III SA/Lu 405/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędziowie Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak,, Sędzia NSA Maria Wieczorek (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Adam Traczyk, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 28 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi C. P. na decyzję Wojewody z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z Funduszu Pracy 1. oddala skargę; 2. przyznaje adw. S. K. kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) zł, w tym 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) zł tytułem podatku od towarów i usług, jako wynagrodzenie za pomoc prawną świadczoną z urzędu oraz kwotę 17 (siedemnaście) zł jako zwrot opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, które wypłacić z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Decyzją z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] Prezydent Miasta L.: - odmówił umorzenia skarżącemu należności z tytułu przyznanych środków na podjęcie działalności gospodarczej na podstawie umowy nr [...] z dnia 28 marca 2006 r. oraz odsetek ustawowych; - rozłożył na 21 rat należności z Funduszu Pracy wynoszącej na dzień wydania decyzji 13.189,28 zł (należność główną w kwocie 11.700 zł oraz odsetki w kwocie 1.489,28 zł), płatnych w okresie od maja 2007 r. do stycznia 2009, pierwsza rata w wysokości 629, 28 zł oraz 20 rat po 628 zł każda. Skarżący wniósł odwołanie od tej decyzji. Decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] Wojewoda L. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Na skutek skargi złożonej przez C. P., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 16 października 2007 r., sygn. akt III SA/Lu 320/07 uchylił zaskarżoną decyzję. Po przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania dowodowego, Wojewoda L. decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej odmowy umorzenia należności z tytułu przyznanych jednorazowo środków na podjęcie działalności gospodarczej i umorzył 50% tych należności w kwocie 6.729 zł, z ogólnej kwoty zadłużenia w wysokości 13.458,37 zł wg stanu na dzień 7 lutego 2008 r. (należność główna w kwocie 11.700 zł i odsetki ustawowe w kwocie 1.758,37 zł.).W uzasadnieniu tej decyzji podniesiono, że w myśl art. 76 ust. 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001, ze zm.) – starosta (prezydent miasta na prawach powiatu) może odroczyć termin płatności lub rozłożyć na raty nienależnie pobrane świadczenie, zwrot refundacji oraz jednorazowo przyznanych środków w przypadkach, o których mowa w art. 46 ust. 2 i 3, albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia umorzyć te należności w całości lub w części, jeżeli wystąpiła jedna z czterech przesłanek podanych w tym przepisie. Organ II instancji stwierdził w oparciu o zebrany materiał dowodowy, że sytuacja materialna wnioskodawcy jest na tyle trudna, że uzasadnia to umorzenie należności w części 50% z ogólnej kwoty zadłużenia. Jedyne źródło dochodu w rodzinie skarżącego stanowiła renta inwalidzka jego matki w kwocie 802 zł miesięcznie. Wnioskodawca jest stanu wolnego, posiada wykształcenie wyższe (lekarz stomatologii) i pozostaje na wyłącznym utrzymaniu swojej matki. Prowadzi działalność gospodarczą – praktykę stomatologiczną w Lublinie, lecz z tego tytułu nie uzyskuje żadnego dochodu. Pracownik socjalny przeprowadzający wywiad środowiskowy wyraził pozytywną opinię w zakresie umorzenia przyznanych środków. W ocenie organu odwoławczego, sytuacji materialnej skarżącego nie można jednak było zaliczyć do przypadków wyjątkowych, uzasadniających całkowite umorzenie należności. Wnioskodawca posiada majątek, z którego będzie można chociażby w części dochodzić należności (art. 76 ust. 7 pkt 1 ustawy). Skarżący prowadzi działalność gospodarczą – gabinet stomatologiczny, na którego wyposażenie otrzymał środki z Funduszu Pracy (sprzęt dentystyczny i autoklaw). Wnioskodawca oświadczył, że z tytułu praktyki stomatologicznej nie osiąga dochodu z powodu braku pacjentów, lecz nie zalega z opłatą należnych składek na rzecz ZUS. W jego przypadku nie zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne, lecz zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w tym postępowaniu uzyska się odpowiednią kwotę przewyższającą wydatki egzekucyjne, mając na uwadze wartość wyposażenia gabinetu dentystycznego oraz zabezpieczenie zwrotu otrzymanych środków poprzez solidarne poręczenie dwóch poręczycieli oraz wystawiony weksel in blanco (art. 76 ust. 7 pkt 1 i 4 ustawy). Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo z matką. Ponoszą oni opłaty związane z eksploatacją dwóch lokali mieszkalnych, a także z tytułu prowadzenia praktyki stomatologicznej. Ponoszone są wydatki na żywność, leki matki i podstawowe dobra kultury (książki). Nie posiadają zadłużenia w ponoszeniu opłat. Skarżący według oświadczenia zalega z opłatą czynszu swojej matce za użyczenie lokalu do prowadzenia praktyki stomatologicznej po 500 zł miesięcznie, od 1 czerwca 2006 r. Wydatki ponoszone w miesiącu, w znacznej kwocie przewyższają dochód uzyskiwany przez matkę. Wnioskodawca nie ma nikogo na utrzymaniu, sam pozostając na utrzymaniu matki. Odbywa nieodpłatne szkolenie specjalizacyjne w dziedzinie stomatologii zachowawczej. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzą przesłanki określone w art. 76 ust. 7 pkt 1-4 ustawy, przemawiające za całkowitym umorzeniem zadłużenia. Umorzenie 50% z ogólnej kwoty zadłużenia uwzględnia trudną sytuację materialno-bytową wnioskodawcy. Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na tę decyzję, wnosząc o jej uchylenie i o "całkowite umorzenie należności wraz z ustawowymi odsetkami". Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie: - art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego polegające na przyjęciu, że dochodzenie należności z tytułu jednorazowo otrzymanych środków na podjęcie działalności gospodarczej nie pozbawia skarżącego środków utrzymania: - art. 80 k.p.a., poprzez przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów, w wyniku której nie uwzględniono wyników wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez MOPR, z których jednoznacznie wynikało, że trudna sytuacja materialna uniemożliwia skarżącemu spłacenie należności z Funduszu Pracy; - art. 76 ust. 7 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy poprzez jego błędną interpretację polegającą na przyjęciu, że sytuacja materialna matki skarżącego, ma wpływ na ocenę możliwości umorzenia należności z tytułu zwrotu środków otrzymanych z Funduszu Pracy oraz niezastosowanie tego przepisu w pozostałym zakresie wynikające z uznania, że dochodzenie należności nie pozbawia skarżącego środków utrzymania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 18 grudnia 2008 r., sygn. akt III SA/Lu 231/08 oddalił skargę wskazując, że organ II instancji dokonał analizy wszystkich dowodów zgromadzonych w postępowaniu i trafnie uznał, że trudna sytuacja materialna skarżącego uzasadnia umorzenie 50% należności przyznanych mu na podjęcie działalności gospodarczej. W tej sytuacji skarżący w dniu 19 stycznia 2009 r. wystąpił z kolejnym wnioskiem do Dyrektora Miejskiego Urzędu pracy w L. w sprawie umorzenia pozostałej do spłaty należności. Wniosek był motywowany trudną sytuacją rodzinną skarżącego. Skarżący wskazuje, ż jego matka przebyła w latach 2007 i 2008 dwie operacje, zaś on sam od 2007 r. odbywa szkolenie specjalizacyjne na zasadzie wolontariatu. Ponadto w styczniu 2008 r. w miejscu prowadzonej praktyki stomatologicznej nastąpiło zalanie na skutek awarii wodnokanalizacyjnej. Decyzją z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] Prezydent Miasta L. odmówił umorzenia skarżącemu należności Funduszu Pracy w pozostałej kwocie 7.553,12 zł. (w tym 6.729.37 zł. należności głównej orz odsetek w kwocie 823,75 zł.). Skarżący wniósł odwołanie od tej decyzji. Decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] Wojewoda L. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę, w której domagał się uchylenia tejże decyzji oraz zarzucał niewłaściwa ocenę jego sytuacji majątkowej, która jest zła i uzasadnia wnioskowane umorzenie. W odpowiedzi na skargę Wojewoda L. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Żadne inne względy w tym zasady słuszności czy zasady współżycia społecznego nie mogą być samodzielną podstawą orzekania. Skarga nie jest zasadna. Wojewoda L. podejmując zaskarżoną decyzję uczynił zadość wymogom przewidzianym w przepisach art. art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. i prawidłowo zastosował art. 76 ust. 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001, ze zm.). Decyzje wydawane na podstawie art. 76 ust. 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudniania i instytucjach rynku pracy mają charakter decyzji uznaniowych. Wskazuje na to wprost sformułowanie, że starosta "może" umorzyć należności w całości lub w części. Organ decyzyjny nie jest zobowiązany do podjęcia pozytywnego dla zainteresowanego rozstrzygnięcia, choć powinien się trzymać granic uznaniowości i innych zasad obowiązujących w państwie prawnym, w tym np. zasady równości obywateli w tej samej sytuacji. Organ decyzyjny musi też mieć na uwadze to, że chodzi o należność publicznoprawną i ważyć zarówno interes dłużnika, jak i interes Skarbu Państwa, a z w zasadzie zbiorczy interes innych osób finansowanych z tego źródła. Podkreślić należy, że Sąd w niniejszym postępowaniu nie kontroluje prawidłowości wcześniejszego, prawomocnego już rozstrzygnięcia Wojewody L. z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...], który umorzył 50% tych należności w kwocie 6.729 zł, z ogólnej kwoty zadłużenia w wysokości 13.458,37 zł wg stanu na dzień 7 lutego 2008 r. W przedmiotowej sprawie organy mogły orzekać wyłącznie w zakresie, w jakim sprawa nie została dotychczas rozstrzygnięta. Ponowne rozstrzyganie w tym zakresie naraziłoby organy na zarzut nieważności decyzji na mocy art. 156 § 1 pkt 3 kpa, bowiem dotyczyłoby sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Organy mogły więc w sprawie niniejszej zbadać jedynie te okoliczności, które były nowe w stosunku do sprawy już rozpoznawanej. Te nowe okoliczności, powstałe po wydaniu wcześniejszej decyzji (w dniu 22 kwietnia 2008 r.), musiałyby wskazywać na konieczność odmiennej oceny zdolności skarżącego do pokrycia zadłużenia i uzasadniać wydanie innego rozstrzygnięcia, np. o umorzeniu należności w większej części niż dotychczas części lub w całości. W stanie faktycznym sprawy skarżący nie wskazał żadnych nowych. Istotnych okoliczności, a te, które powołuje, były już przedmiotem rozpoznania i oceny zawartej we wcześniejszej prawomocnej decyzji. Wniosek skarżącego z dnia 19 stycznia 2009 r. powtarza w zasadzie argumentację wcześniejszą, obrazującą trudną sytuację majątkową skarżącego, która jednak była już oceniona. Skarżący wskazuje, że jego matka przebyła w latach 2007 i 2008 dwie operacje, zaś on sam od 2007 r. odbywa szkolenie specjalizacyjne na zasadzie wolontariatu. Ponadto w styczniu 2008 r. w miejscu prowadzonej praktyki stomatologicznej nastąpiło zalanie na skutek awarii wodnokanalizacyjnej. Dodatkowo dołączona do akt sprawy deklaracja podatkowa za 2008 r. skarżącego (PIT 36) wskazuje na uzyskanie dochodu netto w kwocie 36.388,69 zł., co jak na warunki lokalne jest kwotą co najmniej znaczącą. Należy też przypomnieć, że wydając decyzję z dnia 22 kwietnia 2008 r. o umorzeniu połowy należności wobec Funduszu Pracy Wojewoda L. ustalił, że skarżący pozostaje na utrzymaniu matki i w ogóle nie uzyskuje dochodów. Skoro zatem w 2008 r. skarżący otrzymał dochód we wskazanej wyżej kwocie oznacza to, ze jego sytuacja finansowa uległa znacznej skokowej poprawie, a nie dalszemu pogorszeniu. W tej sytuacji zaskarżone stanowisko organów administracji należy uznać za słuszne. Z tych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) należało orzec jak w sentencji. Rozstrzygnięcie o kosztach (pkt 2 sentencji) uzasadnia art. 242 p.p.s.a. oraz art. 250 p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokacie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).