III SA/Lu 291/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wieczorek, Sędziowie Asesor WSA Małgorzata Fita (spr.), Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Protokolant Ewa Lachowska, po rozpoznaniu w dniu 23 września 2004 r. sprawy ze skargi B.K. - P. P.-H. -U. w L. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu z dnia [...] stycznia 2002 r. Nr [...] w przedmiocie długu celnego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Prezes Głównego Urzędu Ceł po rozpatrzeniu odwołania B. K. prowadzącego Przedsiębiorstwo Produkcyjno - Handlowo - Usługowe -[...]" od decyzji Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...] Nr [...] uznającej za nieprawidłowe zgłoszenia celne SAD szczegółowo opisane w ww decyzji - na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137 poz. 926 ze zmianami), art. 13 § 1 i 3, art. 23 § 1 i art. 85 § 1 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (Dz. U. Nr 23 poz. 117 ze zmianami), § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie ustanowienia taryfy celnej (Dz. U. Nr 158, poz. 1036), art. 13, art. 16, art. 32 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego zmienionego Porozumieniem między Rzeczypospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi podpisanym w Brukseli dnia 24 czerwca 1997 r. (załącznik do Dz. U. Nr 104, poz. 662) - utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia podał, że na podstawie zgłoszeń celnych SAD, szczegółowo opisanych w decyzji, Dyrektor Urzędu Celnego objął procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym towar w postaci odzieży używanej (od 8.01. 1999 r. - 24.09.1999 r.) Do wymiaru cła przyjęto wnioskowaną przez stronę obniżoną stawkę celną określoną dla towarów pochodzących z państw członkowskich Unii Europejskiej. Pismem z dnia [...] marca 2001 r. Nr [...] niemieckie władze celne poinformowały o negatywnym wyniku weryfikacji deklaracji eksportera zamieszczonych w fakturach dołączonych do ww. zgłoszeń celnych, bowiem przedstawione do poszczególnych odpraw towary (odzież używana) nie stanowią towarów preferencyjnych w rozumieniu Układu Europejskiego między Wspólnotą a Polską, a świadectwa przewozowe EUR - 1 oraz deklaracje na rachunkach zostały wystawione bezprawnie. Mając powyższe na uwadze Dyrektor Urzędu Celnego postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2001 r. [...] wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ww. zgłoszeń, a decyzją z dnia [...] Nr [...] uznał za nieprawidłowe ww. zgłoszenia celne SAD w części dotyczącej stawki celnej i kwoty cła, i ponownie określił kwotę wynikającą z długu celnego. Złożone przez stronę odwołanie nie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie bowiem z art. 13 ust.1 Kodeksu celnego, cła określane są na podstawie Taryfy celnej lub innych środków taryfowych. Taryfa celna obejmuje obniżone stawki celne określone w umowach zawartych przez Rzeczypospolitą Polską z niektórymi krajami lub grupami krajów (art.13 § 3 pkt 4). Stawki celne są stosowane na wniosek zgłaszającego, o ile towary do których się to odnosi, spełniają warunki do ich zastosowania. Obowiązujące w dniu dokonania ww. zgłoszeń przepisy ustępu 5 części A Postanowień wstępnych Taryfy celnej stanowiącej załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r., a także postanowienie art. 13 i art. 16 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego wprowadzają możliwości stosowania stawek obniżonych w przypadku jednoczesnego spełnienia następujących warunków: - towar pochodzi z Unii Europejskiej w rozumieniu postanowień Protokołu Nr 4 Układu - Europejskiego; - pochodzenie towaru zostało udokumentowane prawidłowo sporządzonym świadectwem przewozowym EUR 1 lub deklaracją na fakturze; - towar został bezpośrednio przywieziony do Polski. Zgodnie z art. 32 Protokołu Nr 4, dodatkowa weryfikacja dowodów pochodzenia jest przeprowadzona wyrywkowo lub wtedy, gdy władze celne kraju importu mają uzasadnione wątpliwości co do autentyczności tych dokumentów, statusu pochodzenia sprowadzonych towarów lub wypełnienia innych wymogów tego Protokołu. W sprawie niniejszej