III SA/Lu 333/11

WyrokWSA w Lublinie2011-09-27

Skład orzekający: Jadwiga Pastusiak, Ewa Ibrom, Iwona Tchórzewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji może odmówić przyznania stypendium socjalnego i stypendium na wyżywienie studentowi, który nie spełnia ustawowego kryterium samodzielności finansowej i nie dostarcza wymaganych dokumentów o dochodach rodziców?
Ratio decidendi
Organ administracji ma prawo odmówić przyznania stypendium socjalnego i stypendium na wyżywienie, jeśli student nie spełnia ustawowego kryterium samodzielności finansowej określonego w art. 179 ust. 6 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz nie przedłoży wymaganych dokumentów potwierdzających dochody rodziców, co uniemożliwia prawidłowe ustalenie dochodu na osobę w rodzinie. Samodzielność finansowa jest przesłanką wyłącznie do sposobu wyliczenia dochodu, a nie kryterium ubiegania się o stypendium.
Stan faktyczny
A. W. złożyła wniosek o przyznanie pomocy materialnej w roku akademickim 2010/2011, w tym stypendium socjalnego i na wyżywienie. Wydziałowa Komisja Stypendialna odmówiła przyznania tych stypendiów z powodu niespełnienia wymogu samodzielności finansowej, uwzględniając dochody rodziców. A. W. odwołała się, twierdząc, że jest samodzielna finansowo i nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z rodzicami. Organ odwoławczy utrzymał odmowę, wskazując na brak dostarczenia dokumentów potwierdzających dochody rodziców. Skarżąca złożyła skargę do WSA, zarzucając błędną wykładnię przepisów i niewłaściwe ustalenie sytuacji materialnej.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Sędziowie WSA Ewa Ibrom, SO del. Iwona Tchórzewska (sprawozdawca), Protokolant Starszy referent Radosław Kot, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 27 września 2011 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu Medycznego w L. z dnia [...] 2011 roku Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium socjalnego i stypendium na wyżywienie oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2011 r. Nr [...]Odwoławcza Komisja Stypendialna dla studentów Uniwersytetu [...]utrzymała w mocy decyzję Wydziałowej Komisji Stypendialnej Nr [...] z dnia [...] marca 2011 roku, którą odmówiono A. W. przyznania stypendium socjalnego oraz stypendium na wyżywienie. Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wnioskiem z dnia [...] października 2010 roku A. W. wystąpiła o przyznanie pomocy materialnej w roku akademickim 2010/2011. Decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. Nr [...] Wydziałowa Komisja Stypendialna Uniwersytetu [...] przyznała A. W. stypendium za wyniki w nauce, natomiast odmówiła przyznania stypendium socjalnego oraz stypendium na wyżywienie w okresie od [...] października 2010 roku do [...] lutego 2011 roku. Odmowę przyznania stypendiów uzasadniono niespełnieniem przez studentkę wymogów samodzielności finansowej. Wskazano, że dochód na jednego członka rodziny A. W. w 2009 roku wyniósł [...] zł. A. W. złożyła odwołanie od powyższej decyzji w części dotyczącej odmowy przyznania stypendium socjalnego i stypendium na wyżywienie. W odwołaniu zarzuciła, że stanowisko, zgodnie z którym za kryterium ubiegania się o przyznanie stypendium socjalnego przyjęto samodzielność finansową studenta, godzi w istotę tego stypendium, które przyznawane jest studentom ubogim. Natomiast pojęcie samodzielności finansowej służy wyłącznie określeniu sposobu wyliczenia wysokości dochodu osiąganego przez studenta. A. W. podniosła, że jest osobą samodzielną finansowo, sama prowadzi gospodarstwo domowe i wychowuje córkę. Od 2007 roku pracuje, przy czym od [...] grudnia 2008 roku przebywa na bezpłatnym urlopie wychowawczym. Ukończyła [...] lat i nie znajduje się w niedostatku, w związku z czym w świetle przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego nie przysługują jej alimenty od rodziców. Na skutek odwołania A. W. Odwoławcza Komisja Stypendialna decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. uchyliła decyzję Wydziałowej Komisji Stypendialnej Nr [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. w