III SA/Lu 358/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Robert Hałabis Sędziowie: Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca) Asesor WSA Agnieszka Kosowska po rozpoznaniu w dniu 19 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym sprawy ze skargi A. B. na postanowienie Komendanta Policji z dnia [...] maja 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia odwołania od orzeczenia uchyla zaskarżone postanowienie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 8 maja 2023 r. nr [...] Komendant Policji orzekł o odmowie przyjęcia odwołania od orzeczenia Komendanta Powiatowego Policji we W. nr [...] z dnia 23 marca 2023 r., wydanego w postępowaniu dyscyplinarnym prowadzonym przeciwko skarżącej A. B., obwinionej o popełnienie przewinienia dyscyplinarnego. Postawą rozstrzygnięcia Komendanta Policji było ustalenie, że odwołanie strony zostało wniesione po terminie. Stan tej sprawy przedstawiał się następująco. Komendant Powiatowy Policji we W. wszczął postępowanie dyscyplinarne przeciwko skarżącej obwiniając ją o popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na udokumentowaniu w notatniku służbowym przebiegu służby w dniu [...] września 2022 r. niezgodnie ze stanem faktycznym. Postępowanie to zakończono orzeczeniem z dnia 23 marca 2023 r. nr [...] stwierdzającym winę skarżącej i wymierzającej jej karę ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku. Za pośrednictwem Poczty Polskiej orzeczenie organu I instancji doręczono obwinionej w dniu 28 marca 2023 r., a obrońcy obwinionej w dniu 11 kwietnia 2023 r. Od powyższego rozstrzygnięcia odwołanie w imieniu skarżącej wniósł obrońca. Odwołanie zostało wniesione za pośrednictwem Poczty Polskiej w dniu 18 kwietnia 2023 r. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 8 maja 2023 r. Komendant Policji ("organ odwoławczy", "Komendant") orzekł o odmowie przyjęcia odwołania obrońcy skarżącej. Uzasadniając swoje stanowisko Komendant powołał przepisy art. 135k ust. 1, ust. 2, ust. 3 oraz art. 135f ust. 5 i ust. 6 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2023 r. poz. 171 z późn. zm., dalej "ustawa o Policji") wyjaśniając m. in., że orzeczenia dyscyplinarnego wydanego w pierwszej instancji przysługuje policjantowi prawo wniesienia odwołania w terminie 7 dni od dnia doręczenia orzeczenia. W przypadku ustanowienia obrońcy, wszelkie pisma wydane w postępowaniu dyscyplinarnym doręcza się policjantowi i jego obrońcy, przy czym w razie doręczenia policjantowi i jego obrońcy w różnych terminach pisma, od którego przysługuje odwołanie lub zażalenie, termin do złożenia odwołania lub zażalenia liczy się od dnia doręczenia, które nastąpiło wcześniej (art. 135f ust. 6 ustawy o Policji). W postanowieniu o wszczęciu postępowaniu dyscyplinarnego, doręczone skarżącej w dniu 9 lutego 2023 r., zamieszczono pouczenie, o którym mowa w art. 135f ust. 6 ustawy o Policji. W tych okolicznościach Komendant stwierdził, że termin do wniesienia odwołania, liczony od wcześniejszego doręczenia orzeczenia skarżącej, czyli od dnia 28 marca 2023 r., upłynął w dniu 4 kwietnia 2023 r. Odwołanie obrońcy zostało wniesione w dniu 18 kwietnia 2023 r. o czym świadczy data stempla pocztowego, a więc z uchybiono siedmiodniowemu terminowi. W piśmie z dnia 17 maja 2023 r. obrońca skarżącej wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. We wniosku podniesiono m.in., że orzeczenie Komendanta Powiatowego Policji we W. z dnia 23 marca 2023 r. – doręczone skarżącej oraz jej obrońcy - nie zawierało wymaganego pouczenia o sposobie wniesienia środka zaskarżenia. Postanowieniem nr [...] Komendanta Policji z dnia 5 lipca 2023 r. odmówiono przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Organ argumentował m. in., że uzasadnienie wniosku nie jest wiarygodne o czym świadczy waga obu przesyłek poleconych (przesłanych - za pośrednictwem Poczty Polskiej - zarówno obwinionej, jak i jej obrońcy) identyczna z wagą zawartości przesyłek sprawdzonych w wyniku porównania (eksperymentu). Postanowieniem nr [...] Komendanta Głównego Policji z dnia 10 października 2023 r. rozpoznano zażalenie skarżącej i utrzymano w mocy postanowienie nr [...] Komendanta Policji z dnia 5 lipca 2023 r. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W skardze na postanowienie Komendanta Policji z dnia 8 maja 2023 r. orzekające o odmowie przyjęcia odwołania skarżąca zarzuciła naruszenie: - art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm., dalej "k.p.a."), polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie przejawiającej się w uznaniu, że odwołanie zostało wniesione po upływie ustawowego terminu 7 dni w sytuacji, gdy prawidłowa ocena materiału dowodowego powinna prowadzić do stwierdzenia, że odwołanie zostało wniesione w ustawowym terminie; - art. 135k ust. 1 ustawy o Policji polegające na uznaniu, że odwołanie od orzeczenia zostało wniesione po terminie, w sytuacji, gdy zostało ono wniesione w ustawowym terminie 7 dni. W uzasadnieniu skargi podniesiono m. in., że orzeczenie nr [...] Komendanta Powiatowego Policji we W. zostało doręczone zarówno obwinionej, jak i jej obrońcy bez wymaganego prawem pouczenia o możliwości wniesienia odwołania wraz z terminem jego wniesienia, że orzeczenia liczą 10 stron i kończą się podpisem Komendanta Powiatowego Policji we W. wraz z czerwoną pieczątką KPP we W. umieszczoną po lewej stronie dokumentu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm., dalej "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Tylko zatem stwierdzenie, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c p.p.s.a.). W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie o odmowie przyjęcia odwołania od orzeczenia Komendanta Powiatowego Policji we W. z dnia 23 marca 2023 r. Wymaga więc wyjaśnienia, że stosownie do treści art. 135k ust. 1 ustawy o Policji postępowanie dyscyplinarne jest dwuinstancyjne. Od orzeczenia wydanego w pierwszej instancji obwinionemu przysługuje odwołanie w terminie 7 dni od dnia doręczenia orzeczenia i odwołanie składa się do wyższego przełożonego dyscyplinarnego za pośrednictwem przełożonego, który wydał orzeczenie w pierwszej instancji (ust. 2). Jednakże na podstawie ust. 3 tego przepisu, który stanowi podstawę materialnoprawną zaskarżonego postanowienia, wyższy przełożony dyscyplinarny odmawia przyjęcia odwołania, w drodze postanowienia, jeżeli zostało wniesione po terminie lub przez osobę nieuprawnioną albo jest niedopuszczalne. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Według art. 135f ust. 6 ustawy o Policji, orzeczenia, postanowienia, zawiadomienia i inne pisma, wydane w toku postępowania dyscyplinarnego, doręcza się obwinionemu oraz obrońcy, jeżeli został ustanowiony. W razie doręczenia obwinionemu i obrońcy w różnych terminach pisma, od którego przysługuje odwołanie lub zażalenie, termin do złożenia odwołania lub zażalenia liczy się od dnia doręczenia, które nastąpiło wcześniej. Przepis art. 135j ust. 2 pkt 7 ustawy o Policji stanowi, że obligatoryjnym elementem orzeczenia dyscyplinarnego jest pouczenie o prawie, terminie i trybie wniesienia odwołania. W świetle art. 135p ust. 1 ustawy o Policji, do postępowania dyscyplinarnego stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego, dotyczące wezwań, terminów, doręczeń i świadków, z wyłączeniem możliwości nakładania kar porządkowych oraz konfrontacji, okazania, oględzin i eksperymentu procesowego. W postępowaniu dyscyplinarnym do świadków nie stosuje się również art. 184 Kodeksu postępowania karnego. Pouczenie o terminie do wniesienia odwołania, do czego obliguje art. 135j ust. 2 pkt 7 ustawy o Policji, obejmuje nie tylko informację o długości terminu (którą precyzuje art. 135k ust. 1 ustawy o Policji), ale także informację o początku biegu tego terminu. Jeżeli jest nim dzień wcześniejszego z dwóch doręczeń, to informacja o tej okoliczności powinna zostać zawarta w pouczeniu, dopiero wskazanie na zasadę określoną w art. 135f ust. 6 ustawy o Policji stanowi o udzieleniu pouczenia o terminie wniesienia środka zaskarżenia. W art. 135j ust. 2 pkt 7 ustawy o Policji nie zawarto odesłania do konkretnych przepisów ustawy, co oznacza, że udzielając pouczenia o terminie do wniesienia odwołania organ powinien uwzględnić nie tylko przepis art. 135k ust. 1 in fine, ale również przepis art. 135f ust. 6 ustawy o Policji, które łącznie regulują kwestie terminu do wniesienia odwołania, gdy orzeczenie doręczane jest zarówno obwinionemu, jak i jego obrońcy. Organ uznał, że wystąpiły normatywne podstawy do odmowy przyjęcia odwołania z uwagi na to, że zostało ono wniesione po upływie ustawowego terminu. W ocenie organu, obwiniona i jej obrońca mieli 7 dni na złożenie odwołania. Ostatnim dniem terminu był dzień 4 kwietnia 2023 r. Stanowisko organu jest niezasadne. Strona skarżąca podniosła, że orzeczenie nr [...] Komendanta Powiatowego Policji we W. zostało doręczone zarówno obwinionej, jak i jej obrońcy bez wymaganego prawem pouczenia o możliwości wniesienia odwołania wraz z terminem jego wniesienia. Wynika to z wyjaśnień, które zaprezentowano we wniosku obrońcy skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od orzeczenia organu z dnia 23 marca 2023 r. Analiza akt sprawy wskazuje, że orzeczenie nr [...] (sentencja wraz z uzasadnieniem) zawierało 10 ponumerowanych stron. Na stronie 10 - tej znajdował się podpis Komendanta Powiatowego Policji we W. (czerwona pieczęć wraz z podpisem). Jest to niekwestionowane w niniejszej sprawie. Pouczenie o możliwości złożenia odwołana od orzeczenia, znajdujące się na 11 - tej stronie orzeczenia Komendanta Powiatowego Policji nr [...] powinno stanowić integralną część tego orzeczenia. Sporna część orzeczenia – jedenasta strona - nie jest podpisana przez Komendanta Powiatowego Policji we W. (k.[...] akt adm.). Figurujący w aktach sprawy drugi egzemplarz spornego orzeczenia (w foliowej koszulce) zawiera podpis Komendanta Powiatowego Policji we W. (na dziesiątej stronie). Jedenasta strona orzeczenia w przeciwieństwie do karty nr [...] akt adm., na której widnieją adnotacje B. S., nie zawiera żadnego podpisu i nosi cechy kserokopii dokumentu. Na omawianym dokumencie (orzeczeniu) widoczne są ślady po pierwszym zszywaniu. Przy formalistycznej procedurze odwoławczej, organu Policji nie usprawiedliwia okoliczność, że w postanowieniu o wszczęciu postępowaniu dyscyplinarnego, doręczone skarżącej w dniu 9 lutego 2023 r., zamieszczono pouczenie, o którym mowa w art. 135f ust. 6 ustawy o Policji (k. [...] akt adm.) oraz że skutecznie wykazano, w trakcie dalszych czynności wyjaśniających podjętych na etapie rozpoznawania wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, że przesyłki doręczone skarżącej oraz jej obrońcy musiały zawierać stosowne pouczenia na stronie 11 – tej orzeczenia. W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że nie doszło do skutecznego doręczenia skarżącej orzeczenia Komendanta nr [...] w dniu 28 marca 2023 r. Tym samym nie mógł rozpocząć się bieg terminu do zaskarżenia orzeczenia. Nie można bowiem z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością, stwierdzić, że skarżąca otrzymała prawidłowe pouczenie o sposobie i terminie wniesienia odwołania od orzeczenia. Powyższe oznacza, że skuteczne doręczenie orzeczenia nastąpiło w dniu 11 kwietnia 2023 r. kiedy to obrońca skarżącej pokwitował odbiór niekompletnego orzeczenia. Wobec powyższego, termin do wniesienia odwołania nie zaczął biec od dnia doręczenia skarżącej tj. 28 marca 2023 r., lecz od dnia doręczenia orzeczenia jej obrońcy tj. od dnia 11 kwietnia 2023 r. Odwołanie zostało wniesione w dniu 18 kwietnia 2023 r. a więc w terminie do jego wniesienia. W orzecznictwie sygnalizuje się, że niewątpliwie adwokatom i radcom prawnym reprezentującym obwinionego w postępowaniu dyscyplinarnym powinny być znane przepisy ustawy o Policji, w tym regulacje odnoszące się do sposobu i terminu wnoszenia środków odwoławczych. W ustawie o Policji ustawodawca, przewidując obowiązek zawarcia w orzeczeniu dyscyplinarnym takich informacji, nie wprowadził jednak w tym zakresie żadnych wyjątków i ustanowienie przez obwinionego takiego obrońcy nie zwalnia organu z obowiązku prawidłowego wykonania nakazu, o jakim mowa w art. 135j ust. 2 pkt 7 ustawy o Policji (zob. wyrok NSA z dnia 28 lipca 2016 r., sygn. sygn. I OSK 156/15; z dnia 22 lutego 2018 r. sygn. I OSK 826/16; z dnia 9 stycznia 2020 r., sygn. I OSK 3290/18 oraz z dnia 5 listopada 2020 r., sygn. I OSK 2223/18). Pogląd powyższy Naczelny Sądu Administracyjny podzielił w wyroku z dnia 8 grudnia 2022 r. sygn. III OSK 5644/2. W świetle powyższych rozważań pouczenie strony o przysługujących uprawnieniach, w tym uprawnieniu do złożenia środka zaskarżenia, powinno być rzetelne i wyczerpujące. W realiach rozpoznawanej sprawy wątpliwości w przedmiocie prawidłowego pouczenia strony o przysługujących jej uprawnieniach nie zostały usunięte. Potwierdzenia o właściwym pouczeniu nie sposób dopatrywać się w ustaleniach natury faktycznej poczynionych w drodze porównania (eksperymentu) przy użyciu wagi gramowej w Sekretariacie Komendanta Powiatowego Policji we W., wskazujących, że ciężar przesyłki (zawierającej pełne orzeczenie na jedenastu stronach wraz z kopertą) jest identyczny z ciężarem przesyłki doręczonej skarżącej i jej obrońcy za pośrednictwem Poczty Polskiej i zarejestrowanej przez tegoż operatora. Kluczową okazała się kwestia prawna prawidłowego pouczenia. Dlatego podobnie należało ocenić fakt, że funkcjonariuszki Policji, B. S. i B. J. zaprzeczyły, aby do kopert włożone zostały niekompletne orzeczenia dyscyplinarne (bez strony zawierającej pouczenie). W rezultacie uznać należało, iż zaskarżone postanowienie nr [...] Komendanta Policji z dnia 8 maja 2023 r. zostało wydane z naruszeniem art. 135f ust. 6 ustawy o Policji w związku z jej art. 135j ust. 2 pkt 7, polegającym na błędnym przyjęciu, iż skarżącej występującej jako obwiniona w postępowaniu dyscyplinarnym skutecznie doręczono w dniu 28 marca 2023 r. orzeczenie Komendanta Powiatowego Policji we W. z dnia 23 marca 2023 r. nr [...] wraz z właściwym pouczeniem. Konsekwencją tego było błędne zastosowanie art. 135k ust. 3 ustawy o Policji, polegające na wydaniu przez Komendanta Wojewódzkiego Policji postanowienia o odmowie przyjęcia odwołania pełnomocnika skarżącej z dnia 18 kwietnia 2023 r. jako wniesionego po terminie. Naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż jego skutkiem było pozbawienie skarżącej prawa do merytorycznego rozpatrzenia odwołania od orzeczenia dyscyplinarnego. Rozpoznając ponownie sprawę Komendant Wojewódzki Policji, kierując się regulacją wynikającą z art. 153 p.p.s.a., będzie zobowiązany do przyjęcia, iż termin do wniesienia odwołania od orzeczenia Komendanta Powiatowego Policji we W. z dnia 23 marca 2023 r. rozpoczął bieg od daty doręczenia tego orzeczenia obrońcy skarżącej w postępowaniu dyscyplinarnym, co nastąpiło w dniu 11 kwietnia 2023 r. Co za tym idzie, organ będzie zobowiązany do rozpatrzenia odwołania co do istoty sprawy, jako wniesionego w terminie przewidzianym w art. 135k ust. 1 ustawy o Policji. Mając powyższe na względzie Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.