przeprowadzona została weryfikacja deklaracji zamieszczonych na fakturach dołączonych do ww. zgłoszeń celnych, która wykazała, iż towary będące przedmiotem importu nie są towarami pochodzącymi z Unii Europejskiej. Weryfikacja deklaracji o pochodzeniu towaru przeprowadzona została w trybie urzędowej współpracy administracyjnej Polski i Niemiec, państwa członkowskiego Unii Europejskiej przewidzianą postanowieniami Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego , a jej wyniki są wiążące dla polskich organów celnych. Przyjęcie przez organ celny w chwili dokonania zgłoszenia celnego, iż przedłożony do odprawy celnej dowód pochodzenia jest prawidłowy nie wyklucza późniejszej weryfikacji danych wynikających ze zgłoszenia i dołączonych do niego dokumentów. Organy celne są nie tylko uprawnione, ale także zobowiązane do podejmowania działań zmierzających do prawidłowego zastosowania przepisów kodeksu celnego, także po dopuszczeniu towarów do obrotu na polskim obszarze celnym. Wynikają one z przepisów art. 83 § 1 i 2 Kodeksu celnego, a kontrolę postimportową przewiduje także mający w sprawie zastosowanie Protokół Nr 4 Układu Europejskiego w art. 32. Zarzuty odwołania dotyczące naruszenia przepisów postępowania art. 121, art. 123, art. 124 nie zasługiwały na uwzględnienie, a strona miała możliwość zapoznania się z aktami sprawy. Nieuzasadniony jest także zarzut naruszenia art. 32 Protokołu Nr 4, bowiem ocena istnienia potrzeby przeprowadzenia dodatkowej weryfikacji dowodów pochodzenia pozostawiona została w gestii władz celnych kraju importu. Wbrew twierdzeniom strony organy celne wnioskujące o dokonanie takiej weryfikacji nie mają obowiązku poddawania swojego stanowiska ocenie strony, bowiem przeprowadzona jest ona na zasadzie współpracy organów celnych, a dopiero wynik weryfikacji uzasadnia wszczęcie postępowania, w którym strona ma zapewniony udział. Ocena materialna dowodu pochodzenia może być przeprowadzona wyłącznie w trybie art. 32 Protokołu 4 Układu Europejskiego przez upoważnione do tego władze celne kraju eksportu. Przepisy te nie wymagają uzasadnienia wyniku weryfikacji, ani wyjaśnienia w oparciu o jakie zasady władze celne kraju eksportu przeprowadziły weryfikację. Oznacza to, że organy celne, nie mają prawa kwestionowania uzyskanych oficjalną drogą wyników weryfikacji, ani domagania się szczegółowego wyjaśnienia w jaki sposób ustalono, że deklaracje na fakturach nie stanowią prawidłowych dowodów pochodzenia uprawniających do zastosowania obniżonej stawki celnej UE. Istotą dalszego postępowania było zatem ustalenie prawidłowej stawki celnej na towar, któremu nie przysługiwało zastosowanie obniżonej stawki celnej, a więc obowiązkiem importera jest zapłata cła według podstawowej stawki celnej. Na powyższą decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie, złożył B. K. prowadzący Przedsiębiorstwo Produkcyjno - Handlowo - Usługowe -[...]" - wnosząc o uchylenie jej i poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...]. Przedmiotowej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 13 § 1, 3 i 4, art. 83 § 3, art. 85 § 1 Kodeksu celnego, art. 5, art. 6, art. 16, art. 21, art. 24 i art. 32 Protokołu Nr 4 stanowiącego załącznik do Układu Europejskiego, przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie taryfy celnej oraz naruszenie przepisów postępowania: art. 121 § 1, art. 122, art. 123, art. 124 , art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej. Prezes Głównego Urzędu Ceł w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie podtrzymując w całości argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Na podstawie art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Mając na uwadze art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), Sąd dokonuje kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zaskarżona decyzja jest prawidłowa, bowiem pozostaje ona w zgodności z obowiązującym prawem. Na wstępie należy stwierdzić, iż decyzja powyższa była już przedmiotem rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny, Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie, który