III SA/Lu 385/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal,, Sędzia NSA Maria Wieczorek (sprawozdawca), Protokolant Starszy inspektor Ewa Lachowska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 26 lutego 2009 r. sprawy ze skargi C. S. T. G. – F. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej dotyczącej długu celnego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] maja 2008 r. odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] lipca 2007 r. Nr [...]. W jej uzasadnieniu wskazano, iż decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. skierowaną do firmy C. GmbH reprezentowanej przez pełnomocnika J. K. i K. K. z Agencji Celnej "K." w D., Dyrektor Izby Celnej w B. uchylił decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia 12 marca 2007 r. w części dotyczącej określenia kwoty podatku akcyzowego oraz kwoty podatku od towarów i usług należnych z tytułu importu towaru w postaci używanego samochodu marki Mercedes oraz w części wezwania do uiszczenia odsetek od kwot tych podatków. Strona nie wniosła skargi na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Wnioskiem z dnia 11 lutego 2008 r. pełnomocnik strony wniósł o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji Dyrektora Izby Celnej w B. Nr [...] z dnia [...] lipca 2007 r. - na podstawie art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Po rozpatrzeniu sprawy Dyrektor Izby Celnej w B. decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2008 r. odmówił stwierdzenia nieważności powołanej wyżej decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] lipca 2007 r. stwierdzając, że decyzja ta nie zawiera wad kwalifikowanych rażącego naruszenia prawa. Rozpoznając ponownie sprawę w trybie art. 233§1 punkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja Podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2005r. nr 8 poz. 60 z późniejszymi zmianami) Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia[...] sierpnia 2008 r. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] maja 2008 r. w sprawie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. W uzasadnieniu wskazał, że instytucja stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej stanowi odstępstwo od zasady stabilności prawomocnych orzeczeń. Postępowanie w tym trybie jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą jest ustalenie czy nie zachodzą przesłanki wymienione w art. 247 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa. Jest to postępowanie nadzwyczajne i nie może służyć jako środek zastępczy albo dodatkowy dla strony, która nie skorzystała z możliwości poddania danej decyzji merytorycznej kontroli instancyjnej lub nie jest zadowolona z rezultatów tej kontroli. W przedmiotowej sprawie strona - C. GmbH reprezentowana przez pełnomocnika J. K. zarzuciła ostatecznej decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] lipca 2007 r. naruszenie art. 133 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa w zw. z art. 203 ust. 4 oraz art. 213 rozporządzenia Rady (UWG) Nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny na skutek tego, że decyzja nie została skierowana do wszystkich osób, które są stronami w przedmiotowej sprawie pomimo tego, że ponoszą one solidarną odpowiedzialność za pokrycie długu celnego, a w konsekwencji rażące naruszenie art. 210 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 73 ust. 1 Prawa celnego. Ustosunkowując się do tego zarzutu, organ wskazał, że firma C. GmbH została uznana za dłużnika zgodnie z ust. 3 tiret 4 Wspólnotowego Kodeku Celnego oraz oznaczona jako strona decyzji Nr [...] z dnia [...] lipca 2007 r. – zgodnie z art. 210 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Ze zgłoszenia celnego do procedury tranzytu [...] z dnia 4 kwietnia 2005 r. wynika bowiem, że głównym zobowiązanym wpisanym w polu 50 noty tranzytowej – był właśnie C. GmbH. Ustosunkowując się do zarzutu nie podjęcia przez organy celne działań zmierzających do ustalenia wszystkich stron postępowania oraz zarzutu, iż decyzja nie została skierowana do wszystkich osób, które są stronami w przedmiotowej sprawie ponoszących solidarną odpowiedzialność za pokrycie długu, organy szczegółowo opisały działania podjęte w celu ustalenia osoby dłużnika lub dłużników, wyjaśnił również powody, dla których przewoźnik i odbiorca towaru nie zostali wskazani w decyzji jako osoba dłużnika. Organy podkreśliły przy tym, że ewentualny brak udziału strony w postępowaniu stanowi podstawę do wznowienia postępowania i nie może być podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji. Wskazały ponadto na odrębność postępowania w zakresie stwierdzenia nieważności od postępowania uznaniowego oraz wykluczenie możliwości zastępowania wzajemnego tych dwóch trybów nadzwyczajnych przy wzruszeniu decyzji ostatecznych. Rozpatrując zarzut powołania w podstawie prawnej decyzji z dnia [...] lipca 2007 r. Dyrektor Izby Celnej wskazał, iż intencją organu odwoławczego w związku z wydaniem przez organ celny I instancji decyzji regulującej kwestie podatkowe przy braku wszczęcia postępowania podatkowego było powołanie art. 165 § 4 Ordynacji podatkowej, który określa datę wszczęcia postępowania z urzędu. Uchybienie to nie może być podstawą do nadzwyczajnego wzruszenia decyzji, bowiem jeżeli organ podatkowy zastosował niewłaściwy przepis, ale zastosowanie innego właściwego przepisu tego samego rozporządzenia prowadziłoby do takiej samej decyzji to nie można twierdzić, że nastąpiło rażące naruszenie prawa. Ponadto, Dyrektor Izby Celnej wskazał, iż w przedmiotowej sprawie organ celny II instancji rozpatrując sprawę w związku z odwołaniem strony dysponował całym materiałem dowodowym, który wyczerpująco rozpatrzył i na tej podstawie wydał rozstrzygnięcie. Skargę na powyższą decyzję złożyła firma C. GmbH wnosząc o jej uchylenie. Zarzuciła: - naruszenie art. 133 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa w zw. z art. 73 ust. 1 Prawa celnego w zw. z art. 203 ust. 4 oraz 213 rozporządzenia Rady (EWG) nr 29132 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny na skutek tego, że decyzja nie została kierowana do wszystkich osób, które są stronami w przedmiotowej sprawie pomimo tego, że ponoszą oni solidarną odpowiedzialność za pokrycie długu celnego, a w konsekwencji rażące naruszenie art. 210 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 73 ust. 1 Prawa celnego; - przepisu art. 210 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 73 ust. 1 Prawa celnego, wskutek powołania w podstawie prawnej nie istniejącego przepisu art. 66 § 4 Ordynacja podatkowa; - przepisu art. 127 Ordynacja podatkowa w zw. z art. 73 ust. 1 Prawa celnego poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania ; - art. 187 § 3 w zw. z art. 73 ust. 1 Prawa celnego na skutek tego, że organy nie zakomunikowały stronie faktów znanych z urzędu; - organ celny II instancji nie zgromadził i nie rozpatrzył wyczerpująco materiału dowodowego zebranego w sprawie oraz, że w sposób rażący przekroczył zasadę swobodnej oceny dowodów, a także nie przeprowadził dowodu z przesłuchania K. K., K. P. oraz wszystkich stron postępowania. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w B. wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Sąd Administracyjny kontroluje zaskarżony akt administracyjny wyłączenie w aspekcie jego zgodności z prawem i może go wzruszyć jedynie wówczas, gdy narusza on przepisy prawa materialnego i przepisy postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w związku z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie zaznaczyć należy, że instytucja stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej stanowi wyjątek od ogólnej zasady stabilności decyzji ostatecznych określonej w art. 128 Ordynacji podatkowej. Postępowanie w tym trybie jest samodzielnym nadzwyczajnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą jest ustalenie czy nie zachodzi jedna z przesłanek enumeratywnie wymienionych w art. 247 § 1 w ustawie Ordynacja podatkowa. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowo-administracyjnym, postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności nie może służyć jako środek zastępczy albo dodatkowy dla strony, która nie skorzystała z możliwości poddania danej decyzji merytorycznej kontroli instancyjnej lub nie jest zadowolona z rezultatów tej kontroli. Podkreślić należy również, że zgodnie z przyjętym w orzecznictwie stanowiskiem w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej z powodu rażącego naruszenia prawa (art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji Podatkowej) organy winny kierować się przede wszystkim gramatyczną wykładnią eliminując przy ocenie wystąpienia takiej kwalifikowanej wady decyzji elementy rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty. Analizując zarzuty skarżącego w stosunku do ostatecznej decyzji Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] lipca 2007 r. w kontekście przedstawionego wyżej stanowiska judykatury uznać należy je za niezasadne. W przypadku bowiem powstania długu celnego na podstawie art. 203 Wspólnotowego Kodeksu Celnego zgodnie z ust. 3 tego artykułu, dłużnikiem jest osoba zobowiązana do wykonania obowiązków wynikających ze stosowania procedury celnej, której towar został objęty. Zgodnie z art. 96 ust.1 Wspólnotowego Kodeksu Celnego główny zobowiązany jest osobą uprawnioną do korzystania z procedury tranzytu zewnętrznego. Jest on odpowiedzialny za przedstawienie w wyznaczonym terminie w urzędzie celnym przeznaczenia towarów w nienaruszonym stanie i z zachowaniem środków zastosowanych przez organy celne w celu zapewnienia tożsamości towarów oraz za przestrzeganie procedury tranzytu wspólnotowego. Bezspornym jest, że ze zgłoszenia celnego do procedury tranzytu [...] z dnia 4 kwietnia 2005 r. wynika, że głównym zobowiązanym wpisanym w polu 50 noty tranzytowej – był C. GmbH. W tym stanie stwierdzić należy, że skarżący zgodnie z art. 203 ust. 3 tiret 4 WKC został uznany za dłużnika oraz oznaczony jako strona decyzji nr [...] z dnia [...] lipca 2007 r. i art. 210 § 1 pkt 3 ustawy Ordynacja podatkowa. Odnosząc się do zarzutu niepodjęcia przez organy celne działań zmierzających do ustalenia wszystkich stron postępowania oraz, że decyzja nie została skierowana do wszystkich osób, które są stronami w sprawie ponoszących solidarną odpowiedzialność wskazać należy, że organ II instancji opisał szczegółowo działania podjęte w celu ustalenia osoby dłużnika, wyjaśnił również powodu dla których przewoźnik i odbiorca towaru nie zostali wskazani w decyzji jako dłużnicy. Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, że ewentualny brak udziału strony w postępowaniu stanowi podstawę do wznowienia postępowania i nie może być podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji. W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej w administracyjnym toku instancji odmiennie niż ma to miejsce w postępowaniu wznowieniowym ocenie podlega sama decyzja, a nie proces postępowania dowodowego poprzedzający jej wydanie. W tym miejscu podkreślić należy odrębność postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności od postępowania wznowieniowego oraz wykluczenie możliwości zastępowania wzajemnego tych dwóch trybów nadzwyczajnych przy wzruszeniu decyzji ostatecznych. Odnośnie podniesionego zarzutu naruszenia art. .210 § 1 pkt 4 ustawy Ordynacja podatkowa wskutek powołania w podstawie prawnej decyzji z [...] lipca 2007 r. nieistniejącego przepisu art. 166 § 4 Ordynacji podatkowej należy podzielić stanowisko organów, iż z treści ww. decyzji wynika, że intencją organu odwoławczego w związku z wydaniem przez organ celny I instancji decyzji regulującej kwestie podatkowe przy braku wszczęcia postępowania podatkowego było powołanie art. 165 § 4 Ordynacja podatkowa. Uchybienie to nie może stanowić podstawy do nadzwyczajnego wzruszenia decyzji. Wbrew twierdzeniom strony odnośnie zarzutu naruszenia art. 127 ustawy Ordynacja podatkowa, organ II instancji wydając decyzję z dnia [...] lipca 2007 r. dokonał ponownie merytorycznego rozpatrzenia sprawy z uwzględnieniem zarzutów podniesionych w postępowaniu odwoławczym nie ograniczając przy tym swojej funkcji wyłącznie do kontroli decyzji organu I instancji. W tym stanie, uznając, iż stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej może mieć miejsce jedynie w przypadku gdy decyzja dotknięta jest jedną z wad wymienionych w art. 247 § 1 cyt. Ordynacji podatkowej uznać należy, iż wskazanie przesłanek innych niż wyszczególnienie wprost w treści cyt. wyżej przepisu jest niedopuszczalne. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 151 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji.