III SA/Lu 294/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wieczorek (sprawozdawca), Sędziowie Asesor WSA Małgorzata Fita,, Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Protokolant Referent stażysta Monika Kutarska-Wolińska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 17 października 2006 r. sprawy ze skargi Ł. K. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojskowego Komendanta Uzupełnień z dnia [...] nr [...]. Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania Ł. K. z dnia [...] kwietnia 2006 r. od decyzji Wojskowego Komendanta Uzupełnień nr [...] z dnia [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zmiany aktualnej kategorii zdrowia Ł. K., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podniesiono, że w dniu [...] listopada 2005 r. Ł. K. wniósł do Wojskowego Komendanta Uzupełnień prośbę o skierowanie do wojskowej komisji lekarskiej celem ustalenia aktualnej kategorii zdrowia (zmiana kategorii zdrowia "D" na "A"). Wojskowy Komendant Uzupełnień decyzją z dnia [...] odmówił skierowania wnioskodawcy do wojskowej komisji lekarskiej, uzasadniając rozstrzygnięcie tym, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki z art. 29 ust. 2 i ust. 5 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej (Dz. U. z 2004 r. nr 241, poz. 2416 ze zm.), tj. że nie istnieją uzupełnieniowe potrzeby Sił Zbrojnych. Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego utrzymał w mocy powyższą decyzję – decyzją z dnia [...] nr [...]. Decyzja drugiej instancji jest decyzją prawomocną, nie złożono na nią skargi do sądu administracyjnego. W dniu [...] lutego 2006 r. Ł. K. skierował wniosek do Powiatowej Komisji Lekarskiej o zmianę kategorii zdrowia. W dniu [...] lutego 2006 r. Przewodniczący PKLek przekazał sprawę do rozpatrzenia do WKU. Postępowanie Przewodniczącego PKLek było zasadne, gdyż w przypadku Ł. K. komisja nie może orzekać o zdolności do służby wojskowej, bo nie posiada on statusu poborowego. Status ten utracił w momencie uprawomocnienia się orzeczenia Powiatowej Komisji Lekarskiej wydanego w dniu [...] maja 2000 r., przyznającego kategorię zdrowia "D". Od 2000 r. Ł. K. jest żołnierzem rezerwy. W związku z tym, że złożony wniosek o skierowanie do komisji lekarskiej był już raz przedmiotem postępowania administracyjnego zakończonego ostatecznym rozstrzygnięciem, Wojskowy Komendant Uzupełnień wydał decyzję nr [...] z [...], umarzającą postępowanie w przedmiotowej sprawie. Na powyższą decyzję z dnia [...] Ł. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, kwestionując fakt, jakoby od 6 lat był żołnierzem rezerwy. Czynnej służby nie pełnił, więc na pewno nie był żołnierzem. Zgodnie z art. 87 ust. 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej żołnierza, który odbył zasadniczą służbę wojskową, dowódca jednostki wojskowej przenosi do rezerwy. Wówczas staje się on żołnierzem rezerwy. W dniu [...] maja 2000 r. Powiatowa Komisja Lekarska w wydanym orzeczeniu przyznała skarżącemu kategorię zdrowia "D" i zgodnie z art. 46 ust. 3 pkt 6 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej został uznany za niezdolnego do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju i przeniesiony do rezerwy (zapasu osobowego) dla celów powszechnego obowiązku obrony zgodnie z art. 23 cytowanej ustawy. Art. 46 ust. 3 pkt 6 nie stanowi, by skarżący stał się żołnierzem rezerwy, nadal więc posiada status poborowego przeniesionego do rezerw osobowych. Art. 29 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 dotyczy żołnierzy rezerwowych. Zdaniem skarżącego Szef WSzW wskazał mu, że może zgodnie z art. 28 ust. 4 ww. ustawy sam skierować wniosek do Powiatowej Komisji Lekarskiej o zmianę ostatecznego orzeczenia o zdolności do czynnej służby wojskowej. Taki wniosek skarżący złożył, ale nie wydano decyzji z uzasadnieniem. Przewodniczący Powiatowej Komisji Lekarskiej przesłał wniosek do Komendanta Wojskowej Komendy Uzupełnień. Art. 65 k.p.a. mówi wyraźnie, że przekazanie sprawy następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Skarżący podniósł, że postanowienia tego nie otrzymał. W decyzji nr [...] Komendant WKU odmawia skierowania skarżącego do Wojskowej Komisji Lekarskiej, ponieważ jego kwalifikacje cywilne oraz nadana specjalność wojskowa nie znajdują się w aktualnych wykazach sił zbrojnych. Kwestionując powyższe, skarżący stwierdził, że