wyrokiem z dnia 30 października 2002 r., sygn. akt: I SA/Lu 167/02, uchylił ją i zasądził od Dyrektora Izby Celnej na rzecz B. K. zwrot kosztów postępowania. Następnie, pismem z dnia [...] maja 2003 r. Prokurator Generalny złożył do Sądu Najwyższego rewizję nadzwyczajną od wyżej wymienionego wyroku wnosząc o jego uchylenie i oddalenie skargi, zarzucając mu naruszenie art. 22 ust. 1 pkt 1 w zw. z ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) i art. 32 ust. 3 i 6 Protokołu 4 Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie pomiędzy Rzeczypospolitą Polską z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi z drugiej strony, sporządzonego w Brukseli dnia 16 grudnia 1991 r., ratyfikowanego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej dnia 20 października 1992 r. (Dz. U. z 1994 r., Nr 11, poz. 38), zmienionego Porozumieniem między Rzeczypospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi podpisanym w Brukseli dnia 24 czerwca 1997 r. (załącznik do Dz. U. z 1997 r., Nr 104, poz. 662) w zw. z art. 241 ust. 1, art. 87 ust. 1, art. 89 ust. 1 i art. 91 Konstytucji RP poprzez przyjęcie, iż powołany przepis ratyfikowanej umowy międzynarodowej jest aktem podustawowym, nie mającym pierwszeństwa w stosowaniu przed ustawami: Kodeks celny i Ordynacja podatkowa, a nadto art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.) mającego zastosowanie w sprawie z mocy art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. Nr 23, poz. 117 ze zm.) i na podstawie art. 57 ust. 2 powołanej ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Postanowieniem z dnia 7 stycznia 2004 r., sygn. akt: III RN 67/03 Sąd Najwyższy umorzył postępowanie w przedmiotowej sprawie na podstawie art. 102 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). Po umorzeniu wyżej wymienionym postanowieniem postępowania przed Sądem Najwyższym, Dyrektor Izby Celnej złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną z dnia 23 lutego 2003 r., w której wniósł o uchylenie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie z dnia 30 października 2002 r., sygn. akt: I SA/Lu 167/02 i oddalenie skargi B. K. bądź o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 32 ust. 3 i 6 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzeczypospolitą Polską z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi z drugiej strony, sporządzonego w Brukseli w dniu 16 grudnia 1991 r. (Dz. U. z 1994 r., Nr 11, poz. 38), zmienionego Porozumieniem między Rzeczypospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi podpisanym w Brukseli dnia 24 czerwca 1997 r. (Dz. U. Nr 104, poz. 662) w zw. z art. 241 ust. 1 art. 87 ust. 1, art. 89 ust. 1 i art. 91 Konstytucji RP. Po rozpoznaniu przedmiotowej skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2004 r., sygn. akt: GSK 54/04 uchylił zaskarżony wyrok i zasądził od B. K. - Przedsiębiorstwo Produkcyjno - Handlowo - Usługowe "[...]" w L. na rzecz Dyrektora Izby Celnej zwrot kosztów postępowania. Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270), sąd któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie podstawę rozstrzygnięcia stanowią przepisy art. 13 § 1 i 3, art. 23 § 1, 65 § 4 i art. 85 § 1 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (Dz.U. Nr 23 poz. 117 ze zm.) art. 13, art. 16, art. 32 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego zmienionego Porozumieniem między Rzeczypospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi podpisanym w Brukseli dnia 24 czerwca 1997 r. (załącznik do Dz. U. Nr 104, poz. 662) ) oraz § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie ustanowienia taryfy celnej (Dz. U. Nr 158, poz. 1036). Podnieść w tym miejscu należy, że stosownie do art. 241 ust. 1 w zw. z art. 91 ust. 2 Konstytucji RP, w razie kolizji z ustawami, Układ Europejski ma pierwszeństwo, co oznacza w okolicznościach niniejszej sprawy, że wynik weryfikacji, o której mowa w art. 32 ust. 3 i 6 jest dla polskich organów celnych wiążący. W odniesieniu do przywozu z zagranicy towarów "pochodzących", wnioskowanych do obniżonej stawki celnej, prawo krajowe stosuje się w ograniczonym zakresie, z wyłączeniem tej części postępowania, która dotyczy spełniania warunków uzyskiwania pochodzenia dla korzystania z omawianych warunków preferencji celnej oraz sposobów dokumentowania tego pochodzenia. Regulacja prawna w powyższym zakresie zawarta jest w powołanym wyżej Protokole Nr 4 Układu Europejskiego, który zawiera definicje pojęcia "produktów pochodzących" i określa metody współpracy administracyjnej władz celnych krajów eksportu i importu. Zgodnie z art. 16 cyt. Protokołu pochodzenie towaru można dokumentować przy pomocy świadectwa przewozowego EUR.1 wystawianego na wniosek eksportera przez władze celne jego kraju, bądź, w zakresie ograniczonym do przypadków objętych art. 21 Protokołu, przy pomocy deklaracji złożonej przez eksportera n fakturze, specyfikacji wysyłkowej lub innym dokumencie handlowym, który opisuje produkty w sposób wystarczający do jego identyfikacji. Protokół Nr 4 określa szczegółowe wymagania związane z wystawianiem dowodów pochodzenia i związane z tym procesowe uprawnienia władz celnych do żądania stosownych dowodów, ale dotyczą one władz celnych kraju eksportu, co określone jest w art. 17 ust. 3 i 5, art. 18 ust. 3, art. 21 ust. 3, art. 22. Niezależnie od powyższego, władze celne kraju eksportu zgodnie z art. 32 Protokołu Nr 4 uprawnione są do dodatkowej, wyrywkowej weryfikacji dowodów pochodzenia, w ramach której mają prawo żądać każdego dowodu, przeprowadzić każdą kontrolę i mogą to uczynić zarówno z urzędu, jak i na wniosek władz celnych kraju importu, których z kolei rola w tym przedmiocie jest ograniczona. W uzasadnionych wątpliwościach co do autentyczności wyżej wymienionych dokumentów, statusu pochodzenia sprowadzonych produktów lub wypełnienia innych wymogów Protokołu, władze celne kraju importu zwracają się o weryfikację dowodów pochodzenia, której dokonują władze celne kraju eksportu. Informacja o wynikach weryfikacji jest wiążąca dla wnioskodawcy. W rozpoznawanej sprawie organy celne prawidłowo przeprowadziły postępowanie celne i zgodnie z powołanymi wcześniej przepisami wydały decyzję o uznaniu za nieprawidłowe zgłoszeń celnych w niej określonych. W toku postępowania sądowoadministracyjnego, pismem z dnia [...] sierpnia 2004 r. strona skarżąca wniosła ponadto o wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji z uwagi na jej wydanie po upływie terminu przewidzianego w art. 65 § 5 Kodeksu celnego, podnosząc, iż wykładania celowościowa, systemowa i historyczna tegoż przepisu przemawia za uznaniem, iż zakaz wydawania decyzji określony powołanym unormowaniem odnosi się do decyzji ostatecznej, a więc takiej, od której nie przysługuje już środek odwoławczy w toku instancji. Na poparcie swojego stanowiska, skarżący powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 7 maja 2004 r., sygn. akt: 3 I SA/Wr 4181/02. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, w składzie orzekającym, nie podziela stanowiska sądu przedstawionego we wcześniej przywołanym wyroku, a co jest z tym związane, argumentacji skarżącego podanej w wyżej wymienionym piśmie. Zgodnie z art. 65 § 5 Kodeksu celnego, decyzja, o której mowa w art. 65 § 4 nie może być wydana, jeżeli upłynęły trzy lata od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego. Z kolei art. 65 § 4 pkt 2 Kodeksu celnego stanowi, że po przyjęciu zgłoszenia celnego organ celny na wniosek strony wydaje lub może z urzędu wydać decyzję, w której uznając zgłoszenie celne za nieprawidłowe w całości lub części : a) rozstrzyga o nadaniu towarowi właściwego przeznaczenia celnego, b) określa kwotę wynikającą z długu celnego lub c) zmienia elementy zawarte w zgłoszeniu celnym inne niż określone w lit a) i b). Z treści art. 65 § 4 wynika, że zastrzeżony w tym przepisie termin dotyczy wydania decyzji przez organ I instancji, bowiem do kompetencji tego organu należy weryfikacja wadliwego zgłoszenia celnego. Powyższy przepis, w ocenie składu orzekającego, nie wymaga by decyzja wydana na jego podstawie była ostateczna. Z tych też względów oraz na podstawie przepisu art. 151 w zw. z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.