III SA/Lu 401/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Sędzia NSA Maria Wieczorek, Protokolant Asystent sędziego Jerzy Parchomiuk, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 8 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi M. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie przekazania według właściwości pisma dotyczącego ustanowienia drogi koniecznej oddala skargę. Z akt sprawy wynikało, że skarżąca M. R. wystąpiła do Starostwa Powiatowego w K. z wnioskiem o ustanowienie drogi koniecznej, umożliwiającej przejście przez działkę Nr [...] (należącą do Gminy Ł.). Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2009 r. Starosta K. – działając na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. - przekazał powyższy wniosek Wójtowi Gminy Ł. (jako organowi właściwemu do załatwienia tej sprawy) z argumentacją, iż do ustanowienia służebności niezbędna jest umowa właściciela nieruchomości władnącej z właścicielem nieruchomości obciążonej. W zażaleniu na powyższe postanowienie M. R. zarzuciła, że już zwracała się do Wójta Gminy Ł. o ustanowienie drogi koniecznej –bezskutecznie, gdyż nie otrzymała od niego żadnej odpowiedzi w tej sprawie. Podniosła przy tym, że Wójt nie zamierza pozytywnie rozstrzygnąć tej pilnej dla niej sprawy. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] czerwca 2009 r. (Nr Rep. [...]), wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. rozpoznało zażalenie M. R. i utrzymało w mocy w/w postanowienie Starosty K. Odnosząc się do zarzutów skarżącej, Kolegium wyjaśniło, że stosownie do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, organy administracji publicznej mają obowiązek przestrzegać z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej (art. 19). Właściwość rzeczową organ ustala według przepisów o zakresie jego działania (art. 20 k.p.a.), natomiast właściwość miejscową w przypadku spraw dotyczących nieruchomości – według miejsca jej położenia (art. 21 § 1 k.p.a.). Kolegium argumentowało, że właścicielowi nieruchomości, która nie ma dostępu do drogi publicznej przysługuje roszczenie do właścicieli gruntów sąsiednich o ustanowienie drogi koniecznej za wynagrodzeniem. Właścicielem działki Nr [...] jest Gmina Ł., czego dowodzi wypis z rejestru gruntów. Ustanowienie służebności następuje w drodze umowy pomiędzy właścicielem nieruchomości władnącej a właścicielem nieruchomości obciążonej. Zatem właściwym do rozpatrzenia wniosku M. R. jest Wójt Gminy Ł. Kolegium stwierdziło, że w myśl art. 65 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je – w drodze postanowienia - do organu właściwego. W tych okolicznościach skarżone postanowienie Starosty K. nie narusza prawa. Kolegium argumentowało dalej, że w sytuacji, kiedy nie będzie możliwe uregulowanie służebności w drodze dobrowolnego porozumienia stron (umowy), właścicielowi nieruchomości, która nie ma dostępu do drogi publicznej, przysługuje prawo żądania przymusowego ustanowienia dostępu do takiej drogi w postępowaniu sądowym. W tym celu należy wnieść wniosek do sądu rejonowego (właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości) o ustanowienie drogi koniecznej. W skardze sądowej M.R. zarzuca, że rozstrzygnięcie Kolegium jest dla niej bardzo krzywdzące i z tego powodu powinno być uchylone. Skarżąca podnosi, iż Starostwo Powiatowe w K. nie załatwiło sprawy należycie, gdyż władne było wydać decyzję uwzględniająca jej wniosek o ustanowienie drogi koniecznej. W odpowiedzi na skargę Kolegium wnosiło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Bezspornym jest, że Gmina Ł. jest właścicielem działki Nr [...] położonej w miejscowości O. Jak wynika z akt sprawy skarżąca M.R. musi korzystać z tej działki (przechodzić i przejeżdżać przez nią), aby dostać się do swoich dwóch działek rolnych Nr [...] i [...]. Zdaniem skarżącej, zachodzą więc prawne podstawy do ustanowienia drogi koniecznej i tę kwestię powinien załatwić nie Wójt Gminy Ł., ale Starosta K. Ustanowienie drogi koniecznej jest instytucją prawa cywilnego. W myśl art. 285 § 1 Kodeksu cywilnego, nieruchomość można obciążyć na rzecz właściciela innej nieruchomości (nieruchomości władnącej) prawem, którego treść polega na tym, że właściciel nieruchomości władnącej może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej. Jeśli skarżąca rzeczywiście zmuszona jest korzystać z działki Nr [...] i chce tę sprawę tę uregulować w prawem przewidziany sposób, to nie pozostaje jej nic innego, niż zawrzeć porozumienie z właścicielem tej działki (Gminą Ł.). Kwestię tę Kolegium prawidłowo wyjaśniło w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Słusznie też zauważyło, że jeśli nie dojdzie w tej sprawie do zawarcia umowy skarżąca może wystąpić do sądu o ustanowienie służebności drogi koniecznej. Dodatkowo należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t. j. Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591), organem wykonawczym gminy jest wójt. Wykonuje on uchwały rady gminy i zadania określone przepisami prawa (art. 30 ust. 1 cyt. ustawy). Do zadań wójta należy w szczególności gospodarowanie mieniem komunalnym (art. 30 ust. 2 pkt 3 w/w ustawy). Wójt kieruje sprawami bieżącymi gminy oraz reprezentuje ją na zewnątrz (art. 31 ustawy o samorządzie gminnym). W tych okolicznościach wniosek skarżącej o ustanowienie drogi koniecznej nie mógł być rozpatrzony przez Starostę Krasnostawskiego. Rzeczą Starosty było – stosownie do art. 65 § 1 k.p.a. - przekazać powyższy wniosek do Wójta Gminy Ł. Przepis ten stanowi, że jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego. Przekazanie sprawy do organu właściwego następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. W myśl art. 19 k.p.a. organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. W świetle powyższych rozważań Kolegium zasadnie postanowiło o utrzymaniu w mocy rozstrzygnięcia Starosty K. z dnia[...] kwietnia 2009 r. w sprawie przekazania wniosku skarżącej do właściwego organu. Pozbawiona usprawiedliwionych podstaw skarga M. R. podlegała więc oddaleniu na mocy art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.