III SA/Lu 345/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędziowie Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca), Sędzia NSA Maria Wieczorek, Protokolant Asystent sędziego Jerzy Parchomiuk, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 5 lutego 2009 r. sprawy ze skargi G. O. na decyzję Wojewody z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1. oddala skargę; 2. przyznaje adwokatowi B. K. wynagrodzenie tytułem nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu w kwocie 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote 80/100 – w tym VAT) oraz zwrot wydatków z tytułu opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa w kwocie 17 (siedemnaście) złotych, które wypłacić z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Wojewoda L. decyzją z dnia [...] lipca 2008 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 z późn. zm.; dalej: ustawa o ewidencji ludności), po rozpatrzeniu odwołania G. O. od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta L. z dnia [...] maja 2008 r. Nr [...] orzekającej o wymeldowaniu G. O. z pobytu stałego z lokalu przy ul. P. [...] w L., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż z materiału dowodowego znajdującego się w aktach przedmiotowej sprawy wynika, że G. O. pod adresem zameldowania nie zamieszkuje w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności. Postępowanie przeprowadzone przez organ I instancji wykazało, że głównym najemcą lokalu mieszkalnego oznaczonego Nr [...] w budynku ul. P. [...] w L. była B. R. W dniu 10 grudnia 2007 r. lokal ten został przekazany administracji budynku przez opiekuna prawnego najemcy lokalu. Z protokołu przejęcia spornego lokalu wynika jednoznacznie, że lokal pozbawiony był podstawowego wyposażenia w postaci: instalacji wodno-kanalizacyjnej (wanny, kuchni, zlewozmywaków, umywalek, kranów, baterii), instalacji elektrycznej (gniazd wtykowych, wyłączników itp), mebli, sprzętu gospodarstwa domowego, a więc rzeczy i przedmiotów przedstawiających określoną wartość. Z powyższego wynika, że lokal był zaniedbany i trwale opuszczony. Nadmienić należy również, że wyrokiem Sądu Rejonowego w L. Wydział I Cywilny z dnia [...] września 2006r., Sygn. akt [...] użytkownikom przedmiotowego lokalu orzeczono eksmisje, której wykonanie wstrzymano w okresie od dnia 1 listopada 2006 r. do dnia 31 marca 2007r. W ocenie organu twierdzenie skarżącego, że niezamieszkiwanie pod adresem zameldowania jest czasowe i ma związek z odbywaniem kary pozbawienia wolności, nie jest zgodne z prawdą, ponieważ fakt niezamieszkiwania skarżącego przed aresztowaniem w przedmiotowym lokalu potwierdzają świadkowie, składający zeznania do protokołu przesłuchania prowadzonego w postępowaniu przed organem I instancji. Zdaniem organu odwoławczego podniesiony przez skarżącego zarzut naruszenia przez organ pierwszej instancji prawa proceduralnego nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym, bowiem skarżący był skutecznie informowany o toczącym się postępowaniu oraz miał prawo zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym, zgromadzonym w przedmiotowej sprawie, o czym świadczą znajdujące się w aktach sprawy potwierdzenia odbioru pism i dokumentów. Organ podniósł również, że zameldowanie jak i wymeldowanie jest jedynie rejestracją faktu zamieszkiwania bądź ustania zamieszkiwania w dotychczasowym miejscu, nie rozstrzyga kwestii prawnej lokalu, a obowiązek meldunkowy jest wykonywany w interesie publicznym i służy prawidłowemu funkcjonowaniu ewidencji ludności. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący zarzucił naruszenie prawa procesowego w postaci art. 6, art. 8, art. 9, art. 10, art. 79 § 1, art. 79 § 2, art. 107 § 1 k.p.a. Uzasadniając zarzuty skarżący podniósł, iż organy ograniczyły mu prawo do czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym. Skarżący stwierdził, iż nie był informowany o czynnościach przeprowadzania dowodu z przesłuchania świadków, uniemożliwiono mu czynne uczestniczenie w tych czynnościach, a jedynie zapoznano z kopiami protokołów przesłuchań. Zdaniem skarżącego organy nie dostarczyły mu wszystkich istotnych w sprawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. Skarżący podniósł także, że kierowane do niego pisma, m.in. zawiadomienie o wszczęciu postępowania i pismo z prośbą o zapoznanie się z aktami sprawy nie spełniają wymogów formalnych poprzez brak czytelnego podpisu pracownika sporządzającego pisma. Wysyłane doń dokumenty z akt sprawy nie zostały również uwierzytelnione lub potwierdzone. W odpowiedzi na skargę Wojewoda L. w całości podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ organ administracji publicznej nie dopuścił się naruszeń prawa uzasadniających usunięcie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. W świetle art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Z przepisu art. 1 ust. 2 ustawy wynika, że ewidencja ludności służy jedynie do odzwierciedlenia stanu faktycznego i dostarcza wiedzy m.in. o rzeczywistym miejscu pobytu obywateli. Mechanizm wymeldowania polega na usuwaniu informacji o wymeldowaniu, jeżeli informacja ta przestaje obrazować wynikający z uprzedniego zgłoszenia stan rzeczy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lutego 2006 r. , sygn. II OSK 561/05 - LEX nr 194344). Stosownie do art. 10 w związku z art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności oraz w związku z art. 25 Kodeksu cywilnego - pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Z definicji zamieszczonej w tym przepisie wynika zatem, że aby uznać pobyt danej osoby za pobyt stały, należy fizycznie zamieszkiwać pod oznaczonym adresem i mieć wolę stałego w nim przebywania, czyli koncentracji spraw życiowych. Przy czym oba te elementy muszą występować łącznie. Trzeba zatem przyjąć, że miejsce pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe czynności życiowe, a w szczególności mieszka, nocuje, przygotowuje i spożywa posiłki, pierze, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do bytowania, przyjmuje wizyty gości, przyjmuje korespondencję, itp. Fakt trwałego opuszczenia przedmiotowego lokalu przez skarżącego w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie budzi wątpliwości. W aktach administracyjnych (k. 7) znajduje się informacja z Krajowego Rejestru Karnego, z której wynika, iż skarżący jest tymczasowo aresztowany od 14 września 2006r., co najmniej więc od tej daty nie przebywa w lokalu. Powyższa informacja ma charakter dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 KPA, korzystającego z domniemania prawdziwości. Domniemanie to może zostać obalone przez przeciwdowód, jednakże również sam skarżący potwierdza fakt tymczasowego aresztowania w swoim piśmie z dnia 28 lutego 2008r. Dodatkowo z dokumentacji zgromadzonej w sprawie, w szczególności z "Protokołu przejęcia lokalu po zmarłym samotnie zamieszkującym lokatorze" sporządzonym w dniu 10 grudnia 2007r. wynika, iż lokal w chwili zwrotu przez opiekuna prawnego B. R. – najemcy lokalu nie nadawał się do zamieszkania. Lokal wymagał kapitalnego remontu, brak w nim było nawet podstawowej instalacji wodno-kanalizacyjnej i elektrycznej. W kontekście pozostałych ustaleń faktycznych dokonanych przez organy administracyjne i w świetle zasad doświadczenia życiowego stan lokalu wskazywał na fakt, że od długiego czasu nie był przez nikogo zamieszkały. Potwierdza to przyjęte przez organ wnioski, że zameldowanie skarżącego w przedmiotowym lokalu nie odpowiadało rzeczywistemu stanowi rzeczy. Fakt braku stałego zamieszkiwania w tym lokalu potwierdzają również zeznania świadków oraz oświadczenie M. M., brata D. M., na prośbę którego uprawniona do lokalu B. R. zameldowała skarżącego w przedmiotowym lokalu. Z oświadczenia M. M. o wynika, iż skarżący jest jego znajomym, którego zameldował "po koleżeńsku, bez dłuższego zastanowienia się nad dalszą egzystencją i życiem pod jednym dachem z lokatorem. Świadek I. W., ciotka M. M. zeznała również, że skarżący jest znajomym braci M., który potrzebował stałego zameldowania do podjęcia pracy. W jej ocenie skarżący nigdy tam nie mieszkał, co najwyżej mógł bywać jako znajomy. Analogiczne w treści zeznania złożyła J. W., opiekun prawny najemcy przedmiotowego lokalu – B. R. Organy prowadzące postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie ustaliły powyższe fakty zgodnie z wymogami procedury i zgodnie z rzeczywistym stanem rzeczy. Wszystkie powyższe fakty świadczą, że skarżący nie zamieszkiwał w przedmiotowym lokalu, a jedynie czasami w nim przebywał. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wyrażany jest pogląd, w świetle którego za dobrowolne opuszczenie stałego miejsca pobytu niewątpliwie nie można uznać aresztowania (wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 listopada 2006 r.; IV SA/Wa 1608/06; LEX nr 306521). Abstrahując od tego, jak istotne znaczenie można przypisać przesłance dobrowolności opuszczenia lokalu, trzeba zwrócić uwagę z kolei na inny pogląd wyrażony przez ten sąd: "Dla oceny charakteru opuszczenia lokalu, mniejsze znaczenie mają twierdzenia osoby zainteresowanej, istotniejsze są zaś dające się obiektywnie stwierdzić okoliczności, np. faktyczna możliwość realizacji woli przebywania w danym lokalu" (wyrok WSA w Warszawie z 6 grudnia 2006r., IV SA/Wa 1890/06; LEX nr 306513). Obiektywnie oceniając fakty zaistniałe w niniejszej sprawie trzeba stwierdzić, że skarżący już przed aresztowaniem nie zamieszkiwał w przedmiotowym lokalu jedynie sporadycznie tam przebywając. Nie znajdowały się w nim również żadne jego rzeczy świadczące o tym, iż lokal ten stanowił centrum jego życiowej działalności. Ponadto skarżący nie ma żadnych praw do przebywania w przedmiotowym lokalu. Jego zameldowanie w nim stanowiłoby utrzymywanie fikcji meldunkowej, sprzecznej z celami ustawy o ewidencji ludności, która zakłada, że ewidencja będzie urzędowym rejestrem pozwalającym na informowanie o aktualnym faktycznym miejscu pobytu jednostki. Skarżący powołuje się w skardze na naruszenie jego praw procesowych poprzez nieinformowanie go o czynnościach przeprowadzania dowodu z przesłuchania świadków, uniemożliwienie czynnego uczestniczenia w tych czynnościach oraz niedostarczenie mu wszystkich istotnych dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. Skarżący podnosił także, że kierowane do niego pisma, m.in. zawiadomienie o wszczęciu postępowania i pismo z prośbą o zapoznanie się z aktami sprawy nie spełniają wymogów formalnych poprzez brak czytelnego podpisu pracownika sporządzającego pisma. Ponadto wysyłane doń dokumenty z akt sprawy nie zostały również uwierzytelnione lub potwierdzone. Zarzuty skarżącego nie znajdują potwierdzenia w analizie akt postępowania administracyjnego. W aktach (k. 28) znajduje się pismo z Urzędu Miasta L. z dnia 22 kwietnia 2008r. Pismem tym zwrócono się do skarżącego o zapoznanie się z treścią zgromadzonych w sprawie dokumentów, których kserokopie załączono. Oceniając czy doszło do uchybienia przepisom procedury administracyjnej poprzez uniemożliwienie skarżącemu osobistego udziału w czynnościach przesłuchania świadków trzeba wziąć pod uwagę zaistniałą w sprawie sytuację i oceniać ją z uwzględnieniem zasad logiki, rozsądku i doświadczenia życiowego. Biorąc pod uwagę fakt przebywania skarżącego w Areszcie Śledczym nierealne jest czynienie organom zarzutu, że nie zapewniły skarżącemu możliwości osobistego udziału przy przesłuchiwaniu świadków. Z treścią tych zeznań skarżący zapoznał się, zostały mu dostarczone również inne dokumenty zgromadzone w sprawie, a zatem organy administracji publicznej uczyniły wszystko, co w warunkach niniejszej sprawy było możliwe, żeby zapewnić skarżącemu możliwość prezentowania swojego stanowiska i obrony swoich interesów w toku postępowania. Skarżący zważywszy na sytuację w jakiej się znajduje mógł ustanowić pełnomocnika, który w jego imieniu działałby w postępowaniu administracyjnym. Pełnomocnik taki nie musi posiadać żadnych kwalifikacji fachowych ani doświadczenia zawodowego w tych sprawach, wystarczające jest to, że strona obdarzy taką osobę zaufaniem. Zarzuty skarżącego dotyczące braku czytelnego podpisu pracownika na kierowanych doń pismach w sprawie zawiadomienia o wszczęciu postępowania, wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy oraz w sprawie przekazania skarżącemu dokumentów w sprawie, należy uznać za całkowicie chybione. Pisma, o których wspomina skarżący są opatrzone pieczęcią służbową z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego pracownika oraz nieczytelnym podpisem tego pracownika. Wbrew twierdzeniom skarżącego, żaden przepis Kodeksu postępowania administracyjnego nie stawia wymogu czytelnego podpisu pracownika na pismach kierowanych w toku postępowania administracyjnego do strony. Ponadto przywoływany przez skarżącego art. 107 § 1 k.p.a. dotyczy wyłącznie wymogów formalnych decyzji administracyjnej, a nie wszystkich pism kierowanych przez organ do strony w toku postępowania. Poza zasadniczymi rozważaniami dla oceny legalności zaskarżonej decyzji godzi się wskazać, iż Sąd rozumie trudną sytuacje skarżącego, jak każdej osoby pozbawionej wolności, która będzie musiała po odzyskaniu wolności ułożyć sobie na nowo sprawy życiowe. Kwestia pomocy takiej osobie leży w gestii odpowiednich organów administracyjnych i nie może być podstawą oceny legalności decyzji w sprawie o wymeldowanie z lokalu w którym skarżący nie przebywa i do którego nie ma żadnych uprawnień. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. Orzeczenie o przyznaniu wynagrodzenia tytułem nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu znajduje uzasadnienie w treści art. 250 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 18 ust. 1pkt 1c oraz § 19 i §20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielanej z urzędu ( Dz. Ustaw z 2002r. nr.163 poz. 1348 z p.zm.)