniu 15 września 2011 r. Zeznania te wskazują, że S. Ł. nie był widziany na tym gruncie i na pewno w 2010r. i 2011 roku nie użytkował spornej działki. W ocenie Sądu, na podstawie ustalonego stanu faktycznego, organy administracyjne prawidłowo rozpatrzyły materiał dowodowy, w szczególności wyniki kontroli administracyjnej wniosku S. Ł., w następstwie której ustalono, że działka zadeklarowana przez skarżącego nie była przez niego użytkowana rolniczo w 2011r. i bezsporne jest że, nie była w jego faktycznym posiadaniu w dniu 31 maja 2011r., co zresztą potwierdza sam skarżący zarówno w swoich wyjaśnieniach składanych w postępowaniu administracyjnym, jak i odwołaniu oraz w skardze, wskazując, iż bez jego zgody B . T. weszła w posiadanie tego gruntu, co tym samym jednoznacznie uzasadnia, że zachodzi podstawa do przyznania płatności ONW w pomniejszonej wysokości. Nadto należy podkreślić, że w sprawach prowadzonych przez organy ARiMR wynikających z ustawy, organy te nie mają nieograniczonego obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie oświadczeń składanych we wniosku przez ubiegającego się o pomoc beneficjenta. Przyjęta w ustawie z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w art. 21 ust. 3 zasada ciężaru dowodu leżącego po stronie postępowania nie odbiega od reguły dowodzenia przewidzianej w art. 6 Kodeksu cywilnego. W konsekwencji ustawa wprowadziła do postępowania prowadzonego na podstawie jej przepisów elementy kontradyktoryjności, co oznacza, że to strona ma obowiązek udowodnić prawdziwość swoich twierdzeń. W przeprowadzonym postępowaniu S. Ł. nie przedstawił dowodów, które podważałyby ustalenia organów, wręcz przeciwnie, skarżący wykazał, że trwa spór co do okoliczności posiadania i własności zadeklarowanej działki i i jej użytkowania w roku 2011, która to okoliczność ma kluczowe znaczenie w merytorycznym rozstrzygnięciu sprawy. Wbrew zarzutom skargi, Sąd nie dostrzegł naruszenia prawa w tym względzie ze strony organów. Bez wątpienia wnioskujący o płatności ma obowiązek udokumentować fakt władania gruntem rolnym, który to stan posiadania ustalany jest na dzień 31 maja roku, za który ma być przyznana płatność. Jednakże, aby spełnić warunek otrzymania płatności, producent musi utrzymywać grunty rolne zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy (art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy). W ocenie Sądu skarżący nie dostrzegł, że to on jako ubiegający się o przyznanie płatności powinien wykazać, że użytkował rolniczo grunty w 2011 r., czego w rozpoznawanej sprawie nie uczynił. Próba wyprowadzenia przeciwdowodu w postaci argumentów skargi ,iż zasianie trawy było tylko nieznaczącym epizodem w ciągłym posiadaniu przez niego nieruchomości, świadczy jednoznacznie, wbrew tezie skarżącego, że tym bardziej nie był cały czas w posiadaniu spornego gruntu, gdyż – jak wynika z zebranego materiału dowodowego – faktycznie pozbawiony był możliwości z jej ciągłego korzystania i użytkowania. Nieużytkował jej rolniczo w dniu 31 maja jak i przez cały 2011r., co jak wyjaśniono wyżej, stanowiło konieczny warunek do przyznania płatności. W ocenie Sądu, wydanie zaskarżonej decyzji w niniejszej sprawie zostało poprzedzone zebraniem niezbędnego materiału dowodowego w sprawie, i wyczerpującą jego analizą, nie przekraczającą granic swobody określonej w art. 80 K.p.a. Wnioski organu są spójne i logiczne. Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organ prawa przy pomniejszeniu przyznanych płatności. Fakt, że wynik tej oceny jest sprzeczny ze stanowiskiem strony nie stanowi o dowolności tej oceny. Nie mogły zatem zostać uwzględnione zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 K.p.a. Reasumując, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. P. z dnia [...] listopada 20011r. odpowiadają prawu. Organy administracji w sposób wyczerpujący ustaliły stan faktyczny sprawy, zapewniając skarżącemu czynny udział w postępowaniu. Organy bezspornie ustaliły, że różnica pomiędzy powierzchnią działek zadeklarowanych przez skarżącego we wniosku z dnia 30 marca 2011 r., a powierzchnią działek stwierdzoną w wyniku przeprowadzonej kontroli wynosi w sumie 3,7202 % powierzchni stwierdzonej, co w myśl art. 16 ust.3 i ust. 5 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011 skutkowało pomniejszeniem kwoty przyznanej w roku bieżącym tj. 2011 płatności ONW o 179 złotych czyli kwotę przypadającą na dwukrotną wykrytą różnicę pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną. W związku z powyższym kwota przyznanej płatności do obszaru ONW strefa nizinna I wynosi 2 226,76 zł. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.