III SA/Lu 420/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak po rozpoznaniu w dniu 16 marca r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. G. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2010 r., Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne na skutek sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 29 października 2010 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy postanawia: przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego, którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych . Pismem z dnia [...] września 2010 r. S. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2010 r., Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. W skardze zawarto wniosek o "ustanowienie z urzędu adwokata lub radcy prawnego". Na wezwanie sądu skarżący nadesłał wypełniony urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy. Według treści formularza skarżący wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie radcy prawnego. Postanowieniem z dnia 29 października 2010 r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł sprzeciw w terminie ustawowym. Po rozpoznaniu sprzeciwy, postanowieniem z dnia 1 grudnia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Postanowieniem z dnia 21 stycznia 2011 r., sygn. akt: II GZ 19/11, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił postanowienie WSA w Lublinie z dnia 1 grudnia 2010 r. W uzasadnieniu postanowienia NSA stwierdził, iż podane przez wnioskodawcę wydatki stanowią dlań znaczne obciążenia finansowe, które Sąd I instancji powinien był uwzględnić. Sąd zwrócił uwagę, że skarga dotyczy sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych, która z mocy ustawy nie podlega kosztom sądowym. Biorąc pod uwagę ten szczególny rodzaj sprawy i trudną sytuację majątkową strony Sąd I instancji powinien był rozważyć, czy rzeczywiście będzie ona w stanie ponieść koszty związane z zastępstwem procesowym w postępowaniu sądowym, tzn. czy opłacenie wynagrodzenia pełnomocnika profesjonalnego nie spowoduje dla niej uszczerbku koniecznego dla utrzymania siebie i pozostającej z nim w gospodarstwie domowym matki, uwzględniając przy tym, że sprawa dotyczy należności pieniężnej wobec ZUS opiewającej na kwotę ok. [...] złotych. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując sprawę ponownie zważył co następuje: W świetle art. 190 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.; dalej jako: p.p.s.a.), sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Z mocy odesłania zawartego w art. 197 § 2 p.p.s.a. przepis ten ma odpowiednie zastosowanie do postępowania zażaleniowego. W związku z powyższym uchylenie postanowienia WSA w Lublinie z dnia 1 grudnia 2010 r. skutkuje koniecznością ponownego rozpatrzenia wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych, przy czym sąd jest związany wykładnią dokonaną w postanowieniu NSA z 21 stycznia 2011 r. Skarżący określając zakres swego wniosku w urzędowym formularzu zaznaczył, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie radcy prawnego. W zakresie pierwszej części wniosku należy zauważyć, że skarga jest wniesiona w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych, w tych zaś sprawach strona skarżąca korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, na mocy art. 239 pkt 1 lit. e) p.p.s.a. W tym zakresie wniosek jest zatem bezprzedmiotowy. Osoby korzystające z ustawowego zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych mają prawo korzystać z prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika na takich samych zasadach, jak osoby nieobjęte takim zwolnieniem (art. 262 p.p.s.a.). Żądanie strony dotyczące przyznania pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika stanowi wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje w sytuacji, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Analizując ponownie sytuację rodzinną i majątkową skarżącego w oparciu o przedstawione przez niego oświadczenia i dokumenty oraz biorąc pod uwagę wiążące w niniejszej sprawie stanowisko wyrażone w uzasadnieniu postanowienia NSA z 21 stycznia 2011 r., sąd doszedł do przekonania, że zostały spełnione ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. W oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym złożonym na urzędowym formularzu o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że jedynym jego dochodem jest kwota [...] zł miesięcznie, jaką uzyskuje z tytułu umowy zlecenie. Do sprzeciwu z [...] listopada 2010 r. skarżący dołączył przedmiotową umowę, z której wynika, że wynagrodzenie brutto z tego tytułu wynosi [...] zł. Wśród elementów majątku skarżący wskazał tylko działkę rolną o powierzchni [...] m2. Z oświadczenia wynika, że skarżący nie posiada żadnych innych nieruchomości, nie ma także zasobów pieniężnych, ani przedmiotów wartościowych o wartości powyżej [...] euro. Z informacji zawartych w aktach administracyjnych wynika, że skarżący jest zatrudniony na umowę o pracę na czas określony do [...] grudnia 2010 r. w L. sp. z o.o. w W. (oświadczenie z [...] maja 2010 r., k. 13 akt adm.). W toku postępowania skarżący wyjaśniał, że oświadczenie to jest nieaktualne, gdyż dotyczyło przyszłej pracy, której ostatecznie nie podjął. W zakresie praw do mieszkania, w którym zamieszkuje skarżący wyjaśnił, iż mieszkanie jest własnością jego matki, która także w całości pokrywa koszty utrzymania. Ponadto skarżący w sprzeciwie oświadczył, że uzyskuje od matki wsparcie finansowe, jednakże nie określił konkretnej wysokości tego wsparcia. Ze złożonych na żądanie sądu dokumentów w postaci wyciągów z konta bankowego skarżącego za miesiące czerwiec, lipiec i sierpień 2010 r. wynika, że skarżący ma zaciągnięty kredyt bankowy, którego saldo do spłaty na sierpień 2010 r. wynosiło [...] złotych. Kwota raty kredytu wynosi [...] złotych. Z ujawnionych na wyciągach obrotów wynika, że skarżący regularnie dokonywał wpłat własnych celem zasilenia konta w kwotach [...] złotych. Oprócz wydatków na spłatę kredytu z konta pokrywane były wydatki na zakup paliwa w kwotach [...] złotych (trzykrotnie). We wspomnianym wyżej oświadczeniu z [...] maja 2010 r. do ZUS skarżący podał, iż posiada samochód marki [...], rok produkcji [...]. Ponadto w tym samym oświadczeniu skarżący wśród zobowiązań pieniężnych wymienił alimenty w kwocie [...] zł miesięcznie. Biorąc pod uwagę szczególny rodzaj sprawy – kwestia umorzenia należności z tytułu odsetek od składek na ubezpieczenia społeczne, wysokość zadłużenia skarżącego z tego tytułu ([...]), wydatki skarżącego związane ze spłatą zaciągniętego kredytu oraz należnościami alimentacyjnymi, należy uznać, że konieczność opłacenia wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika mogłaby spowodować uszczerbek utrzymania koniecznego skarżącego oraz pozostającej z nim we wspólnym gospodarstwie domowym matki. W tej sytuacji spełnione są przesłanki do przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez przyznanie radcy prawnego, którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w Lublinie. Mając powyższe na uwadze sąd orzekł jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 260 oraz art. 239 pkt 1 lit. e), art. 262 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.