III SA/Lu 42/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak,, Sędzia NSA Maria Wieczorek, Protokolant Referent Monika Kutarska-Wolińska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 15 maja 2007 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zobowiązanie cudzoziemca do opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...] wydaną z upoważnienia Wojewody na podstawie art. 97 ust. 1 w zw. z art. 88 ust. 1 pkt 1 i art. 98 ust. 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2003 r. Nr 128, poz. 1175 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania O. S. od decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej z dnia [...] w sprawie zobowiązania w/w cudzoziemca do opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do dnia [...] czerwca 2006r.; utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu tej decyzji podniesiono, że O. S. w dniu [...] czerwca 2006 r. zgłosił się do odprawy granicznej na przejściu granicznym w H. na kierunku wyjazdowym z Polski do Ukrainy. Do kontroli granicznej przedstawił paszport z polską wizą pobytową wydaną przez konsula RP we L. w dniu [...] lutego 2006 r. i ważną od dnia 3 lutego 2006 r. do dnia 3 sierpnia 2006 r., w której łączny pobyt w RP określono na 90 dni. Na podstawie tej wizy O. S. wjechał do Polski w dniu [...] lutego 2006 r., pozostając nieprzerwanie w Polsce do dnia 7 czerwca 2006 r. Tymczasem przedmiotowa wiza upoważniała go do legalnego pobytu w Polsce do dnia 6 maja 2006 r. Od dnia 7 maja 2006 r. pobyt odwołującego się w RP był nielegalny. Przedstawione fakty potwierdzają, że O. S. wypełnił dyspozycję określoną art. 88 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, gdyż przebywał na terytorium RP bez wymaganej wizy, zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, zezwolenia na osiedlenie się lub na pobyt rezydenta długoterminowego WE, wbrew przepisowi art. 50 ust. 1 tej ustawy. W tych okolicznościach organ odwoławczy podzielił rozstrzygnięcie wydane przez organ I instancji, uznając wyjaśnienia zawarte w odwołaniu za prawnie nieistotne. Skargę sądową na powyższą decyzję złożył O. S., wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi podniósł, że w Polsce przebywał nieprzerwanie przez 9 lat od 1997 r., zamieszkując z matką w L. Tu ukończył szkołę podstawową i gimnazjum, a w chwili zatrzymania zdawał egzaminy maturalne. Zamierzał kontynuować naukę, aby zdobyć wykształcenie i zawód. Wydalenie z Polski unicestwiło zamiary skarżącego. Dotychczas uczył się w języku polskim i kontynuowanie nauki w języku ukraińskim jest wręcz niemożliwe. W L. została matka skarżącego, w której miał jedyne oparcie. Skarżący był przeświadczony, że wiza pobytowa wielokrotna wydana w dniu 3 lutego 2006 r. była ważna do 3 sierpnia 2006 r. Dotychczas wszelkie formalności wizowe czy paszportowe załatwiali matka i ojczym. Ojczym, wiedząc co spotka skarżącego, celowo zaaranżował wyjazd w dniu [...] czerwca 2006 r., aby się go pozbyć. Powodem było obciążenie budżetu domowego kosztami utrzymania skarżącego i głęboka niechęć do niego. Skarżący był bity, poniżany i maltretowany psychicznie przez ojczyma. Nie mogąc liczyć na ojczyma, musiał sam sobie radzić, aby kontynuować naukę w liceum. Nie skarżył się nieoficjalnie do nikogo, aby nie zaszkodzić matce, zależnej od ojczyma. W trakcie zdawania egzaminów maturalnych został wyrzucony z domu, bez środków do utrzymania. Kontynuował naukę dzięki pomocy kolegów, którzy go żywili i zapewniali warunki do bytowania. Skarżący nie złożył wniosku o dalszy pobyt w Polsce, z uwagi na dużą ilość zajęć związanych z przygotowaniami do egzaminu maturalnego. Skarżący nie znał treści swojego odwołania, gdyż matka poleciła aby podpisał kilka kartek in blanco, zaś odwołanie napisał ojczym. Skarżący chce być bliżej matki aby w przyszłości udzielić jej pomocy, bo czeka ją los poprzedniczek. Pierwsza żona ojczyma zginęła w niewyjaśnionych okolicznością, a druga została wyrzucona z domu. Wojewoda w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przytoczoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Sąd zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie z przyczyn w niej podanych. Bezsporne jest, że O. S. otrzymał wizę pobytową Nr [...], ważną od dnia 3 lutego 2006 r. do dnia 3 sierpnia 2006 r., w której określono czas pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na 90 dni. Nie jest również kwestyjne, że skarżący na podstawie tej wizy wjechał do Polski w dniu 5 lutego 2006 r., przebywając w naszym państwie nieprzerwanie do dnia 7 czerwca 2006 r., tj. do czasu wydania decyzji pierwszoinstancyjnej. Skarżący