III SA/Lu 323/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi L. L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego nieruchomości postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W piśmie z dnia 13 sierpnia 2018 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) skarżący zwrócił się z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Następnie skarżący na wezwanie sądu złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy na druku "PPF", w którym ponowił swoje żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonego na urzędowym formularzu skarżący podniósł , że utrzymuje się jedynie z pracy w gospodarstwie rolnym, a z uwagi na tegoroczną suszę nie wygenerował żadnego zysku. Wskazał, że złożył wnioski klęskowe do odpowiednich instytucji i czeka na rozstrzygnięcie. Podał, że mieszka u rodziny, a z powodu złożonej problematyki będącej przedmiotem skargi nie jest w stanie sam zadbać o właściwe przedstawienie swoich racji. W dalszej części urzędowego formularza skarżący wskazał, że nie ma osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, a w skład jego majątku wchodzi nieruchomość rolna o pow. [...] ha (w tym [...] ha łąk). Oświadczył, że jego jedynym dochodem są płatności bezpośrednie za rok 2017 w wysokości [...] zł. Jednocześnie tytułem kosztów związanych z utrzymaniem własnym (wyżywienie, środki czystości) i prowadzonego gospodarstwa (opłaty, opryski, paliwo, usługi rolnicze) wydatkuje kwotę [...] zł. Referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2018 r., poz. 1302), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych i ustanowienia adwokata jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 ( 2 p.p.s.a.). Użycie w przytoczonym przepisie sformułowania "wykaże" oznacza, że ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy spoczywa na stronie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Decyzja o przyznaniu prawa pomocy powinna być poprzedzona analizą dokładnych danych dotyczących stanu rodzinnego, majątkowego, wysokości dochodów i wydatków strony wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej sytuacji rodzinnej, majątkowej i finansowej. Oświadczenie skarżącego złożone na urzędowym formularzu "PPF" okazało się niewystarczające do prawidłowej oceny jego rzeczywistej sytuacji materialnej. Wobec powyższego, celem ustalenia realnych możliwości płatniczych skarżącego, w dniu 5 października 2018 r., w trybie art. 255 p.p.s.a., skierowano do niego wezwanie do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych (zaświadczenia o wielkości posiadanego gospodarstwa w ha fizycznych i przeliczeniowych, wyciągów z posiadanych rachunków bankowych za okres ostatnich sześciu miesięcy, decyzji właściwej jednostki Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o przyznaniu płatności za ostatnie dwa lata kalendarzowe oraz dokumentów potwierdzających zniszczenie upraw przez suszę). W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący nadesłał pismo z dnia 2 listopada 2018 r., w którym oświadczył, że utrzymuje się z pomocą rodziny oraz że w okresie jesienno-zimowym będzie się starał o pracę poza rolnictwem. Do pisma załączył decyzję ARiMR z dnia [...] r. o przyznaniu mu płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2018 r. w kwocie [...] zł, protokół z dnia [...] r. w sprawie oszacowania szkód w jego gospodarstwie rolnym oraz wyciąg bankowy z jednego rachunku bankowego za okres od 2 maja do 2 listopada 2018 r. Analiza oświadczenia skarżącego złożonego na urzędowym formularzu i nadesłanych na wezwanie dokumentów prowadzi do wniosku, że skarżący wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., nie wykazał w pełni swojej rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej. Na druku "PPF" skarżący podał, że należące do niego nieruchomości rolne mają powierzchnię [...] ha, natomiast z protokołu oszacowania szkód (str. 3) wynika, że powierzchnia jego gospodarstwa wynosi [...] ha. Skarżący nie wyjaśnił tej różnicy, jak również nie nadesłał, do czego był zobowiązany wezwaniem z dnia 5 października 2018 r., zaświadczenia o wielkości gospodarstwa rolnego w ha fizycznych i przeliczeniowych. Z protokołu oszacowania szkód wynika również, że średnia wartość produkcji z gospodarstwa rolnego skarżącego wyniosła ogółem [...] zł, a łączna wysokość oszacowanych szkód według kwoty obniżenia dochodu w gospodarstwie rolnym wyniosła [...] zł, co stanowi [...]% średniej rocznej produkcji w gospodarstwie rolnym (str.2). Szkody nie objęły więc całości produkcji w gospodarstwie rolnym skarżącego, a zatem działalność rolnicza przynosiła skarżącemu dochód. Płatności przyznawane przez ARiMR nie były zatem jednym dochodem skarżącego w 2018 r. Podnieść w tym miejscu należy, że skarżący zobowiązany do złożenia decyzji ARiMR za ostatnie dwa lata kalendarzowe, nadesłał tylko jedną decyzję o przyznaniu tylko jednego rodzaju płatności (rolno-środowiskowo-klimatycznej) za 2018 r. do gruntów o pow. [...] ha. Nie wiadomo zatem jakie inne płatności i w jakiej wysokości skarżący otrzymał. Należy również zwrócić uwagę, że skarżący nadesłał wyciąg z jednego rachunku bankowego (konto z [...]). Jednakże z dokumentu tego wynika, że skarżący posiada jeszcze inny rachunek (konto [...]), z którego nie przedstawił wyciągu. Zdaniem referendarza przytoczone okoliczności wskazują, że wezwanie z dnia 5 października 2018 r. skarżący wykonał jedynie w częściowym, niepełnym zakresie. Powoduje to negatywne konsekwencje dla strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, bowiem nieujawnienie w pełni swojej rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej skutkuje tym, że nie można w sposób prawidłowy ocenić jej możliwości płatniczych. Niedopełnienie przez stronę obowiązku złożenia dokumentów źródłowych, bądź dodatkowych oświadczeń, które pozwoliłyby na dokładną analizę jej sytuacji majątkowej, osobistej i finansowej, uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 30 kwietnia 2013 r. , sygn. I OZ 292/13; postanowienie NSA z 28 marca 2012 r., sygn. I OZ 189/12; CBOSA). Skarżący nie wykazał zatem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy osobie fizycznej określonych art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a., co uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy w całkowitym, jak również częściowym zakresie. Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 ( 1 i ( 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak na wstępie.