III SA/Lu 419/08

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton - Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi G. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty eksploatacyjnej za wydobycie kopalin bez wymaganej koncesji postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Pełnomocnik strony skarżącej w złożonej skardze zwrócił się jednocześnie wnioskiem o przyznanie stronie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od opłat sądowych w całości. Do skargi został załączony wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu w którym skarżący zakreślił, iż domaga się całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podniósł, iż ma na utrzymaniu troje dzieci, musi opłacać czesne za studia dwóch córek w wysokości [...] zł i [...] zł za semestr. Podał, iż posiada zobowiązania finansowe z tytułu zaciągniętego kredytu w wysokości [...] zł ([...] zł – miesięczna rata spłaty), natomiast miesięczne wydatki związane z opłatami eksploatacyjnymi i ZUS wynoszą [...] zł. W dalszej części urzędowego formularza skarżący podał, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i trojgiem dzieci. Podniósł, że w skład jego majątku wchodzi nieruchomość rolna o pow. [...] ha, koparka [...] o wartości [...] zł, a także zasoby pieniężne w kwocie [...] zł. Odnośnie stanu majątkowego osób pozostających we wspólnym gospodarstwie rolnym wykazał, że żona posiada dom z działką (zaznaczając, że od [...] lat pozostaje z żoną w rozdzielności majątkowej) oraz że córka posiada działkę rolną. W odniesieniu do dochodów rodziny skarżący podniósł, że nie osiąga dochodu z prowadzonej działalności gospodarczej, natomiast podał, że żona z działalności rolniczej osiąga dochód w wysokości [...] zł rocznie. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy stwierdził, co następuje: W myśl art. 246 ( 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a.). Ocena możliwości poniesienia przez stronę kosztów postępowania jest uzależniona od tego, co zostanie przez stronę wykazane, stosownie bowiem do art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. W sytuacji, gdy w/w oświadczenie jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 ustawy p.p.s.a.). Oświadczenie strony skarżącej zawarte w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do dokonania prawidłowej oceny zasadności złożonego wniosku. W urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak bowiem było danych odnośnie dochodu, jaki strona osiąga z gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha wykazanego we wniosku, jak również danych w zakresie uzyskania (bądź odmowy) dopłat bezpośrednich do prowadzonego gospodarstwa rolnego, przyznawanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Natomiast w odniesieniu do majątku żony i córki, skarżący nie wykazał wielkości posiadanych przez nie nieruchomości rolnych oraz czy pobrały dopłaty bezpośrednie przyznawane przez ARiMR, nie wykazał także powierzchni domu należącego do żony. Wyjaśnienia wymagała również kwestia wysokości osiąganych przez skarżącego i jego rodzinę dochodów. We wniosku skarżący podał, że jedynym dochodem rodziny jest dochód z działalności rolniczej żony w kwocie [...] zł rocznie (tj. [...] zł miesięcznie), podczas gdy wymienione przez niego miesięczne wydatki związane ze spłatą kredytu ([...] zł) oraz wydatki na opłaty eksploatacyjne i ZUS ([...] zł), nie wliczając w to nawet wydatków ponoszonych na kształcenie córek, znacznie przekraczają miesięczny dochód z działalności rolniczej prowadzonej przez żonę. W związku z powyższym, pismem z dnia 18 listopada 2008r., za pośrednictwem pełnomocnika strony skarżącej, wezwano skarżącego do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń, w terminie siedmiu dni od daty doręczenia wezwania. Z potwierdzenia odbioru, jak również z wyjaśnienia z dnia [...] nadesłanego przez Pocztę Polską Centrum Poczty Oddział Rejonowy w L. wynika, iż wezwanie powyższe zostało doręczone osobie uprawnionej do odbioru korespondencji, [...] w dniu 25 listopada 2008r. Stosownie do art. 72 ustawy p.p.s.a., doręczenie takie wywołuje skutki doręczenia dokonanego do rąk adresata. Pomimo doręczenia wezwania, strona nie nadesłała żądanych w wezwaniu z dnia 18 listopada 2008r. dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń (zarządzenie Przewodniczącego Wydziału III WSA w Lublinie z dnia 6 lutego 2009r.). Podkreślić należy, iż ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych art. 246 ( 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a., ciąży na osobie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących stanu rodzinnego, majątkowego, wysokości dochodów i wydatków strony wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej sytuacji finansowej i rodzinnej. Dokonanie prawidłowej oceny czy osoba fizyczna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy nie może ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, wymaga uprzedniego oszacowania sytuacji materialnej tej osoby oraz osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym (z uwzględnieniem stanu majątkowego, źródeł dochodów i ich wysokości) ze stałymi koniecznymi wydatkami ponoszonymi na utrzymanie i spłatę zobowiązań finansowych. Podnieść w tym miejscu należy, że istnienie rozdzielności majątkowej między małżonkami, nie zwalnia żadnego z małżonków od obowiązku zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli (art. 23 i 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. kodeks rodzinny i opiekuńczy /Dz.U. Nr 9, poz. 59 ze zm.). Oznacza to, że także dochody i stan majątkowy żony skarżącego, pozostającej z nim w rozdzielności majątkowej, należy uwzględnić przy ocenie jego możliwości finansowych. W dalszej kolejności przy ocenie zasadności złożonego wniosku o prawo pomocy, niezbędne jest porównanie realnych możliwości finansowych strony wnioskującej o prawo pomocy (a więc badanie sytuacji materialnej po opłaceniu stałych koniecznych wydatków) z wielkością obciążeń tytułem kosztów sądowych, jakie strona musi ponieść w danym postępowaniu. Nie wykonując wezwania z dnia 18 listopada 2008r. do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń mających na celu ujawnienie wielkości majątku członków rodziny pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, wysokości dochodów z gospodarstwa rolnego swojego oraz córki, ewentualnego uzyskania dopłat z ARiMR przez członków rodziny posiadających nieruchomości rolne, a także źródeł finansowania wszystkich wykazanych w urzędowym formularzu wydatków, strona skarżąca uniemożliwiła ustalenie, jakie są jej realne możliwości finansowe. Nie można zatem ustalić czy w sprawie zaistniały przesłanki przyznania prawa pomocy określone art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a., tj. czy strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Tym samym strona skarżąca nie wykazała, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 ( 1 i ( 2 pkt 7 należało orzec jak w sentencji.