skończył studia wyższe i posiadana kategoria "D" ze względu na stan zdrowia psychicznego i wadę wzroku jest dla niego wybitnie krzywdząca i uniemożliwia podjęcie pracy w niektórych zawodach. Od 6 lat leczył się i kategoria "D" jest sprzeczna z jego aktualnym stanem zdrowia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko jak w zaskarżonej decyzji. Organ wyjaśnił, że skarżący posiada status żołnierza rezerwy. Ustawa o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej nie posługuje się pojęciami "poborowego przeniesionego do rezerw osobowych", "zapasu osobowego", "żołnierza rezerwowego". Zgodnie natomiast z art. 99 ustawy żołnierzem rezerwy jest osoba przeniesiona do rezerwy po zwolnieniu z czynnej służby wojskowej, w tym z zawodowej służby wojskowej lub ze służby wojskowej kandydatów na żołnierzy zawodowych, albo bez odbycia tej służby, jeżeli w dalszym ciągu podlega obowiązkowi służby wojskowej oraz w przypadkach, o których mowa w art. 58 ust. 3. Organ pierwszej instancji zdaniem Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego zasadnie zastosował art. 105 Kodeksu postępowania administracyjnego. Skarżący nie jest uprawniony do złożenia samodzielnie wniosku do powiatowej komisji lekarskiej z uwagi na posiadany status. Przedmiotowy wniosek o zmianę posiadanej kategorii zdrowia podlega właściwości wojskowemu komendantowi uzupełnień w kwestii skierowania do wojskowej komisji lekarskiej. Z powyższego wynika, że strona żąda przeprowadzenia postępowania w sprawie zakończonej prawomocną decyzją, nie wzruszoną jak dotąd w drodze przysługujących środków prawnych. Tak więc Wojskowy Komendant Uzupełnień postąpił prawidłowo umarzając jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie ponownego skierowania zainteresowanego do Wojskowej Komisji Lekarskiej. Powyższa decyzja jest tym bardziej zasadna, że nie zmieniły się żadne okoliczności faktyczne mogące mieć wpływ na rozstrzygnięcie. Rozpoznając skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta obejmuje badanie zgodności z prawem indywidualnych aktów administracyjnych. Oznacza to, że sąd, rozpoznając skargę, ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 145 §1 pkt 1 lit. a-c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchyleniu podlega decyzja lub postanowienie, jeżeli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Na wstępie należy podnieść, że rozpoznając sprawę ze skargi Ł. K. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie utrzymania w mocy decyzji umarzającej postępowanie w sprawie wniosku o określenie aktualnej kategorii zdolności do służby wojskowej i zmianę orzeczenia o zdolności do czynnej służby wojskowej – sąd jest obowiązany w myśl art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi rozstrzygać w granicach danej sprawy, w związku z czym jest obowiązany poddać ocenie wyłącznie legalność decyzji o umorzeniu; natomiast nie może przeprowadzić merytorycznej kontroli decyzji Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego z dnia [...] nr [...]. jako decyzji ostatecznej i prawomocnej, zatem nie podlegającej zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że przesłanka bezprzedmiotowości występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego to brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu (J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2004, s. 478 i n.; wyrok NSA z 24 kwietnia 2003 r., sygn. III SA 2225/01, publ. Biul. Skarb. 2003/6/25). Przedmiotowe postępowanie administracyjne wszczęte zostało wnioskiem Ł. K. z dnia [...] lutego 2006 r. o określenie aktualnej kategorii zdolności do służby wojskowej i zmianę orzeczenia o zdolności do czynnej służby wojskowej. Wniosek ów wniesiony został do Powiatowej Komisji Lekarskiej, która w myśl art. 65 § 1 k.p.a. uznała, że jest organem niewłaściwym w sprawie i przekazała podanie do organu właściwego, tj. Wojskowego Komendanta Uzupełnień. Powiatowa Komisja Lekarska postąpiła zasadnie, bowiem z obowiązujących przepisów prawa wynika, że skoro wobec Ł. K. wydano w dniu [...] maja 2000 r. prawomocne orzeczenie lekarskie o nadaniu kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej "D" i jest on żołnierzem rezerwy, nie przysługuje mu prawo do samodzielnego złożenia wniosku do powiatowej komisji lekarskiej o zmianę ostatecznego orzeczenia o zdolności do czynnej służby wojskowej (art. 