III SA/Lu 377/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja (sprawozdawca),, Sędzia WSA Ewa Ibrom, Protokolant Stażysta Bartłomiej Maciak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 26 września 2013 r. sprawy ze skargi A. L. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2013 r., nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia u A.L. choroby zawodowej "zespół cieśni w obrębie nadgarstka", wymienionej w poz. 20 pkt 1 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105 poz. 869 ze zm.). W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że z zebranego materiału dowodowego, a w szczególności z karty oceny narażenia zawodowego opracowanej przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego wynika, że A.L. zatrudniona jest od 1 lipca 1993 r. w [...] Sp. z o.o. na stanowisku specjalisty d/s. programowania i specjalisty ds. technicznych. Praca A.L. polega na wykorzystywaniu programów komputerowych, w tym programów obliczeniowych, opisowych, rysunkowych, a także szeregu programów komputerowych wspomagających projektowanie oraz programów komputerowych doboru urządzeń. Przy tych czynnościach posługuję się klawiaturą i myszką komputerową. Prace, które wykonuje na etapie koncepcyjnym polegają na pobieżnej wizji lokalnej miejsca realizacji wstępnego opracowania i określenia nakładów finansowych. Dopiero zatwierdzony wstępny etap wymaga ponownej szczegółowej wizji lokalnej miejsca (w trakcie inwentaryzacji miejsca realizacji projektu sporządzone są ręczne adnotacje). Następnie sporządza projekt z częścią opisową obliczeniową rysunkową zgodnie z obowiązującymi przepisami. Niektóre zagadnienia nie wymagają opracowania projektowego, a są rozpatrywane jako analiza pod względem kosztowym co jest związane wyłącznie z pracą przy komputerze. Z powyższego wynika, że A.L. w czasie wykonywania obowiązków służbowych nie była narażona na wykonywanie ruchów monotypowych, w długich przedziałach czasowych, wymagających maksymalnego naprzemiennego zginania i prostowania dłoni w obrębie nadgarstka z dużym ich przeciążeniem, bowiem obsługa klawiatury komputera i myszki do takich prac nie należy. W jednostce orzeczniczej pierwszego stopnia, tj. w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy , w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] lutego 2012 r., choroby zawodowej nie rozpoznano. Nie stwierdzono związku przyczynowego rozpoznanego schorzenia "cieśni w obrębie nadgarstka" z warunkami pracy. Choroba zawodowa "zespół cieśni w obrębie nadgarstka" nie została rozpoznana również w Instytucie Medycyny Pracy. W uzasadnieniu orzeczenia lekarskiego z dnia [...] czerwca 2012 r. stwierdzono, że "w trakcie pracy nie wykonywała ona czynności powtarzalnych, monotypowych, stwarzających warunki, w których dochodziłoby do zwiększenia ciśnienia w kanale nadgarstka i długotrwałego ucisku na pnie nerwów obwodowych i w konsekwencji wystąpienia zespołu cieśni w obrębie nadgarstka" a także, że "wg aktualnej wiedzy medycznej praca polegająca na pisaniu na klawiaturze komputera nie stwarza istotnego ryzyka wystąpienia zespołu cieśni nadgarstka". Zdaniem organu odwoławczego w sprawie dokonano prawidłowej oceny zebranych dowodów z uwzględnieniem nie tylko przepisów ale i znajomości anatomii, fizjologii i ergonomii co zostało potwierdzone przez jednostki orzecznicze pierwszego i drugiego stopnia, w tym przez jednostkę badawczą w zakresie medycyny pracy. Organ podkreślił także, że jedynym wiarygodnym środkiem dowodowym służącym stwierdzeniu choroby zawodowej jest orzeczenie lekarskie, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów a co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. A.L. w skardze na powyższą decyzję zarzuciła organom: naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 2351 Kodeksu pracy w zw. z § 6 rozporządzenia przez błędną ich wykładnię i bezpodstawne przyjęcie, że w sytuacji gdy organ nie ustalił jednoznacznie, że do powstania zespołu cieśni nadgarstka doszło z innych przyczyn niż zawodowe, dopuszczalne było wydanie decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, a także naruszenie art. 7 i art. 10 oraz art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu skargi zakwestionowała stanowisko organów, że podczas realizacji obowiązków służbowych nie wykonuje ruchów powtarzalnych, monotypowych, polegających na częstym zginaniu i prostowaniu nadgarstka, połączonych z koniecznością użycia dużej siły nacisku na zginacze i prostowniki palców. Podkreśliła, że w karcie oceny narażenia zawodowego brak jest informacji co do częstotliwości i charakteru ruchów wykonywanych przeze nią podczas pracy na komputerze. zarzuciła, że organ inspekcji sanitarnej nie dokonał własnej oceny narażenia zawodowego ograniczając się jedynie do wykorzystania treści orzeczenia Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy i Instytutu Medycyny Pracy. Nie zostały przeprowadzone czynności mające na celu zgromadzenie materiału dowodowego, które pozwoliłyby ustalić precyzyjnie jakie czynności zawodowe były wykonywane przez skarżącą. W ocenie skarżącej organ wydanie decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej możliwe jest tylko w przypadku, gdy wykazane zostanie w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, że do powstania zespołu cieśni w obrębie nadgarstka doszło z innych przyczyn niż przyczyny zawodowe. W niniejszej sprawie ustalenia takie nie zostały dokonane. Czynnik w postaci długotrwałej wielogodzinnej pracy przy komputerze, operowania myszką co do którego nie sposób wykluczyć występowanie ruchów monotypowych, czyli szybkich, niezmiennych, wielokrotnych ruchów dłoni polegających na częstym zginaniu i prostowaniu nadgarstka może być podstawą domniemania, że doprowadził on do wystąpienia schorzenia w postaci zespołu cieśni nadgarstka. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej wyznacza definicja sformułowana w art. 2351 Kodeksu pracy, zgodnie z którą za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". O stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje więc zachowanie dwóch wymogów. Pierwszym z nich jest zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r., w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 105, poz. 869), zaś drugim - ustalenie związku przyczynowego pomiędzy powstaniem tej choroby a oddziaływaniem czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy lub sposobem wykonywania pracy. Należy zaakcentować, że wystąpienie tych przesłanek lub ich brak organ orzekający jest obowiązany ustalić zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Stosownie przy tym do § 8 ust. 1 cytowanego rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r., podstawą wydania przez właściwego inspektora sanitarnego decyzji o stwierdzeniu lub odmowie stwierdzenia choroby zawodowej jest materiał dowodowy, a w szczególności dane zawarte w formularzu oceny narażenia zawodowego oraz w orzeczeniach lekarskich wyspecjalizowanych jednostek diagnostycznych powołanych do rozpoznawania chorób zawodowych, wymienionych w §5 omawianego aktu. W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że A.L. cierpi na zespół cieśni w obrębie nadgarstka. Przedmiotem sporu jest natomiast istnienie związku przyczynowego pomiędzy tą chorobą a pracą wykonywaną przez nią na rzecz pracodawcy, jak również samo istnienie w środowisku tej pracy czynników szkodliwych mogących to schorzenie wywołać. Ustalenia w powyższym zakresie wymagają wiedzy specjalistycznej z zakresu medycyny pracy, stąd rozporządzenie wykonawcze powierzyło orzecznictwo w zakresie chorób zawodowych lekarzom, posiadającym określone przepisami prawa kwalifikacje (spełniających wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy; Dz. U. Nr 125, poz. 1317), zatrudnionym w jednostkach orzeczniczych, określonych w rozporządzeniu. Celem zagwarantowania wnikliwej oceny przesłanek zaistnienia choroby zawodowej oraz zapewnienia możliwości obrony swych praw osobie niezadowolonej z opinii specjalisty, rozporządzenie, wzorem poprzednich regulacji, wprowadza dwustopniową strukturę jednostek orzeczniczych (§ 5). Zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia lekarz, o którym mowa w § 5 ust. 1, wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane dalej "orzeczeniem lekarskim", na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. W ustępie 2 pkt 5 tego paragrafu wskazano, że narażenie zawodowe podlega ocenie, przy dokonywaniu której uwzględnia się w odniesieniu do sposobu wykonywania pracy – stopień obciążenia wysiłkiem fizycznym oraz chronometraż czynności, które mogą powodować nadmierne obciążenie odpowiednich narządów lub układów organizmu ludzkiego. Ocenę