III SA/Lu 309/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grzegorz Wałejko po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. K.-P. na decyzję Wojewody L. z dnia [...] 2013 r., nr [...] w przedmiocie anulowania czynności materialno-technicznej polegającej na zameldowaniu postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić E. K.-P.o kwotę 100 zł (sto złotych) uiszczoną z tytułu wpisu od skargi. E. K.-P. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Wojewody L. z dnia [...] 2013 r. w przedmiocie anulowania czynności materialno-technicznej polegającej na zameldowaniu. Skarżąca została wezwana do usunięcia - w terminie 7 dni od dnia doręczenia, pod rygorem odrzucenia skargi - braku formalnego skargi, przez nadesłanie 2 egzemplarzy odpisów skargi poświadczonych za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanych. W zakreślonym terminie brak formalny skargi nie został usunięty. Następnie skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do usunięcia braku formalnego skargi. Zarządzeniem z dnia 5 czerwca 2013 r. skarżącą wezwano do usunięcia w terminie 7 dni braku formalnego wniosku o przywrócenie terminu do usunięcia braku formalnego skargi, poprzez dokonanie czynności, której nie dokonała w terminie, czyli nadesłanie 2 egzemplarzy odpisów skargi, pod rygorem pozostawienia wniosku o przywrócenie terminu bez rozpoznania. Z uwagi na to, że skarżąca nie usunęła braku formalnego wniosku o przywrócenie terminu do usunięcia braku formalnego skargi, zarządzeniem z dnia 20 listopada 2013 r. pozostawiono bez rozpoznania wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi. Zarządzenie te jest prawomocne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 57 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm., powoływanej dalej jako P.p.s.a.) skarga kierowana do sądu administracyjnego powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Według art. 47 § 1 P.p.s.a. do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. Zgodnie z art. 49 § 1 P.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę do jego uzupełnienia lub poprawienia w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Taka odmienna regulacja przewidziana jest dla skargi wniesionej do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Stosownie bowiem do art. 57 § 1 P.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, z tym że zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., w przypadku gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi, sąd odrzuca skargę, a nie pozostawia ją bez rozpoznania. W rozpoznawanej sprawie skarżąca wniosła do sądu skargę w jednym tylko egzemplarzu. Należy w tym miejscu zauważyć, że w sprawie oprócz skarżącej i organu występują również uczestnicy postępowania – A. M. oraz R. M., którym również powinny być doręczone odpisy skargi. Brak odpisów stanowi zatem brak formalny skargi, ponieważ nadanie prawidłowego biegu skardze wymaga doręczenia jej odpisów uczestnikom postępowania. Doręcza się zaś odpis, który zgodnie z wymienionym wcześniej art. 47 § 1 P.p.s.a. – właśnie w celu jego doręczenia stronie (uczestnikowi postępowania) – powinien być dołączony przez wnoszącego pismo w postępowaniu sądowym. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela sformułowany w orzecznictwie pogląd, że skoro skargę wnosi się za pośrednictwem organu, który ma obowiązek udzielenia odpowiedzi na skargę, to brak odpisu skargi tylko dla doręczenia go organowi nie jest brakiem, który uniemożliwia nadanie skardze prawidłowego biegu. Inna natomiast sytuacja zachodzi wówczas, gdy w sprawie oprócz organu występują także inne strony i uczestnicy postępowania. Wtedy brak odpisów skargi celem ich doręczenia tym osobom stanowi taki brak skargi, który uniemożliwia nadanie sprawie dalszego biegu i w konsekwencji musi on prowadzić - w razie niewykonania przez skarżącego wystosowanego do niego wezwania - do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt. 3 P.p.s.a. (postanowienie NSA z dnia 29 grudnia 2011 r. w sprawie I OSK 2351/11, LEX nr 1149364). Przedstawianego niekiedy w ostatnim czasie w orzecznictwie stanowiska odmiennego, że niewykonanie wezwania w zakresie nadesłania określonej liczby odpisów skargi nie zawsze powoduje odrzucenie skargi z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych, oraz że braku odpisów skargi nie można zakwalifikować jako braku istotnego, ponieważ sąd jest władny wykonać dodatkowe kopie pisma we własnym zakresie (np. postanowienia NSA z dnia 22 stycznia 2013 r. w sprawie II OSK 42/13, SIP Lex nr 1274427 oraz z dnia 25 kwietnia 2013 r. w sprawie II OSK 957/13, zamieszczone w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA) - http://orzeczenia.nsa.gov.pl) - sąd rozpoznający niniejszą sprawę nie podziela. Przytoczone stanowisko prowadzi bowiem do zanegowania istoty instytucji procesowych, co do których nie ma uzasadnionych wątpliwości konstytucyjnych. Takimi instytucjami są warunki formalne pism w postępowaniu sądowym, usuwanie braków formalnych pism, pozostawienie pism bez rozpoznania lub odrzucenie jako konsekwencja nieusunięcia ich braków formalnych. Wymienione instytucje są wyrazem ogólnego założenia procedury sądowej, że strona powinna przedstawić sprawę sądowi w taki sposób i w takim stanie, aby możliwe było jej rozpoznanie z zagwarantowaniem praw innych osób. Niespełnienie przez pismo sądowe warunków formalnych nie zawsze sprawia, że pismo obciążone jest brakami formalnymi, które należy usunąć, ponieważ według art. 49 § 1 P.p.s.a. stronę wzywa się do usunięcia braków formalnych pisma tylko wówczas, jeżeli pismo nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych. Zatem brak formalny pisma (skargi), o którym mowa jest expressis verbis w art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., a którego znaczenie należy odczytywać także z art 49 § 1 P.p.s.a. nie jest równoznaczny z niespełnieniem przez pismo jakichkolwiek warunków formalnych. Tylko wówczas kiedy pismo sądowe (skarga) nie spełnia warunków formalnych w taki sposób, że skutkiem tego nie zachowania warunków formalnych jest niemożność nadania pismu prawidłowego biegu można mówić o istotnych brakach formalnych, a więc takich, których nieusunięcie uniemożliwia nadanie pismu prawidłowego biegu. Jeżeli dla nadania pismu w postępowaniu sądowym (skardze) prawidłowego biegu nie jest konieczne usunięcie braków formalnych, to takie braki nie są istotne. Brak odpisu skargi nie jest brakiem istotnym jedynie wówczas, kiedy jedyną oprócz skarżącego stroną postępowania jest organ, za pośrednictwem którego wnosi się skargę do sądu. Organ ten ma obowiązek udzielić odpowiedzi na skargę i przekazać odpowiedź do sądu razem ze skargą (art. 54 § 2 P.p.s.a.), a więc doręczanie odpisu skargi organowi przez sąd jest bezcelowe. Wtedy brak odpisu skargi nie jest brakiem, który uniemożliwia nadanie jej prawidłowego biegu. Natomiast jeżeli w sprawie występują także inne strony lub uczestnicy postępowania, to brak odpisów skargi dla doręczenia ich tym osobom zawsze będzie brakiem istotnym, jako że uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu. Wynika powyższe z tego, że zgodnie z art. 47 § 1 P.p.s.a. do pisma dołącza się jego odpisy w ściśle określonym celu - dla doręczenia ich stronom. Ustawodawca założył więc, że odpisy pism doręczane innym stronom pochodzą od strony składającej pismo. Nie są to więc jakiekolwiek odpisy, a skutkiem regulacji z art. 47 § 1 P.p.s.a. jest między innymi to, że pozostałym stronom doręcza się takie odpisy, co do których strona składająca pismo przyjmuje odpowiedzialność za zgodność odpisu z oryginałem. Przyjmuje się w związku z tym niekiedy w orzecznictwie, że odpis pisma strony wymaga bezwzględnego poświadczenia za zgodność odpisu z oryginałem (przytoczone wcześniej postanowienie NSA z dnia 29 grudnia 2011 r. w sprawie I OSK 2351/11, LEX nr 1149364). Okoliczność, że współcześnie od strony technicznej kopiowanie pism jest łatwe, nie pozwala na uzasadnienie poglądu, że braku odpisów skargi nie można zakwalifikować jako braku istotnego, ponieważ sąd jest władny wykonać dodatkowe kopie pisma we własnym zakresie, a tym samym nadać pismu prawidłowy bieg. Jak wyżej bowiem już wyjaśniono, z art. 47 § 1 P.p.s.a. wynika, że odpis pisma powinien pochodzić od strony, której ustawodawca nakazuje przyjęcie odpowiedzialności za zgodność odpisu pisma z oryginałem. Gdyby przyjąć pogląd odmienny, to konsekwentnie przy współczesnej technicznej łatwości kopiowania pism, należałoby przyjąć, że brak odpisów pisma strony nigdy nie może być brakiem formalnym uniemożliwiającym nadanie pismu dalszego biegu – i dalej konsekwentnie należałby odstąpić od wzywania do uzupełnienia pisma przez dołączenie jego odpisów, skoro wzywa się tylko do uzupełnienia braków istotnych. Nie pozwala jednak na to treść i funkcja art. 47 § 1 P.p.s.a. Nie narusza konstytucyjnej zasady prawa do sądu wymaganie, aby strona zachowała warunki formalne pisma składanego w postępowaniu sądowym, a jeżeli tego nie uczyni można wymagać uzupełnienia lub poprawienia pisma na wezwanie przewodniczącego. Dotyczy to także skargi wszczynającej postępowanie przed sądem administracyjnym. Wymaganie zachowania takich jasno określonych reguł proceduralnych nie może być uważane za zbyt rygorystyczne i prowadzące do ograniczenia prawa do sądu. Przedstawione wyżej stanowisko znajduje oparcie także w ostatnio podjętej uchwale NSA z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie I OPS 13/13, według której niedołączenie przez skarżącego wymaganej liczby odpisów skargi i załączników, zgodnie z art. 47 § 1 P.p.s.a., jest brakiem formalnym skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 w związku z art. 57 § 1 P.p.s.a., uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów przez sąd (CBOSA - http://orzeczenia.nsa.gov.pl) W niniejszej sprawie skarżąca, mimo wezwania jej przez przewodniczącego do dołączenia odpisów skargi poświadczonych za zgodność z oryginałem, nie uzupełniła braku formalnego skargi. Nie usunęła też tego braku wnosząc o przywrócenie terminu do dokonania czynności. Brakujące odpisy skargi miały zostać przesłany uczestnikom postępowania, a zatem brak tych odpisów uniemożliwia nadanie skardze prawidłowego biegu. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. odrzucił skargę. Zwrotu uiszczonego przez skarżącego wpisu dokonano na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 i § 2 P.p.s.a.