III SA/Lu 315/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Robert Hałabis po rozpoznaniu w dniu 20 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. S. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry – w zakresie wniosku skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji p o s t a n a w i a: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżąca T. S. Spółka z o.o. siedzibą w W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] stycznia 2016 r. [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry. W skardze zawarto również wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji przez organ, który ją wydał, ewentualnie przez sąd administracyjny. W uzasadnieniu tego wniosku wskazano, że nie zachodzą przesłanki negatywne określone w art. 62 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718; dalej jako "p.p.s.a."). Pełnomocnik skarżącej uzasadnił wniosek okolicznościami wskazanymi w treści skargi, to jest brakiem jednolitego stanowiska organów celnych co do charakteru gier na automatach, różną praktyką organu I instancji w zakresie uzależnienia wydania decyzji od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, istotnymi wątpliwości co do waloru dowodowego opinii biegłego. Powołał się przy tym na kilkanaście wyroków WSA w Poznaniu uwzględniających podobne skargi. W dalszej kolejności pełnomocnik podniósł, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Wskazał, że wobec Spółki toczy się szereg postępowań w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzenie gier poza kasynem gry. Z uwagi na zatrzymanie urządzeń do gier przez organy celne Spółka ponosi straty finansowe. Uiszczenie kar pieniężnych na obecnym etapie postępowania, kiedy dokonanie przestępstwa karno-skarbowego nie zostało udowodnione żadnym prawomocnym orzeczeniem, dodatkowo pogorszy sytuację finansową Spółki i będzie niewspółmierne do zaistniałych okoliczności. W ocenie pełnomocnika skarżąca zasługuje na ochronę tymczasową do czasu rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny o losie przepisów będących podstawą do wymierzenia kary pieniężnej. Zdaniem pełnomocnika chodzi nie tylko o szkodę grożącą samej skarżącej, ale i Skarbowi Państwa w związku z wypłatą pobranych kar w razie porażki w sądzie. Nadto pełnomocnik skarżącej powołał szereg postanowień różnych sadów administracyjnych, w których wstrzymano wykonanie zaskarżonych decyzji w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednocześnie w myśl art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi, jeśli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności. Katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia jest zamknięty, zaś obowiązek ich uprawdopodobnienia spoczywa na wnioskodawcy. Sąd ocenia jedynie, czy w istocie wskazana przez stronę szkoda ma znaczny rozmiar lub istnieje niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tym celu skarżący winien tak określić ewentualną szkodę lub w taki sposób wskazać skutki, które nastąpiłyby w związku z wykonaniem aktu, by sąd mógł stwierdzić w oparciu o konkretne dane, że wielkość szkody jest znaczna, a skutki trudne do odwrócenia. Jak przyjęto w orzecznictwie, chodzi tu o taką szkodę (majątkową lub niemajątkową), która nie będzie mogła być wyrównana przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że do wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie jest wystarczający sam wywód strony. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione. Twierdzenia powinny być poparte materiałem dowodowym. Natomiast brak wyczerpującego uzasadnienia wniosku uniemożliwia jego ocenę (por. postanowienie NSA z dnia 18 maja 2004 r., sygn. akt FZ 65/04). W ocenie Sądu wniosek skarżącej Spółki o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zasługuje na uwzględnienie. Z treści uzasadnienia wynika, że skarżąca przedstawiła kilka grup argumentów wspierających wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji. W pierwszej grupie pojawiają się argumenty przemawiające – w jej ocenie – za uwzględnieniem skargi, w tym rozbieżności w rozstrzygnięciach organów celnych w podobnych sprawach. W tym kontekście należy wskazać, że w orzecznictwie utrwalony jest już pogląd, w myśl którego uzasadnieniem wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie mogą być zarzuty podważające jej zgodność z prawem. W orzecznictwie wskazuje się, że: "Niezgodność decyzji z prawem, która będzie przedmiotem oceny sądu I instancji w toku rozprawy, i ochrona tymczasowa wynikająca z art. 61 p.p.s.a. (...) to dwie różne kwestie. O ile pierwsza z nich (kontrola legalności aktu) jest celem postępowania sądowoadministracyjnego, to druga znacznie może poprzedzać merytoryczną decyzję sądu, i jak stwierdzono, ma odmienną osnowę. Oparcie wniosku o ochronę tymczasową na niezgodności decyzji z prawem, a zwłaszcza rozstrzygnięcia Sądu w tym zakresie, niweczyłoby kontrolę sądową legalności decyzji administracyjnej" (por. postanowienie NSA z 28 kwietnia 2005 r., sygn. akt II OZ 184/05, LEX nr 302251). Drugą grupą argumentów są twierdzenia, że w związku z toczącymi się wobec Spółki innymi postępowania w sprawach analogicznych kar pieniężnych, zagrożona jest płynność finansowa Spółki, co w dalszej kolejności grozi jej upadłością. W niniejszej sprawie skarżącej została wymierzona kara pieniężna w wysokości 12.000 zł. Nałożony na Spółkę obowiązek ma charakter świadczenia pieniężnego i z natury rzeczy skutki wykonania takiego świadczenia są niewątpliwie odwracalne. W ocenie Sądu argumenty Spółki są całkowicie gołosłowne – skarżąca nie podała ani szacunkowej kwoty kar pieniężnych, jaka miałaby wynikać z już wydanych decyzji, nie przedstawiła też żadnych konkretnych informacji co do stanu finansów Spółki. Bez tych danych nie sposób zweryfikować prawdziwości twierdzeń, że zapłata kary pieniężnej wynikającej z zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji, w powiązaniu z innymi podobnymi sprawami, mogłaby realnie zagrozić płynności finansowej Spółki. Nie sposób zatem przyjąć, aby skarżąca wykazała w ten sposób przesłankę niebezpieczeństwa poniesienia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Po trzecie, skarżąca wspiera swój wniosek na orzeczeniach sadów administracyjnych, które w podobnych (zdaniem skarżącej) sprawach wstrzymywały wykonanie zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do tych argumentów należy wskazać, że choć jednolitość orzecznictwa sadów administracyjnych jest cenną wartością, to jednak polski system prawny nie opiera się na precedensach i sposób rozstrzygnięcia sprawy przez jeden sąd nie determinuje identycznego rozstrzygnięcia innej sprawy. Naczelną wartością sądownictwa w Polsce pozostaje niezawisłość sędziów, która nakazuje rozstrzygać sprawy w zgodzie z własnym sumieniem i z uwzględnieniem własnej oceny okoliczności każdej konkretnej sprawy. Przyjęty przez określony sąd sposób rozstrzygnięcia podobnej kwestii prawnej, nie obliguje innego sądu do zastosowania takiego samego rozwiązania zwłaszcza, gdy ten drugi sąd nie podziela wykładni przyjętej przez pierwszy sąd. Trzeba mieć też na uwadze fakt, że powołane przez skarżącą postanowienia sądów były wprawdzie wydawane w sprawach dotyczących skarg na decyzje o nałożeniu kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry, jednakże nie oznacza to, że identyczne były okoliczności dotyczące przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Z analizy uzasadnień powołanych postanowień płyną wręcz przeciwne wnioski. W większości z powołanych postanowień sądy uznały, że przymusowe wykonanie decyzji rodzi niebezpieczeństwo trudnych do odwrócenia skutków, które wyrażają się w utracie płynności finansowej i groźbie likwidacji lub upadłości. W postanowieniach z dnia 3 września 2014 r. (sygn. akt II SA/Go 550/14) i z dnia 11 grudnia 2014 r. (sygn. akt II SA/Go 827/14), WSA w Gorzowie Wielkopolskim wskazał w tym kontekście, że "nie przesądzając na obecnym etapie postępowania o kierunku merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy stwierdzić należy, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji zapobiegnie ewentualnemu wystąpieniu trudnych do odwrócenia skutków w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a., które mogłyby nastąpić na skutek przymusowego wykonania zaskarżonej decyzji. Wprawdzie kwota orzeczona zaskarżoną decyzją nie jest wysoka, jak na charakter działalności prowadzonej przez skarżącą Spółkę oraz skalę i zasięg tej działalności, jednakże Sądowi z urzędu wiadomym jest (na podstawie informacji zawartych w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych), że wobec skarżącej Spółki toczy się równolegle kilkanaście innych postępowań w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za urządzanie gier poza kasynem gry, przy czym w każdej z tych spraw nałożona kara pieniężna wynosi co najmniej 12.000 zł. Jednoczesne przymusowe wykonanie wszystkich orzeczonych kar pieniężnych mogłoby doprowadzić do istotnego pogorszenia sytuacji finansowej Spółki". Podobnie WSA w Lublinie w postanowieniu z dnia 21 stycznia 2015 r. (sygn. akt III SA/Lu 1139/14) wskazał, że jego zdaniem "(...) wykonanie zaskarżonej decyzji może doprowadzić do powstania trudnych do odwrócenia skutków. Spółka podniosła w uzasadnieniu, że na dzień 20 sierpnia 2014 r. zapłaciła kary pieniężne w łącznej wysokości 1.362.467,80 zł, co jest bezspornie kwotą znaczną. Spółka zaznaczyła, że dalsze uiszczanie kar pieniężnych może w konsekwencji doprowadzić do upadłości, co spowoduje trudne do odwrócenia skutki, nawet w sytuacji późniejszego ewentualnego zwrócenia środków finansowych pobranych na poczet kar pieniężnych". Bardzo podobna argumentacja została zawarta w uzasadnieniach postanowień o wstrzymaniu wydanych przez WSA w Białymstoku (z dnia 21 stycznia 2015 r., sygn. akt I SA/Bk: 103/15, 107/15, 23/15 i innych powoływanych przez skarżącą), WSA w Poznaniu (z dnia 4 lutego 2015 r., sygn. akt I SA/Po 1174/14), WSA w Olsztynie (z dnia 23 lutego 2015 r., sygn. akt II SA/Ol: 62/15 i 63/15). Inne argumenty uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji zostały zawarte w postanowieniach WSA w Poznaniu z dnia 19 marca 2014 r. (sygn. akt I SA/Po 90/14), WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 7 sierpnia 2014 r. (sygn. akt II SA/Go 551/14) oraz WSA w Lublinie z dnia 3 lutego 2016 r. (sygn. akt III SA/Lu 1653/15) oraz z dnia 10 lutego 2016 r. (sygn. akt III SA/Lu 27/16). W pierwszym z tych postanowień argumentem było zawieszenie postępowania w sprawie, w pozostałych sąd zaakceptował bardzo ogólnikowe argumenty skarżącej, że wykonanie zaskarżonej decyzji zmierza w istocie do ograniczenia jej działalności gospodarczej, naruszając jej słuszny i prawem chroniony interes prawny lub że wykonanie zaskarżonej decyzji może doprowadzić do powstania trudnych do odwrócenia skutków skoro skarżąca zapłaciła już kary pieniężne w znacznej wysokości. Skład orzekający w badanej sprawie nie akceptuje powyższych poglądów, są one bowiem oderwane od ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji i mają charakter odosobniony. W badanej sprawie Spółka nie wykazała w sposób odnoszący się do jej indywidualnej sytuacji, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Co więcej – z zaskarżonej decyzji wynika obowiązek zapłaty określonej kwoty pieniężnej. Realizacja takiego obowiązku zasadniczo ma odwracalne skutki i nie wiąże się z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody. Prawomocne uchylenie decyzji, z której wynika taki obowiązek, prowadzi do ewentualnego zwrotu uiszczonych kwot. Brak wskazania przez skarżącą przekonujących argumentów przemawiających za spełnieniem określonych w ustawie przesłanek stanowiących podstawę wstrzymania przez sąd wykonania zaskarżonej decyzji uniemożliwiał uwzględnienie wniosku. Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie – na podstawie art. 61 § 3 i 5 p.p.s.a. – orzekł, jak w postanowieniu.