zaś narażenia zawodowego stosownie do ust. 3 pkt 1, 2 i 3 przeprowadza lekarz sprawujący profilaktyczną opiekę nad pracownikiem, lekarz zatrudniony w jednostce orzeczniczej i właściwy organ inspekcji sanitarnej w toku podejmowania decyzji. Ustęp 4 i 5 § 6 wskazują, że powyższe podmioty wydają rozstrzygnięcia w oparciu o zgromadzoną dokumentację. Ustalenie warunków pracy i związku przyczynowego jest zadaniem organów inspekcji sanitarnej. U skarżącej prowadzone było postępowanie w zakresie wystąpienia choroby zawodowej w postaci zespołu cieśni nadgarstka, zaliczanej do kategorii przewlekłych chorób obwodowego układu nerwowego wywołanych sposobem wykonywania pracy, wymienionej w punkcie 20 załącznika do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. W oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym przede wszystkim orzeczenia lekarskie właściwych jednostek orzeczniczych, organy orzekające w niniejszej sprawie odmówiły stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej. W ocenie sądu stanowisko organów jest uzasadnione. Zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwalał na przyjęcie, że nie można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że schorzenie, które zostało zdiagnozowane u skarżącej, pozostawało w związku ze sposobem wykonywania pracy. Wręcz przeciwnie, orzeczenia lekarskie wprost wskazały, że nie należy łączyć schorzenia występującego u skarżącej z wykonywaną przez nią pracą na komputerze. Dodatkowo wskazano na prawdopodobieństwo pozazawodowej etiologię zespołu cieśni w obrębie nadgarstka – stwierdzone u skarżącej zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa szyjnego, zmianami zwyrodnieniowymi wielostawowymi i zaburzeniami hormonalnymi. Po zbadaniu zgromadzonej w sprawie dokumentacji lekarskiej i oceny narażenia zawodowego oraz na podstawie anamnezy, badania ogólnolekarskiego, konsultacji neurologicznej i ortopedycznej, wyników badań pomocniczych, a także na podstawie dokumentacji udostępnionej przez pacjentkę lekarze nie znaleźli podstaw do uznania zawodowego pochodzenia występującego u skarżącej schorzenia. Treść orzeczeń lekarskich znajduje odzwierciedlenie w przeprowadzonej ocenie narażenia zawodowego, w której opisano czynności wykonywane przez skarżącą. Podkreślić należy, że bez pozytywnej opinii lekarskiej jednostek uprawnionych, bądź sprzecznie z tą opinią organy inspekcji sanitarnej nie mogą dokonać we własnym zakresie stwierdzenia istnienia choroby zawodowej lub braku podstaw do jej stwierdzenia. W ocenie sądu organy dokonały właściwej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Organ administracji nie ma wiedzy specjalistycznej, w tym przypadku wiedzy medycznej, co oznacza, że ustalenie jednego z ważnych elementów zaliczenia schorzenia do choroby zawodowej uzależnione jest od treści orzeczenia lekarskiego wydanego przez specjalistyczną jednostkę orzeczniczą. Należy podkreślić, że jednostki orzecznicze są zobowiązane do stwierdzenia istnienia, bądź braku istnienia choroby zawodowej, a zatem związku między zaistniałym schorzeniem a wykonywaną pracą. Orzeczenie takie stanowi środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Zatem organ inspekcji sanitarnej wydaje decyzję na podstawie orzeczenia lekarskiego i jest związany treścią tego orzeczenia. W niniejszej sprawie zauważyć należy, że orzeczenia lekarskie są zbieżne i jednoznaczne, w związku, z czym organ uprawniony był do przyznania im wiarygodności skoro brak jest dowodów podważających ustalenia obu jednostek orzeczniczych. Zdaniem sądu organy w niniejszym postępowaniu nie naruszyły reguł prowadzenia postępowania dowodowego, prawidłowo ustaliły istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne, a wyprowadzone z nich wnioski nie wykraczają poza swobodną ocenę dowodów. W tym stanie rzeczy należy uznać, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Chociaż skarżąca cierpi na schorzenie wymienione w wykazie chorób zawodowych, to wnikliwe przeprowadzone postępowanie wyjaśniające nie wykazało związku pomiędzy schorzeniem, a warunkami środowiska pracy. W związku z tym nie zostały spełnione określone w art. 2351 Kodeksu pracy przesłanki uznania schorzenia za chorobę zawodową. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny , na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), oddalił skargę.