III SA/Lu 375/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia SO del. Robert Hałabis,, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Protokolant Asystent sędziego Jowita Dudek, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 30 października 2012 r. sprawy ze skargi U. P. na decyzję Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w L. z dnia 23 maja 2012 r., nr DNS-HP(...). w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2012 r. L. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w L. nr [...], którą uchylił decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L. z dnia [...] sierpnia 2011 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia u U. P. choroby zawodowej tj. przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy - zespół cieśni w obrębie nadgarstka prawego wymienionej w poz. 20 pkt 1 wykazu chorób zawodowych będącego załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869 z późn. zm.) i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu podał, że dnia [...] czerwca 2010 r. do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L. wpłynęło zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej "zespół cieśni w obrębie nadgarstka" u skarżącej. Organ I instancji zawiadomił skarżącą oraz jej pracodawcę C. C. S. sp. z o.o. ( dalej C. sp. z o.o.) o wszczęciu postępowania w sprawie choroby zawodowej, przeprowadził postępowanie i ustalił następujące okoliczności faktyczne sprawy: Skarżąca pracowała w okresie od [...] października 1974 r. do [...] stycznia 1990 r. w wymiarze pełnego etatu na stanowisku stażysty, następnie pomocy technicznej chemika, technika-chemika oraz starszego chemika na Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej w L. Następnie w zakładach pracy, w których warunki wykonywania pracy mogły być przyczyną powstania choroby zawodowej tj. w okresie od [...] stycznia 1990 r. do [...] lipca 2005 r. w wymiarze pełnego etatu na stanowisku instruktor laborant, kierownik pracowni pomiarów produkcyjnych (pracownia kontroli jakości), audytor kontroli jakości w O. T. O. w L. ul. E. W dalszej kolejności w zakładzie pracy C. sp. z o.o. Z. P. K. Ś. w L. ul. E. – w związku z przejęciem zakładu pracy przez nowego pracodawcę - art. 231 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeksu pracy (tj. Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94, dalej KP) W dniu [...] września 2010 r. oraz [...] września 2010 r. organ I instancji sporządził kartę oceny narażenia zawodowego dla skarżącej. Przy sporządzaniu ww. dokumentu uwzględnił dokumentację pracowniczą dostarczoną przez U. P. w tym: opis stanowiska pracy audytor kontroli jakości – kobieta, dodatkowe uciążliwości na stanowisku pracy audytora kontroli jakości w C. sp. z o.o. w L., świadectwa pracy skarżącej, wywiad zawodowy podpisany przez kierownika zakładu pracy – P. K. oraz inspektora BHP W. Ł.. Z sporządzonej karty oceny narażenia zawodowego wynikało, że skarżąca w trakcie pracy w C. sp. z o.o. wykonywała czynności monotypowe, powtarzalne, obciążające nadgarstki w taki sposób, iż stwarzały możliwość powstania choroby zawodowej cieśni w obrębie nadgarstka. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w L. po zapoznaniu się z kartą oceny narażenia zawodowego sporządzoną przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L. oraz po przeprowadzeniu dodatkowych badań wydał w dniu [...] marca 2011 r. orzeczenie lekarskie Nr [...] o rozpoznaniu choroby zawodowej zespołu cieśni w obrębie nadgarstka prawego. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. stwierdził u skarżącej chorobę zawodową zespołu cieśni w obrębie nadgarstka prawego. Od powyższego rozstrzygnięcia C. sp. z o.o. dnia [...] września 2011 r. zarzucając organowi I instancji naruszenie przepisów art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm. dalej k.p.a.). - poprzez zaniechanie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, art. 80 k.p.a. ponieważ przekroczona została zasada swobodnej oceny dowodów, która zdaniem uczestnika przybrała charakter oceny dowolnej oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nieprawidłowe sporządzenie uzasadnienia skarżonej decyzji, w którym zaniechano wskazania przyczyn, z powodu, których podnoszonym przez C. sp. z o.o. dowodom odmówiono wiarygodności i mocy. W toku postępowania odwoławczego organ przeprowadził dowód z zeznań świadków tj. Z. D. – kierownika działu jakości w C. w L. oraz P. K. – kierownika zakładu C., którego podpis znajduje się pod dokumentem opis stanowiska pracy "audytor kontroli jakości" - kobieta. Następnie pismem z dnia [...] kwietnia 2012 r. powiadomił skarżącą oraz spółkę o zakończeniu postępowania odwoławczego, oraz o prawie zapoznania się z aktami i możliwości składania wniosków. Pełnomocnik skarżącej radca prawny Ł. T. złożył dnia [...] maja 2012 r. pismo w, którym wniósł o uzupełnienie opinii lekarskiej o materiał dowodowy zebrany w postępowaniu odwoławczym oraz ewentualne wystąpienie do jednostki orzeczniczej II stopnia w celu uzyskania dodatkowych konsultacji. Dnia [...] maja 2012 r. skarżąca złożyła pismo w którym stwierdza, że pracodawca w żaden sposób nie wykazał, że wykonywana praca nie miała wpływu na powstałe schorzenie. Zachodziła więc konieczność uzupełnienia materiału dowodowego przez organ I instancji. W szczególności sporządzenia nowej karty oceny narażenia zawodowego w oparciu o cały materiał dowodowy zebrany w sprawie, wystąpienie do pracodawcy o przekazanie oceny ryzyka na stanowisku pracy skarżącej w okresie, gdy pracowała ona w C. w L., a także innych materiałów, procedur wykonywania pracy, o których mowa w piśmie pracodawcy z dnia [...] czerwca 2011 r. Po uzupełnieniu nowej karty oceny narażenia zawodowego organ I instancji winien ją przekazać do jednostki orzeczniczej I stopnia celem uzupełnienia wcześniejszego orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej. Rozważy także, czy nie zajdzie konieczność weryfikacji tego orzeczenia przez organ orzeczniczy drugiej instancji. Dopiero uzupełnienie postępowania w przedmiotowym zakresie pozwoli na wydanie decyzji. Na tą decyzję skargę złożyła U. P. w której wniosła o uchylenie decyzji organu II instancji, odrzucenia odwołania byłego pracodawcy C. sp. z o.o. i zatwierdzenie decyzji organu I instancji jako rozstrzygnięcia ostatecznego. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że decyzja organu II instancji jest niezrozumiała, a jej uzasadnienie faktyczne jest ogólnikowe i nieczytelne. Nie są wskazane fakty, które organ uznał za udowodnione. Brak jest uzasadnienia jakie dowody były podstawą wydania decyzji, a które odrzucono i dlaczego. Skarżąca kwestionuje, także konieczność sporządzenia nowej karty oceny narażenia zawodowego. Uważa, że karta sporządzona przez organ I instancji jest prawidłowa, a dokumenty na podstawie, których kartę wystawiono, są wiarygodne, co potwierdzają zeznania świadków w postępowaniu odwoławczym. Uważa także, że pracodawca miał wystarczającą ilość czasu na uzupełnienie dokumentów z opisem stanowiska pracy skarżącej, a organ II instancji powinien wystąpić o uzupełnienie ww. dokumentów, czego nie zrobił. Zwróciła także uwagę na możliwość naprawienia błędów organu I instancji w toku postępowania odwoławczego zgodnie z art. 7 k.p.a. W podsumowując stwierdziła, że uważa decyzję organu II instancji za niecelową i niesłuszną. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi W uzasadnieniu podtrzymał argumentację zawartą w skarżonej decyzji oraz odniósł się do treści skargi stwierdzając, że w uzasadnieniu decyzji szczegółowo wskazane zostały konkretne uchybienia organu I instancji w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego. Konieczne jest także sporządzenie nowej karty oceny narażenia zawodowego w związku z zasadą prawdy obiektywnej, a w postępowaniu odwoławczym organ nie posiada możliwości dokonania zmiany i wyjaśnienia wszelkich wątpliwości w zakresie podstawowego dokumentu jakim jest ocena narażenia zawodowego, bowiem pozbawiło by to strony możliwości dwuinstancyjnej weryfikacji zgromadzonego materiału dowodowego i rozstrzygnięcia na nim opartego. Obowiązkiem organu I instancji jest ustalenie stanu faktycznego w zakresie podstawowym tj. warunków pracy i sporządzenie karty oceny narażenia zawodowego. Organ zauważył także, że sama strona skarżąca dostrzega braki w materiale dowodowym, sugerując, iż nie przedstawił ich pracodawca. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia w sprawie niniejszej stanowią art. 235-237 kodeksu pracy oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz 869) z późn. zm. Za chorobę zawodową uznaje się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wielkim prawdopodobieństwem, że została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "Narażeniem zawodowym (art. 2351 k.p.). Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika, może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych (art. 2352 k.p.). Tryb postępowania dotyczy zgłoszenia podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, podmioty właściwe w sprawach rozpoznania oraz wykaz chorób zawodowych i okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważniających do rozpoznania choroby zawodowej – określa powołane wyżej rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. zwane dalej rozporządzeniem. Stosownie do art. 5 ust. 1 rozporządzenia właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania określone w odrębnych przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 o służbie medycyny pracy ( Dz. U. z 2004 r. Nr 125, poz 1317 z późn. zm.). Lekarz ten wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pracowniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego ( § 6 ust. 1 rozporządzenia). Narażenie zawodowe podlega ocenie, przy dokonaniu której uwzględnia się w odniesieniu do sposobu wykonywania pracy - określenie stopnia obciążenia wysiłkiem fizycznym oraz chronometraż czynności, które mogą powodować nadmierne obciążenie odpowiednich narządów lub układów organizmu ludzkiego (§ 6 ust. 2 pkt. 5 rozporządzenia). Z treści § 8 ust 1 rozporządzenia wynika, że decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Jeżeli właściwy Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację oraz podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału, a to stosownie do § 8 ust. 2 rozporządzenia. W sprawie niniejszej organ I instancji sporządził kartę oceny narażenia zawodowego U. P., po przeprowadzeniu postępowania w dniach [...] września 2010 r. oraz [...] września 2012r. (k.25-26). Podstawą dla sporządzenia tej oceny stanowiły informacje zyskane w zakładzie pracy – C. C. S. P. sp. z o.o.: opis stanowiska pracy" audytor kontroli jakości" - kobieta (k.23) podpisanej przez kierownika zakładu P. P. K. i inspektora BHP W. Ł. ( k. 18) Dokumenty te w połączeniu z dokumentacją lekarską oraz badaniem wykonanym przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy Poradnia Chorób Zawodowych w L. stanowiły podstawę do wydania w dniu [...] marca 2011 r. orzeczenia lekarskiego o rozpoznaniu u U. P. choroby zawodowej: zespół cieśni nadgarstka prawego – zawodowy. Orzeczenie to zostało podpisane przez lekarza medycyny pracy B. K. (k.28) spełniało zatem warunki określone w § 6 ust. 1 rozporządzenia. Zarówno skarżąca jak też uczestnik postępowania zostali zapoznani z treścią tego orzeczenia (k.29-31 akt). Uczestnik postępowania w swoim piśmie z dnia [...] maja 2012 r. (k. 46) złożył uwagi do orzeczenia lekarskiego, a także do pkt. 14p pkt b zapisu w karcie narażenia zawodowego (k.47) Organ I instancji doręczył odpis tego pisma Wojewódzkiemu Ośrodku Medycyny Pracy z prośbą o ustosunkowanie się do informacji w nim zawartych i uzupełnienie dokumentacji (k. 48). W złożonym odwołaniu C. C. S. zarzucił organowi I instancji naruszenie art. 77 § 1, art. 80 i art 107 § 3 k.p.a. W trakcie postępowania odwoławczego złożony został dowód z zeznań świadka Z. D., byłego pracownika, kierownika Działu Jakości do 2008 r., który to dowód został przez organ II instancji przeprowadzony na wniosek zakładu pracy na okoliczność zakresu obowiązków U. P. w trakcie jej zatrudnienia ( k.121). Ponadto organ II instancji z urzędu przeprowadził dowód z zaznań P. K. na okoliczność zakresu obowiązków U. P. w trakcie jej zatrudnienia (k.119) Z treści uzasadnienia skarżonej decyzji wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. wynika, że odwołanie częściowo jest uzasadnione, bowiem zachodzi konieczność ponownego sporządzenia karty oceny narażenia zawodowego. Organ I instancji zaniechał bowiem bardzo wnikliwego i dokładnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy w tym zakresie pełnego zgromadzenia materiału dowodowego. Po sporządzeniu nowej oceny narażenia zawodowego, być może zajdzie konieczność uzupełnienia orzeczenia lekarskiego, bądź też konsultacji w jednostce orzeczniczej drugiego stopnia. Przepisy art. 138 § 2 i art. 136 k.p.a. wyznaczają granicę postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez organ II instancji. Zgodnie z art. 136 k.p.a. organ ten ma prawo do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego przy czym może je przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu. W tym trybie przesłuchani zostali świadkowie Z. D. i P. K. na okoliczność zakresu czynności na stanowisku zajmowanym przez U. P. Zeznania tych świadków miały podważyć wiarygodność karty oceny narażenia zawodowego (k.26) Po przesłuchaniu tych świadków organ drugiej instancji stwierdza "w ocenie organu dokument ten jest ważny i wiarygodny, a zeznania świadków nie wykluczają przedstawionych w nim informacji, niemniej jednak ta okoliczność wymaga weryfikacji i uzupełnienia pozostałym materiałem dowodowym" (k. 208 verte). W świetle powyższych stwierdzeń nie jest w żadnej mierze przekonujące stanowisko organu drugiej instancji o konieczności uzupełnienia karty oceny narażenia zawodowego, przedstawionym przez pracodawcę odtworzeniem stanowiska kontrolera/ audytora jakości. (k.207) Stosownie do art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia gdy, decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Oznacza to, że żadne inne powody nie dają podstaw do wydania decyzji uchylającej. Ten rodzaj decyzji organu odwoławczego jest dopuszczalny wyjątkowo, stanowiąc odstępstwo od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy. Jeżeli zatem organ odwoławczy przeprowadził postępowanie wyjaśniające w trybie art. 136 k.p.a. to zobligowany był do wydania rozstrzygnięcia merytorycznego w oparciu o art. 138 § 1 k.p.a. Enigmatyczne stwierdzenie o konieczności wnikliwego i dokładnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy i zgromadzenie pełnego materiału dowodowego przez organ I instancji w postępowaniu z kategorycznym stwierdzeniem "o ważności i wiarygodności" dokumentu karty oceny narażenia zawodowego, nie dawał organowi odwoławczemu – zdaniem Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego – podstaw do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. i uwzględnienia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Wbrew treści tego przepisu organ odwoławczy nie wskazał jakie okoliczności należało by wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. W świetle powyższych rozważań skarga zasługiwała na uwzględnienie. Z tych względów oraz na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 marca 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 153, poz. 1270 z późn. zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.