części dotyczącej odmowy przyznania stypendium socjalnego i stypendium na wyżywienie i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy stwierdził, że A. W. nie jest samodzielna finansowo, gdyż zgodnie z art. 179 ust. 6 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164 poz. 1365 ze zm.) i § 27 ust. 2 i 3 Regulaminu przyznawania pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu [...] na rok akademicki 2010/2011: za studenta samodzielnego finansowo uważa się studenta lub jego małżonka, jeśli on lub jego małżonek spełniają łącznie następujące warunki: 1. posiadał stałe źródło dochodów w ostatnim roku podatkowym; 2. posiada stałe źródło dochodów w roku bieżącym; 3. jego miesięczny dochód w okresach, o których mowa w pkt a) i b), nie jest mniejszy od minimalnego wynagrodzenia za pracę pracowników ogłaszanego na podstawie odrębnych przepisów, obowiązującego w ostatnim miesiącu ostatniego roku podatkowego w przypadku dochodu studenta z ostatniego roku podatkowego i obowiązującego w miesiącu złożenia wniosku o stypendium; 4. nie złożył oświadczenia o prowadzeniu wspólnego gospodarstwa domowego z rodzicami bądź jednym z nich. W konsekwencji, dla potrzeb oceny czy A. W., co do której stwierdzono, iż nie ma samodzielności finansowej, spełnia jednak kryteria do przyznania stypendium socjalnego i na wyżywienie jako osoba niesamodzielna finansowo, niezbędne jest przeprowadzenie w tym zakresie postępowania dowodowego. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] marca 2011 r. Nr [...] Wydziałowa Komisja Stypendialna Uniwersytetu [...]nie przyznała A. W. stypendium socjalnego i na wyżywienie. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że w świetle przytoczonej treści art. 179 ust. 6 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz § 27 ust. 2 i 3 Regulaminu przyznawania pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu [...] na rok akademicki 2010/2011, A. W. nie jest samodzielna finansowo. W związku z powyższym, dla ustalenia czy A. W. spełnia warunki do przyznania stypendium jako osoba niesamodzielna finansowo i wyliczenia w tym celu dochodu przypadającego na jednego członka jej rodziny, studentka pismem z dnia [...] lutego 2011 roku, doręczonym w dniu [...] lutego 2011 roku, została wezwana do dostarczenia dokumentów potwierdzających dochód uzyskany przez jej rodziców w 2009 roku. W odpowiedzi A. W. podała, że od dwóch lat nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z rodzicami, a źródłem jej utrzymania są: wynagrodzenie z tytułu pracy podjętej po urlopie wychowawczym w wymiarze [...] etatu z wynagrodzeniem brutto [...] zł, świadczenie rodzinne i dodatek do świadczenia rodzinnego w wysokości [...] zł (uchylone decyzją z dnia [...] marca 2011 r. od dnia [...] lutego 2011 r.), alimenty na córkę w wysokości [...] zł miesięcznie oraz stypendium za wyniki w nauce w wysokości [...] zł. Jednocześnie skarżąca wskazała, że dostarczenie zaświadczenia z Urzędu Skarbowego o wysokości dochodu uzyskanego w roku 2009 przez jej rodziców nie jest możliwe. W tych okolicznościach organ pierwszoinstancyjny uznał za zasadną odmowę przyznania studentce pomocy materialnej w formie stypendium socjalnego oraz stypendium na wyżywienie, a to z uwagi na brak wymaganych dokumentów niezbędnych do wyliczenia dochodu w rodzinie w związku z brakiem samodzielności finansowej. W odwołaniu od decyzji Wydziałowej Komisji Stypendialnej z dnia [...] marca 2011 r. A. W. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, a także przepisu art. 179 ust. 6 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym wskutek błędnego uznania, że dla uzyskania stypendium student musi spełnić wymóg samodzielności finansowej. Nadto podniosła, że przez organ przyznający dodatek mieszkaniowy została uznana za osobę samodzielnie prowadzącą gospodarstwo domowe, na dowód czego złożyła kopię decyzji o przyznaniu dodatku. Odwoławcza Komisja Stypendialna decyzją z dnia [...] maja 2011 r. utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję Wydziałowej Komisji Stypendialnej. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że złożone przez skarżącą w postępowaniu przed organem pierwszej instancji dokumenty potwierdzające osiągany dochód nie wpłynęły na zmianę wyliczonego dochodu przypadającego na jednego członka rodziny A. W. oraz nie zmieniły stanu faktycznego co do braku po jej stronie samodzielności finansowej. Jednocześnie podkreślono, że przesłanki samodzielności finansowej studenta określonej w art. 179 ust. 6 ustawy o szkolnictwie wyższym są odmienne od kryteriów przyznania dodatku mieszkaniowego na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 ze zm.). W związku z tym samodzielność finansowa stanowiąca podstawę przyznania dodatku mieszkaniowego, do której odwołała się skarżąca, nie ma zastosowania w sprawie. Organ uznał także za niezasadny zarzut nieinformowania skarżącej o okolicznościach mających wpływ na przyznanie stypendium, wskazując, że Wydziałowa Komisja Stypendialna wzywała studentkę do uzupełnienia dokumentów w celu ustalenia jej samodzielności finansowej oraz dochodu przypadającego na jedną osobę w rodzinie. W konsekwencji Odwoławcza Komisja Stypendialna uznała za zasadne utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji odmawiającej przyznania A. W. pomocy materialnej w semestrze zimowym roku akademickiego 2010/2011. W skardze do sądu administracyjnego A. W. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Odwoławczej Komisji Stypendialnej z dnia [...] maja 2011 r., Nr [...]. Skarżąca zarzuciła naruszenie zaskarżoną decyzją prawa materialnego – art. 179 ust. 1 i 2 z dnia 27 lipca 2005 roku Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164 poz. 1365 ze zm.) poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na nieprawidłowym ustaleniu sytuacji materialnej i nieprzyznaniu stypendium socjalnego oraz na wyżywienie. Podniosła, że do wniosku o przyznanie stypendium złożyła wymagane dokumenty oraz wyjaśnienie, iż od początku 2009 r. nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z rodzicami, w związku z czym ich dochody nie mają wpływu na sytuację ekonomiczną skarżącej. Organ przyznający dodatek mieszkaniowy przeprowadził postępowanie wyjaśniające i uznał, że A. W. jest osobą samodzielnie prowadzącą gospodarstwo domowe, a dochód na jednego członka jej dwuosobowej rodziny uprawnia do przyznania dodatku. W ocenie skarżącej organy obu instancji błędnie uznały, że aby uzyskać stypendium socjalne i stypendium na wyżywienie student musi spełnić warunek samodzielności finansowej określony w art. 179 ust. 6 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Kryterium stanowiącym podstawę do ubiegania się przez studenta o przyznanie pomocy materialnej w formie stypendium socjalnego jest jego sytuacja finansowa, która musi być trudna (art. 179 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym i § 3 ust. 1 Regulaminu przyznawania pomocy materialnej dla studentów). Pod pojęciem trudnej sytuacji finansowej należy zaś rozumieć sytuację, gdy osiągany przez studenta dochód netto mieści się w przedziale dochodu netto przyjętego przez rektora uczelni uprawniającego do ubiegania się o przyznanie tego stypendium (Zarządzenie Nr [...] Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] października 2010 r. w sprawie ustalenia wysokości świadczeń pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu [...]). Pojęcie samodzielności finansowej zostało użyte przez ustawodawcę w celu określenia tylko i wyłącznie sposobu wyliczenia wysokości dochodu osiąganego przez studenta, natomiast nie stanowi ono kryterium ubiegania się o stypendium socjalne. Stypendium przyznawane jest przecież studentom ubogim, którzy z uwagi na niski miesięczny dochód w rodzinie nie są w stanie samodzielnie się utrzymać. Dochody rodziców mogą być brane są pod uwagę tylko wtedy, gdy student pozostaje na ich utrzymaniu i złoży stosowne w tym względzie oświadczenie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podkreślając, że z dokumentów zebranych w sprawie jednoznacznie wynikało, iż A. W. nie jest osobą samodzielną finansowo, wobec czego należało do jej dochodów doliczyć dochody rodziców. Skarżąca pomimo wezwań nie przedłożyła informacji o dochodach rodziców, wskutek czego nie można było ustalić rzeczywistej sytuacji faktycznej skarżącej i rozpatrzyć wniosku pozytywnie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, że uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego, określających prawa i obowiązki stron, a także zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, regulującymi postępowanie przed organami administracji publicznej. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o uprawnieniach i obowiązkach stron postępowania wynikających z przepisów prawa materialnego, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), uchyla go lub stwierdza jego nieważność. Po rozpoznaniu sprawy w myśl powołanych przepisów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie została podjęta z naruszeniem przepisów prawa. Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 roku Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 165, poz. 1365 ze zm.) przed zmianą wprowadzoną z dniem 1 października 2011 roku na mocy ustawy z dnia 18 marca 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 84, poz. 455). Art. 173 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym we wskazanym wyżej brzmieniu (zwanej dalej ustawą) przewidywał, że student może ubiegać się o pomoc materialną ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa w formie stypendium socjalnego (pkt 1 ust. 1 art. 173) i stypendium na wyżywienie (pkt 6 ust. 1 art. 173). Stosownie do art. 179 ust. 1 ustawy stypendium socjalne ma prawo otrzymać student znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej. Zgodnie z art. 182 ust. 3 ustawy student znajdujący się w trudnej sytuacji może otrzymywać stypendium na wyżywienie. Natomiast przepis art. 179 ust. 2 ustawy stanowi, że rektor w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego ustala wysokość dochodu na osobę w rodzinie studenta uprawniającą do ubiegania się o stypendium socjalne, stypendium na wyżywienie i stypendium mieszkaniowe. Z regulacji tej wynika, że kryterium stanowiącym podstawę ubiegania się przez studenta o przyznanie pomocy materialnej w formie stypendium socjalnego oraz stypendium na wyżywienie jest jego sytuacja finansowa, która musi być trudna. Pod pojęciem trudnej sytuacji finansowej należy rozumieć sytuację, gdy dochód na osobę w rodzinie studenta mieści się w przedziale dochodu przyjętego przez rektora uczelni uprawniającego do ubiegania się o przyznanie stypendium. Jak wynika z ust. 3 art. 179 ustawy, wysokość dochodu uprawniającego do uzyskania stypendium nie może być niższa niż kwota, o której mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) oraz wyższa niż suma kwot określonych w art. 5 ust. 1 i art. 6 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.). W świetle przytoczonych przepisów niewątpliwie słuszne jest stanowisko skarżącej wskazujące na trudną sytuację finansową studenta jako kryterium ubiegania się o przyznanie stypendium socjalnego i stypendium na wyżywienie, jak również odwołujące się do przywołanego wyżej rozumienia pojęcia trudnej sytuacji finansowej. Nie można natomiast zgodzić się z zarzutem naruszenia zaskarżoną decyzją przepisów art. 179 ust. 1 i 2 ustawy wskutek wywodzonego przez skarżącą przyjęcia przez organ innego niż trudna sytuacja finansowa studenta kryterium ubiegania się o wymienione stypendia. Wbrew twierdzeniu skarżącej w decyzji Odwoławczej Komisji Stypendialnej i utrzymanej przez nią w mocy odmownej decyzji Wydziałowej Komisji Stypendialnej nie przyjęto za takie kryterium samodzielności finansowej studenta. Jak stanowi przepis art. 179 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, przy ustalaniu wysokości dochodu uprawniającego studenta do ubiegania się o stypendium socjalne, stypendium na wyżywienie i stypendium mieszkaniowe uwzględnia się dochody osiągane przez: 1) studenta; 2) małżonka studenta, a także będące na utrzymaniu studenta lub jego małżonka dzieci niepełnoletnie, dzieci pobierające naukę do 26. roku życia, a jeżeli 26 rok życia przypada w ostatnim roku studiów, do ich ukończenia, oraz dzieci niepełnosprawne bez względu na wiek; 3) rodziców, opiekunów prawnych lub faktycznych studenta i będące na ich utrzymaniu dzieci niepełnoletnie, dzieci pobierające naukę do 26 roku życia, a jeżeli 26 rok życia przypada w ostatnim roku studiów, do ich ukończenia, oraz dzieci niepełnosprawne bez względu na wiek. Zgodnie zaś z ust. 5 art. 179 ustawy miesięczną wysokość dochodu na osobę w rodzinie studenta uprawniającego do ubiegania się o stypendium socjalne, stypendium na wyżywienie i stypendium mieszkaniowe ustala się na zasadach określonych w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, z uwzględnieniem ust. 4, z zastrzeżeniem, że do dochodu nie wlicza się: 1) dochodów, o których mowa w ust. 4 pkt 3, jeżeli student jest samodzielny finansowo; 2) świadczeń, o których mowa w art. 173 ust. 1; 3) świadczeń otrzymywanych na podstawie Działania Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego "Wyrównywanie szans edukacyjnych poprzez programy stypendialne"; 4) świadczeń pomocy materialnej dla uczniów otrzymywanych na podstawie ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm); 5) pomocy materialnej, o której mowa w art. 173a. Z przytoczonych przepisów wynika zasada, wedle której przy ustalaniu wysokości dochodu uprawniającego studenta do ubiegania się o stypendium socjalne, jak również stypendium na wyżywienie, oprócz dochodów studenta uwzględnia się dochody osiągane przez jego rodziców. Od powyższej zasady ustawa przewiduje tylko jeden wyjątek. Mianowicie dochody rodziców studenta nie podlegają uwzględnieniu, jeżeli student jest samodzielny finansowo (art. 179 ust. 5 pkt 1 ustawy). Zatem, jak trafnie w tym zakresie podnosi skarżąca, odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych, pojęcie samodzielności finansowej zostało użyte przez ustawodawcę wyłącznie w celu określenia sposobu wyliczenia wysokości dochodu uprawniającego studenta do ubiegania się o przyznanie stypendium. W przypadku, gdy student nie jest samodzielny finansowo, dla obliczenia tego dochodu należy uwzględnić dochody rodziców studenta, które w związku z tym winny zostać przez studenta wykazane stosownymi dokumentami, natomiast w przypadku spełniania przez studenta wymogu samodzielności finansowej, dochodów jego rodziców nie uwzględnia się. Analiza decyzji wydanych w toku postępowania administracyjnego wywołanego wnioskiem A. W. o przyznanie stypendium prowadzi przy tym do stwierdzenia, że przy wydawaniu decyzji Wydziałowej Komisji Stypendialnej z dnia [...] marca 2011 roku oraz utrzymującej ją w mocy decyzji Odwoławczej Komisji Stypendialnej z dnia [...] maja 2011 r. organy administracji przypisały pojęciu samodzielności finansowej opisane wyżej, właściwe znaczenie – jako przesłanki decydującej wyłącznie o sposobie wyliczenia dochodu uprawniającego do ubiegania się o przyznanie stypendiów socjalnego i na wyżywienie. Organy nie traktowały natomiast samodzielności finansowej jako kryterium przyznania stypendium, co, jak słusznie podnosi skarżąca, godziłoby w istotę charakteru stypendium, ale co nie miało miejsca w poddanym sądowej kontroli postępowaniu administracyjnym. Należy podkreślić, że jak wynika z uzasadnienia decyzji z dnia [...] marca 2011 roku, w sytuacji stwierdzenia przez Wydziałową Komisję Stypendialną, iż A. W. nie jest osobą samodzielną finansowo, organ, dla ustalenia czy spełnia ona warunki do przyznania stypendium jako osoba niesamodzielna finansowo i wyliczenia w tym celu dochodu przypadającego na jednego członka jej rodziny, wezwał studentkę do dostarczenia dokumentów potwierdzających dochód uzyskany przez jej rodziców w 2009 roku. Odmowa przyznania stypendium była zaś następstwem niezłożenia przez studentkę wskazanych ostatnio dokumentów, które były niezbędne do wyliczenia dochodu w rodzinie studentki w sytuacji, gdy nie była ona samodzielna finansowo. Także Odwoławcza Komisja Stypendialna wskazywała na okoliczność odmowy przez studentkę złożenia zaświadczenia z Urzędu Skarbowego dokumentującego dochód jej rodziców w 2009 roku, do czego studentka była wzywana dla ustalenia dochodu na jedną osobę w jej rodzinie. Przedstawiona w uzasadnieniach decyzji argumentacja wskazuje, że organy obu instancji przy ocenie wniosku A. W. o przyznanie stypendium kierowały się kryterium dochodowym przewidzianym w art. 179 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Odwołanie się do zagadnienia samodzielności finansowej było natomiast podyktowane wyłącznie tym, że ustalenie dochodu przypadającego na jedną osobę w rodzinie studenta musi odbywać się według ściśle przez ustawę Prawo o szkolnictwie wyższym określonych reguł. Ustawa nakazuje zaś, aby przy ustalaniu dochodu, o ile student nie jest samodzielny finansowo, uwzględniać dochody osiągane przez osoby wymienione w art. 179 ust. 4 ustawy, a zatem także osiągane przez rodziców studenta. Tym samym, wbrew zarzutom skarżącej, zaskarżona decyzja nie narusza przepisu art. 179 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym wskutek błędnej wykładni tego przepisu i przyjęcia nieprzewidzianego w ust. 1 art. 179 kryterium ubiegania się o przyznanie stypendium. Zakwestionowana decyzja nie uchybia także normie ust. 6 art. 179 ustawy. Jak wskazano wyżej, dla przyjęcia określonego sposobu wyliczenia dochodu uprawniającego do ubiegania się o przyznanie stypendium niezbędne jest w pierwszym rzędzie stwierdzenie czy student jest samodzielny finansowo. Ustawa nie pozostawia jednak w tej kwestii dowolności. Pojęcie samodzielności finansowej na gruncie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym zostało w sposób ścisły zdefiniowane w ust. 6 art. 179 ustawy. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu student jest samodzielny finansowo, jeżeli on lub jego małżonek spełnia łącznie następujące warunki: 1) posiadał stałe źródło dochodów w ostatnim roku podatkowym; 2) posiada stałe źródło dochodów w roku bieżącym; 3) jego miesięczny dochód w okresach, o których mowa w pkt 1 i 2, nie jest mniejszy od minimalnego wynagrodzenia za pracę pracowników ogłaszanego na podstawie przepisów o minimalnym wynagrodzeniu za pracę, obowiązującego w ostatnim miesiącu ostatniego roku podatkowego w przypadku dochodu studenta z ostatniego roku podatkowego i obowiązującego w miesiącu złożenia wniosku o przyznanie stypendium; 4) nie złożył oświadczenia o prowadzeniu wspólnego gospodarstwa domowego z rodzicami bądź jednym z nich. Przytoczona ustawowa definicja samodzielności finansowej w rozumieniu Prawa o szkolnictwie wyższym nie pozwala na ustalenie samodzielności finansowej w oparciu o przesłanki inne niż enumeratywnie wymienione w ust. 6 art. 179 ustawy. Trafnie zatem w zaskarżonej decyzji uznano, że podnoszona przez skarżącą okoliczność przyznania jej dodatku mieszkaniowego, jako oparta na innych przesłankach, nie ma wpływu na kwestię samodzielności finansowej na gruncie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Akcentowany w toku postępowania administracyjnego oraz w skardze sądowej fakt stwierdzenia przez organ rozstrzygający o przyznaniu dodatku mieszkaniowego samodzielnego prowadzenia gospodarstwa domowego przez A. W. nie podważa powyższej oceny. Jak słusznie bowiem podkreślono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a także decyzji organu pierwszej instancji, ust. 6 art. 179 ustawy stanowi, że dla ustalenia samodzielności finansowej studenta warunki przewidziane w tym przepisie muszą być spełnione łącznie. Nie jest zatem wystarczające niezłożenie przez studenta oświadczenia o prowadzeniu wspólnego gospodarstwa domowego z rodzicami bądź jednym z nich, jak przewiduje to pkt 4 ust. 6 art. 179 ustawy, ale konieczne jest kumulatywne wypełnienie także pozostałych warunków określonych w punktach od 1 do 3 ustępu 6 wymienionego artykułu. W świetle treści dokumentów złożonych przez A. W. nie ulegało natomiast wątpliwości, że ostatnio wymienione przesłanki nie zostały po jej stronie spełnione. W szczególności miesięczny dochód A. W. w okresach, o których mowa w pkt 1 i 2 uat. 6 art. 179 ustawy, był mniejszy od minimalnego wynagrodzenia za pracę pracowników ogłaszanego na podstawie przepisów o minimalnym wynagrodzeniu za pracę, obowiązującego w ostatnim miesiącu ostatniego roku podatkowego w przypadku dochodu studenta z ostatniego roku podatkowego (w okolicznościach