nie zwalczał ustaleń organów decyzyjnych, że nie występował o przedłużenie wizy, o zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, o zezwolenie na osiedlenie się lub o zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego WE. Stosownie zatem do art. 50 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach (Dz.U. nr 128, poz. 1175 ze zm., aktualnie tekst jednolity – Dz.U. z 2006 r. nr 234, poz. 1694) zwanej dalej ustawą, skarżący obowiązany był do opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przed upływem okresu pobytu oznaczonego w wizie oraz przed upływem okresu ważności wizy. Co do zasady zatem zaistniały przesłanki do zastosowania art. 97 ust. 1 w zw. z art. 88 ust. 1 pkt 1 ustawy. Organy orzekające, rozstrzygając sprawę w przedmiocie zobowiązania cudzoziemca do opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej powinny uwzględnić nie tylko przepisy ustawy, ale również postanowienia Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz.U z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.) zwanej dalej Konwencją. Polska ratyfikowała Konwencję dniu 19 tycznia 1993 r. , a zatem od tego dnia na mocy art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 1997 r. nr 78 poz. 483 ze zm,.) weszła ona do systemu źródeł prawa Rzeczypospolitej Polskiej. Konwencja została ratyfikowana za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie i ma pierwszeństwo przed ustawą, jeżeli ustawy tej nie da pogodzić się z umową (art. 91 ust. 2 Konstytucji RP). Określona konstytucyjnie hierarchia źródeł prawa oznacza, że organy administracji publicznej prowadząc postępowanie administracyjne, obowiązane są uwzględnić postanowienia Konwencji, a w wypadku gdy przepisów ustawy nie da się pogodzić z Konwencją, bezpośrednio zastosować Konwencją. Stosownie do art. 8 ust. 1 i 2 Konwencji każdy ma prawo do poszanowania swojego życia prywatnego i rodzinnego, swojego mieszkania i swojej korespondencji. Niedopuszczalna jest ingerencja władzy publicznej w korzystanie z tego prawa, z wyjątkiem przypadków przewidzianych przez ustawę i koniecznych w demokratycznym społeczeństwie z uwagi na bezpieczeństwo państwowe, bezpieczeństwo publiczne lub dobrobyt gospodarczy kraju, ochronę porządku i zapobieganie przestępstwom, ochronę zdrowia i moralności lub ochronę praw i wolności innych osób. Podzielić należy stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z dnia 30 listopada 2005 r. (sygn. II OSK 1148/05 – niepubl.), że prawo do poszanowania życia rodzinnego nie ma wprawdzie charakteru absolutnego, ale ingerencję władzy publicznej w korzystanie z tego prawa powinny usprawiedliwiać okoliczności wskazane w art. 8 ust. 2 Konwencji, a zatem by ingerencja była konieczna i miała na celu ochronę wskazanych tam wartości. Każde państwo ma prawo do kontroli przepływu cudzoziemców. Konwencja nie nakłada na państwa ogólnego obowiązku zapewnienia cudzoziemcom prawa do wjazdu na swoje terytorium, pobytu na nim w celu pozostania czy połączenia z przebywającą tam rodziną. Może on obejmować konieczność zapewnienia odpowiednich regulacji prawnych, niezbędnych do poszanowania tego prawa, jak również w przypadku gdy państwo ingeruje w to prawo, do zastosowania środków proporcjonalnych w stosunku do celu, któremu mają one służyć. W świetle art. 8 Konwencji wydalenie danej osoby (zobowiązanie do opuszczenia terytorium państwa), w którym mieszkają członkowie jej rodziny, może być równoznaczne z naruszeniem prawa do poszanowania życia rodzinnego. Skoro organy nie rozważyły, czy decyzja o zobowiązaniu skarżącego do opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest dopuszczalna, zważywszy na ochronę wynikającą z art. 8 Konwencji oznacza to, że zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkuje jej uchyleniem. Ponownie rozpoznając odwołanie organ odwoławczy uzupełni z urzędu materiał dowodowy, dopuści dowody ewentualnie zgłoszone przez skarżącego w celu wykazania, że zobowiązanie cudzoziemca O. S. do opuszczenia Polski nie będzie stanowiło ograniczenia jego prawa do poszanowania życia rodzinnego i czy to ograniczenie jest proporcjonalne do celu, któremu ma służyć. Stosowanie zasady proporcjonalności wymaga m.in. dokonania analizy sytuacji osobistej i rodzinnej skarżącego, ustalenie długości pobytu jego i jego matki w Polsce, ewentualnych przeszkód do zamieszkania skarżącego z rodziną znajdującą się na Ukrainie i skutków wynikających dla rodziny związanych z przeniesieniem życia rodzinnego do innego kraju. Z tych względów oraz na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) należało orzec jak w sentencji.