28 ust. 4 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej; Dz. U. z 2004 r. nr 241, poz. 2416 ze zm., zwanej dalej p.o.o.R.P.). Może natomiast zwrócić się z wnioskiem do wojskowego komendanta uzupełnień o skierowanie do wojskowej komisji lekarskiej, które są właściwe do orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej żołnierzy rezerwy (art. 29 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 p.o.o.R.P.). Prawidłowo zatem organ niewłaściwy, jakim jest powiatowa komisja lekarska, przekazał podanie Ł. K. organowi właściwemu – wojskowemu komendantowi uzupełnień. Podkreślić w tym miejscu należy, że wniosek Ł. K. jako żołnierza rezerwy o skierowanie go do komisji lekarskiej w celu ponownego wydania orzeczenia w związku ze zmianami w jego stanie zdrowia – był drugim z kolei wnioskiem wniesionym przez tę stronę. Poprzedni wniosek, wniesiony w dniu [...] listopada 2005 r. do Wojskowego Komendanta Uzupełnień wszczął postępowanie, w którym wydana została decyzja Wojskowego Komendanta Uzupełnień z dnia [...] nr [...] o odmowie skierowania wnioskodawcy na wojskową komisję lekarską. Decyzja, o której mowa powyżej, utrzymana została w mocy decyzją Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego z dnia [...] nr [...]. Decyzja odwoławcza stała się ostateczna w postępowaniu administracyjnym. Organ doszedł do wniosku, że wydanie na wniosek z [...] lutego 2006 r. decyzji merytorycznej spowodowałoby rozstrzygnięcie sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną i pociągnęłoby za sobą skutek nieważności (art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.). Według organu zachodziła tu tożsamość stosunku administracyjnoprawnego ukształtowanego decyzją ostateczną sprowadzająca się do istnienia tych samych podmiotów w sprawie, tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym tej sprawy. Sąd nie podziela powyższego stanowiska organu, wyrażając pogląd, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi tożsamość stanu faktycznego sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] i sprawy wszczętej na wniosek z dnia [...]. Podstawową przesłanką rozpatrywania wniosku w tym przedmiocie są bowiem potrzeby uzupełnieniowe Sił Zbrojnych (art. 29 ust. 5 p.o.o.R.P.), a te powinny być brane pod uwagę na dzień wniesienia i rozpatrywania wniosku skarżącego, nie ulega więc wątpliwości, że mogą ulec zmianie. Skoro skarżącemu jako żołnierzowi rezerwy służy uprawnienie do wniesienia wniosku do wojewódzkiego komendanta uzupełnień o skierowanie na badania do wojskowej komisji lekarskiej, organ zobowiązany jest ów wniosek rozpoznać pod kątem istnienia uzupełnieniowych potrzeb Sił Zbrojnych i wydać rozstrzygnięcie merytoryczne o skierowaniu do wojskowej komisji lekarskiej lub o odmowie skierowania do wojskowej komisji lekarskiej. Wydanie takiej decyzji nie stanowi wydania decyzji tożsamej pod względem podmiotów, przedmiotu, stanu prawnego i faktycznego w stosunku do wcześniejszej decyzji z dnia [...]. Nie można zatem stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie brak było podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia tej sprawy i że nie występował któryś z elementów stosunku materialnoprawnego, co skutkowałoby tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Dlatego umarzając postępowanie wszczęte na wniosek Ł. K. z dnia [...], naruszono przepisy postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, w związku z czym zaskarżona decyzja podlega uchyleniu. Ponadto skoro w myśl art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd administracyjny stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia – to uchylając jako niezgodne z prawem rozstrzygnięcie organu odwoławczego sąd administracyjny uprawniony będzie również do uzasadnionego uchylenia poprzedzającego go rozstrzygnięcia, o którym wymienione orzekało, albowiem rozstrzygnięcia te wydane zostały w jednym, tym samym postępowaniu, prowadzonym dla załatwienia danej sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 stycznia 2000 r., sygn. akt I SA/Łd 1269/97, LEX nr 40856). Z uwagi zatem na to, że w przedmiotowej sprawie w przypadku uchylenia zaskarżonej decyzji pozostałaby w obrocie prawnym poprzedzająca ją wadliwa decyzja z dnia [...], decyzja pierwszoinstancyjna również powinna zostać uchylona. Ze względu na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.