sprawy – w grudniu roku 2009) i obowiązującego w miesiącu złożenia wniosku o przyznanie stypendium (w okolicznościach sprawy – w październiku 2010 roku). Minimalne wynagrodzenie za pracę we wskazanych ostatnio miesiącach wynosiło – odpowiednio – 1.276 zł (Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2008 roku w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2009 roku M.P. Nr 55, poz. 499) oraz 1.317 zł (Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2009 roku w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2010 roku M.P. Nr 48, poz. 709). Natomiast A. W. w całym roku podatkowym 2009 osiągnęła dochód ze stosunku pracy w łącznej wysokości [...] netto ([...] zł brutto ) (zaświadczenie Urzędu Skarbowego [...]) oraz z tytułu alimentów na córkę w łącznej kwocie [...] zł, razem – [...] zł. Oznacza to miesięczny dochód na poziomie [...] zł, to jest w kwocie mniejszej od podanej wcześniej kwoty minimalnego wynagrodzenia. Analogiczna sytuacja miała miejsce w 2010 roku. W grudniu tego roku skarżąca uzyskała ze stosunku pracy dochód w wysokości [...] zł netto ([...] zł brutto) (zaświadczenie z zakładu pracy [...]), nadto dochód stanowiły alimenty na rzecz córki w kwocie [...] zł miesięcznie do 30 lipca 2010 roku oraz w kwocie [...] zł miesięcznie za dalsze miesiące. Łącznie więc dochód w 2010 roku wyniósł [...] zł, a dochód miesięczny – [...] zł. Z omówionych względów ustalenie przez organ, że A. W. nie jest samodzielna finansowo w rozumieniu ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, pozostawało w zgodzie z unormowaniem art. 179 ust. 6 tej ustawy. Konsekwencją prawidłowego ustalenia przez organ braku samodzielności finansowej był, wynikający z art. 179 ust. 4 pkt 3 ustawy w związku z § 23 ust. 1 oraz § 21 ust. 2 zd. 1 Regulaminu przyznawania pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu [...], obowiązek złożenia przez skarżącą wydanego przez Urząd Skarbowy zaświadczenia od dochodach rodziców A. W.. W związku z argumentacją skarżącej o prowadzeniu samodzielnego gospodarstwa domowego dodatkowo zauważyć należy, że Regulamin przyznawania pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu [...]także w przypadku studenta pozostającego w związku małżeńskim stanowi wprost, iż samodzielne zamieszkiwanie małżeństwa studenckiego nie zwalnia studenta od obowiązku przedstawienia dochodów rodziców, jeśli nie są spełnione przesłanki samodzielności finansowej studenta (§ 27 ust. 2 pkt a Regulaminu). Stosowne wezwanie było kierowane do skarżącej, która jednak odmówiła złożenia wymienionego zaświadczenia, a powoływane przez skarżącą przyczyny odmowy nie znajdują podstaw w treści art. 133 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Skarżąca nie zrealizowała zatem przewidzianego w art. 10 k.p.a. i zapewnionego jej w toku postępowania administracyjnego uprawnienia do czynnego udziału w tym postępowaniu. Nie przedłożyła dokumentu wymaganego przepisami prawa w celu ustalenia dochodu na osobę w rodzinie w zachodzącej w sprawie sytuacji braku samodzielności finansowej studenta i dokonania następnie oceny czy dochód ten kwalifikuje skarżącą do uzyskania stypendium. W konsekwencji nie zachodzą podstawy do uznania, że organ rozstrzygający, odmawiając przyznania stypendium wobec braku wymaganego dokumentu i wynikającej stąd niemożności dokonania wskazanej ostatnio oceny, przekroczył granice swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 80 k.p.a. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 13 lipca 2011 roku, II SA./Bd 456/11). Bez wpływu na powyższą ocenę pozostaje podniesiony w skardze zarzut ustalenia w zaskarżonej decyzji dochodu na osobę w rodzinie skarżącej na kwotę [...] zł. Jak jednoznacznie wynika z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego, a także decyzji utrzymanej w mocy, ostatnio wymieniona kwota była wyliczana jak w przypadku samodzielności finansowej studenta, która to sytuacja, jak zasadnie wskazały organy obu instancji, nie zachodziła po stronie A. W.. Z tych wszystkich względów, wobec niezasadności skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło