III SA/Lu 4/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom,, Sędzia NSA Danuta Małysz, Protokolant Asystent sędziego Adam Traczyk, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 10 marca 2011 r. sprawy ze skargi P. R. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty strukturalnej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej w skrócie ARiMR) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] października 2010 r., nr [...] o odmowie przyznania renty strukturalnej P.R.. W uzasadnieniu tej decyzji podniesiono, że wnioskiem z dnia 1 września 2010 r. skarżący wystąpił do ARiMR o przyznanie renty strukturalnej. Po przeanalizowaniu złożonej dokumentacji organ I instancji stwierdził, iż wnioskodawca w okresie ostatnich 10 lat poprzedzających złożenie wniosku podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników przez okres 4 lat i 1 miesiąca, wobec czego nie spełnia on jednego z obligatoryjnych warunków przyznania renty strukturalnej, tj. wynikającego z § 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 109, poz. 750 ze zm.; dalej jako: rozporządzenie) obowiązku podlegania w okresie ostatnich 10 lat ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu przez okres co najmniej 5 lat. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR nie podzielił zarzutów odwołania. Wskazał, że organ I instancji rozpatrując merytorycznie powyższą sprawę związany był przepisami prawa, a w szczególności § 4 pkt 2 rozporządzenia. Niespełnienie określonego w tym przepisie warunku wyklucza możliwość przyznania renty strukturalnej, bowiem w tym przypadku organ nie ma możliwości luzu decyzyjnego. Skarżący złożył wniosek w dniu 1 września 2010 r., więc okres 10 lat, w którym strona powinna podlegać co najmniej 5 letniemu ubezpieczeniu społecznemu rolników zaczął się 1 września 2000 r., a zakończył się 31 sierpnia 2010 r. Nie jest natomiast możliwe zaliczenie wcześniejszych okresów ubezpieczenia. Skargę sądową na powyższą decyzję złożył P.R. wnosząc o jej uchylenie i zarzucając naruszenie: 1) art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427; dalej jako ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich) poprzez błędną jego wykładnię, uniemożliwiającą osiąganie celów, dla których ustawa została uchwalona; 2) art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez nie uchylenie wadliwej decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu skargi podniósł, że § 4 pkt 2 rozporządzenia w zakresie w jakim zakłada konieczność legitymowania się przez rolnika 5 - letnim okresem podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentownemu w ostatnich 10 latach od złożenia wniosku lub wydania decyzji, jest sprzeczny z art. 92 ust. 1 zd. 1 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji, gdyż przeczy celowi wyrażonemu w stanowiącym delegację ustawową art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich. Jednocześnie wskazał, że z § 4 pkt 2 rozporządzenia nie wynika wprost jak należy liczyć "ostatnie" 10 lat wobec czego nie można zakładać, że okres ten musi przypadać bezpośrednio przed złożeniem wniosku. W ocenie skarżącego uprawniona jest zatem wykładnia powyższego przepisu, zgodnie z którą "ostatnie" 10 lat należy liczyć wstecz od daty wskazanej przez samego rolnika. Skarżący podniósł, że zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich – minister właściwy do spraw wsi określa, w drodze rozporządzenia przesłanki nabycia prawa do renty strukturalnej, mając na względzie zapewnienie prawidłowej realizacji programu oraz specyfikę poszczególnych działań w świetle przepisów ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich – celem tzw. renty strukturalnej jest przekazanie gospodarstw rolnych osobom młodszym, z definicji zdrowszym i bardziej sprawnym fizycznie i intelektualnie, co ma podnieść standardy produkcji rolnej w gospodarstwach indywidualnych. W związku z tym przesłanki do nabycia renty strukturalnej, określone w rozporządzeniu wykonawczym, nie mogą naruszać istoty tej instytucji, blokując przekazywanie gospodarstw rolnych młodym rolnikom przez rencistów. W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Sąd zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną decyzji wydanych w obu instancjach stanowiły przepisy rozporządzania wydanego w oparciu o upoważnienie wynikające z art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich. Jak wynika z § 4 rozporządzenia – rentę strukturalną przyznaje się producentowi rolnemu będącemu osobą fizyczną prowadzącą na własny rachunek działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym położonym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwanej dalej rolnikiem, jeżeli łącznie spełnia on następujące warunki: 1. ukończył 55 lat, lecz nie osiągnął wieku emerytalnego i nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty; 2. prowadził nieprzerwanie działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym w okresie co najmniej 10 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku o rentę strukturalną i w okresie ostatnich 10 lat podlegał przez okres co najmniej 5 lat ubezpieczeniu emerytalno – rentowemu; 3. w dniu złożenia wniosku o rentę strukturalna podlegał ubezpieczeniu emerytalno – rentowemu i nie posiadał zaległości w opłacaniu należności z tytułu ubezpieczenia społecznego rolników; 4. został wpisany do ewidencji producentów, stanowiącej część krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności; 5. przekazał gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni użytków rolnych wynoszącej co najmniej 6 ha (...); 6. zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej. W ocenie organów administracji obu instancji skarżący nie spełnia jednego z warunków przyznania renty strukturalnej, tj. wynikającego z § 4 pkt 2 rozporządzenia obowiązku podlegania w okresie ostatnich 10 lat ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu przez okres co najmniej 5 lat. Z akt sprawy wynika, że P.R. w dniu składania wniosku miał ukończone 61 lat i 6 miesięcy, prowadził nieprzerwanie działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym w okresie ponad 10 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku o rentę strukturalną, nie miał ustalonego prawa do renty ani emerytury, nie posiadał zaległości w opłacaniu składek na ubezpieczenie społeczne rolników, został wpisany do ewidencji producentów oraz zadeklarował do przekazania gospodarstwo rolne o powierzchni 27, 89 ha użytków rolnych. Na podstawie zaświadczenia Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 1 września 2010 r., nr [...] ustalono, że skarżący podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy w zakresie emerytalno-rentowym oraz wypadkowym, chorobowym i macierzyńskim jako rolnik, w okresach: od 1 stycznia 1992 r. do 31 grudnia 2000 r., od 1 lutego 2006 r. do 30 września 2009 r. oraz od 1 sierpnia 2010 r. do chwili obecnej (k-35 akt adm.). Oznacza to, że w okresie ostatnich 10 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku o rentę strukturalną P.R. podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników przez okres 4 lat i 1 miesiąca, zamiast wymaganych co najmniej 5 lat. Skarżący nie podważa powyższych ustaleń, nie zgadza się jednak z interpretacją § 4 pkt 2 rozporządzenia dokonaną przez organy obu instancji wskazując, że okres "co najmniej 10 lat" należy liczyć wstecz od daty wskazanej przez samego rolnika. W ocenie sądu, pogląd prezentowany przez skarżącego, że okres ubezpieczenia może dotyczyć także innego okresu niż okres 10 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku, nie ma prawnego uzasadnienia. Zgodnie z wykładnią gramatyczną przepisu § 4 pkt 2 rozporządzenia, 10 - letni okres nieprzerwanego prowadzenia działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym musi bezpośrednio poprzedzać dzień złożenia wniosku o rentę strukturalną. Wskazuje to zawarte w przepisie określenie "w okresie co najmniej 10 lat poprzedzających złożenie wniosku". Ten sam przepis wymaga również, aby i w tym okresie, a więc w okresie co najmniej 10 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku, rolnik podlegał co najmniej 5 lat ubezpieczeniu społecznemu rolników. Zwrot " w okresie" należy odnosić właśnie do wskazanego przedziału czasowego. Natomiast "co najmniej" należy rozumieć jako "nie mniej niż, przynajmniej". Spełnienie przesłanek do uzyskania renty strukturalnej wymaga zatem, aby rolnik wykazał minimalny pięcioletni okres podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, bezpośrednio przypadający w okresie 10 lat poprzedzających złożenie wniosku o rentę (por. wyrok WSA w Warszawie z 23 kwietnia 2008 r., sygn. akt V SA/Wa 450/08, Lex nr 504763). Za chybiony należy uznać zarzut naruszenia art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich. Ustawa powyższa określa warunki i tryb przyznawania, wypłaty oraz zwracania pomocy finansowej w ramach działań objętych programem rozwoju obszarów wiejskich, zwanej dalej "pomocą" (art. 1 ust. 2 pkt a). Program realizowany jest na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i obejmuje m.in. renty strukturalne (art. 5 ust. 1 pkt 4). Zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, pomoc jest przyznawana: 1) na wniosek osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej; 2) jeżeli wnioskodawca spełnia warunki przyznania pomocy określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, oraz w przepisach wydanych na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1. Stosownie do delegacji ustawowej zawartej w art. 29 ust. 1 pkt 1 Minister właściwy do spraw rozwoju wsi określa, w drodze rozporządzenia: 1) szczegółowe warunki i tryb przyznawania, wypłaty lub zwracania pomocy w ramach poszczególnych działań objętych programem, a także przestrzenny zasięg wdrażania tych działań, w szczególności: a) tryb składania wniosków o przyznanie pomocy, b) szczegółowe wymagania, jakim powinny odpowiadać wnioski o przyznanie pomocy, c) szczegółowe wymagania, jakim powinna odpowiadać umowa - w przypadku działań, w ramach których pomoc jest przyznawana na podstawie umowy, d) działania i przypadki, w których następca prawny wnioskodawcy albo nabywca gospodarstwa rolnego lub jego części albo przedsiębiorstwa lub jego części albo przejmujący posiadanie gospodarstwa rolnego lub jego części może, na swój wniosek, wstąpić do toczącego się postępowania na miejsce wnioskodawcy oraz warunki i tryb wstąpienia do tego postępowania, e) działania i przypadki, w których następcy prawnemu beneficjenta albo nabywcy gospodarstwa rolnego lub jego części albo przedsiębiorstwa lub jego części albo przejmującemu posiadanie gospodarstwa rolnego lub jego części może być przyznana pomoc oraz warunki i tryb przyznania tej pomocy - mając na względzie zapewnienie prawidłowej realizacji programu oraz specyfikę poszczególnych działań (...). W oparciu o powyższe upoważnienie ustawowe wydane zostało m.in. rozporządzenie, którego przepisy zastosowały organy decyzyjne w przedmiotowej sprawie. Normy tego rozporządzenia nie przekraczają upoważnienia zawartego w art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich. Nie sposób również uznać, aby § 4 rozporządzenia był sprzeczny z celami tej ustawy, bądź naruszał odpowiednie wzorce konstytucyjne. Nietrafny jest zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Ustalony w sprawie stan faktyczny, który nie był kwestionowanym przez skarżącego przesądza o merytorycznej trafności zaskarżonej decyzji. Skarżący nie spełniał warunku określonego w § 4 pkt 2 rozporządzenia, zatem organ I instancji obowiązany był odmówić przyznania renty strukturalnej w oparciu o przepis § 19 ust. 4 rozporządzenia. W takiej sytuacji organ II instancji prawidłowo zastosował art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.