III SA/Lu 422/16

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. Spółka jawna z siedzibą w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. Spółka jawna z siedzibą w W. na decyzję Zarządu Województwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty dofinansowania przypadającej do zwrotu postanawia : I.uchylić zarządzenie starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 19 maja 2016 r., sygn. akt III SA/Lu 422/16 o pozostawieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. II.odmówić przyznania prawa pomocy. W złożonej skardze skarżąca spółka zwróciła się m.in. z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych. Do skargi strona dołączyła nieaktualny urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy PPPr oraz dodatkowe dokumenty. Wezwaniem z dnia 1 kwietnia 2016 r. zobowiązano skarżącą spółkę do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na obowiązującym druku urzędowego formularza PPPr oraz do złożenia dokumentów źródłowych. Zarządzeniem z dnia 19 maja 2016 r. pozostawiono wniosek strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Pismem z dnia 7 czerwca 2016 r. skarżąca spółka złożyła sprzeciw od wymienionego zarządzenia, wniosła o jego uchylenie i przyznanie spółce prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. W ocenie referendarza sprzeciw jest oczywiście uzasadniony i zasługuje na uwzględnienie, bowiem w sprawie nie wystąpiły przesłanki z art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., umożliwiające pozostawienie wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Jak bowiem wynika z akt sprawy, skarżąca spółka w odpowiedzi na wezwanie z dnia 1 kwietnia 2016 r. nadesłała pismo z dnia 20 kwietnia 2016 r. dołączając do niego dokumenty źródłowe oraz aktualny urzędowy formularz PPPr. Z powyższych względów oraz na podstawie 195 § 2 w związku z art. 167a § 1 p.p.s.a., należało orzec o uchyleniu zaskarżonego zarządzenia. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). We wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym na urzędowym formularzu skarżąca spółka podniosła, że ze względu na bezprawne działania [...] Agencji Wspierania Przedsiębiorczości firma została doprowadzona do stanu upadłości. W ocenie strony skarżącej na skutek działań podejmowanych przez Agencję, doszło do zwolnienia się kluczowych pracowników firmy i utraty płynności finansowej, a tym samym nie było możliwe dalsze prowadzenie działalności gospodarczej. Jedna ze wspólniczek firmy [...] aktualnie została zmuszona do pracy na etacie handlowca za wynagrodzeniem [...] zł netto, z czego utrzymuje dwoje dzieci w wieku [...] i [...] lat. Mieszka u rodziców, którzy ponoszą koszty mieszkania i jej utrzymania, mimo że utrzymują się ze skromnej emerytury. Druga ze wspólniczek [...] utrzymuje się z emerytury w wysokości [...] zł z czego ok. [...] zł jest potrącane przez komornika, ponadto ok. [...] zł wydaje na leki. W związku z zaistniałą sytuacją przeprowadziła się na wieś do rodziców, a środki do życia otrzymuje od [...]-letniej matki. W dalszej części wniosku spółka wykazała, że wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok wynosi [...] zł oraz że w ostatnim roku obrotowym spółka nie prowadziła działalności gospodarczej. Spółka wskazała, że na posiadanym rachunku bankowym na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku widniało saldo ujemne (- [...] zł). Oceniając wniosek skarżącej spółki pod kątem spełnienia przesłanek z art. 246 § 2 pkt 2 podnieść należy, że ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, ciąży na stronie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących sytuacji majątkowej i finansowej strony wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś spółki ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swej aktualnej, szeroko pojętej sytuacji gospodarczej. Informacje na temat sytuacji majątkowej i dochodowej strony złożone w formie oświadczenia na druku PPPr, jak również w dokumentach składanych na wezwanie referendarza powinny być na tyle szczegółowe, wiarygodne, rzetelne i spójne, by możliwa była kompleksowa ocena jej rzeczywistej kondycji finansowej. Na podstawie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz nadesłanych przez stronę dokumentów stwierdzić należy, że skarżąca spółka nie wykazała spełnienia przesłanek z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Oceniając złożony wniosek referendarz wziął także pod uwagę z urzędu informacje wynikające z dokumentów złożonych przez spółkę do wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie III SA/Lu 423/16. Zdaniem referendarza, udzielone przez stronę informacje nie tworzą jasnego obrazu jej zdolności płatniczych. Należy zaznaczyć, że w przypadku skarżącej spółki, istotne znaczenie ma okoliczność, że wniesiona przez spółkę skarga ma ścisły związek z prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą, zaś podmiot prowadzący taką działalność powinien uwzględnić konieczność posiadania środków na prowadzenie procesu sądowego i planować wydatki z uwzględnieniem tej zasady. Oceniając sytuację spółki, stwierdzić należy, że wbrew złożonemu we wniosku oświadczeniu spółka nie znajduje się w stanie upadłości, nie potwierdza tego bowiem informacja z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego z dnia 14 kwietnia 2016 r. (k.156-159 akt sądowych). W dziale 6 rejestru nie ma wpisu dotyczącego wszczęcia postępowania upadłościowego w stosunku do spółki, jak też wpisów dotyczących postępowania likwidacyjnego, układowego, naprawczego, bądź informacji o rozwiązaniu, unieważnieniu bądź przekształceniu spółki, które by świadczyły, że spółka w dotychczasowym kształcie przestała istnieć. Z dokumentu tego wynika natomiast, że z dniem [...] r. spółka zawiesiła wykonywanie działalności gospodarczej, co oczywiście nie jest równoznaczne z jej upadłością. Aczkolwiek działalność gospodarcza spółki jest zawieszona, to brak jest podstaw do stwierdzenia, że strona nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów sądowych, do których na obecnym etapie postępowania należy wpis sądowy od skargi. Pojęcie "dostatecznych środków" nie może być ograniczone wyłącznie do środków pieniężnych. Należy wskazać, że w posiadaniu spółki znajduje się znaczny majątek, gdzie wysokość aktywów trwałych wynosi [...] zł, a aktywów obrotowych [...] zł (wg. bilansu za 2015 r.). Jak wynika z informacji dodatkowej do sprawozdania finansowego za rok 2015 (część B ppkt 2.5) na koniec roku 2015 r. spółka posiadała "środki trwałe w budowie – zaliczka na materiały do budowy zakładu usługowego w [...] wpłacona w roku 2003 – [...] zł". W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że osoba prawna, bądź jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, powinna partycypować w kosztach wszczętego postępowania sądowoadministracyjnego jeśli posiada jakiekolwiek środki majątkowe (por. postanowienie NSA z 15 marca 2012 r. , sygn. akt II GZ 89/12, postanowienie WSA w Warszawie z dnia 17 listopada 2014 r., sygn. akt V SA/Wa 482/14 http:/orzeczenia.nsa.gov.pl/; postanowienie WSA w Gliwicach z 14 lipca 2008 r. sygn. I SA/GI 219/08 Legalis). Z kolei z rachunku zysków i strat za 2013 r. (k-36 akt sąd.) wynika, że w poprzednim roku obrotowym przychody netto ze sprzedaży i zrównane z nimi wyniosły [...] zł a zysk [...] zł. Podnieść należy, że podmioty uczestniczące w obrocie gospodarczym powinny planować swoje wydatki z uwzględnieniem ewentualnej konieczności ochrony swoich praw przed sądem i przeznaczać w budżecie pewną kwotę na ewentualne procesy sądowe. Skarżąca spółka biorąc pod uwagę wyniki finansowe z lat ubiegłych (udokumentowane m.in. w aktach administracyjnych), miała taką możliwość. W świetle ugruntowanej linii orzecznictwa sądowoadministracyjnego, przyznanie stronie wnioskującej o prawo pomocy powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na sfinansowanie w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z 6 października 2004, GZ 61/04 http:/orzeczenia.nsa.gov.pl/). Taka sytuacja nie zachodzi w niniejszej sprawie. Chociaż bowiem spółka nie prowadzi czynnej działalności gospodarczej i nie osiąga z tego tytułu dochodów, to jednak wielkość posiadanego majątku świadczy o tym, że jest w stanie wygospodarować środki na poniesienie wymaganych kosztów sądowych. W ocenie referendarza fakt zaprzestania prowadzenia przez spółkę działalności gospodarczej, jak również okoliczność, że na przedstawionym przez spółkę rachunku bankowym widnieje saldo ujemne, nie świadczy automatycznie o braku środków finansowych na opłacenie kosztów sądowych. Z przedstawionego wyciągu z rachunku bankowego (w aktach sprawy III SA/Lu 423/16) wynika, że skarżąca spółka comiesięcznie dokonuje opłaty w wysokości [...] zł za prowadzenie konta i opłaty w wysokości [...] zł za prowadzenie rachunku pomocniczego, z którego wyciągu nie przedstawiono. Nie ma zatem możliwości sprawdzenia dokonywanych operacji finansowych na rachunku pomocniczym. Podkreślić również należy, że ocena zasadności istnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, w przypadku spółki osobowej, a taką jest spółka jawna, nie może odbywać się w oderwaniu od oceny sytuacji materialnej wspólników tej spółki. Zgodnie bowiem z art. 22 § 2 KSH każdy wspólnik spółki odpowiada za zobowiązania spółki jawnej bez ograniczenia całym swoim majątkiem solidarnie z pozostałymi wspólnikami spółki oraz ze spółką. W ocenie referendarza nie zasługuje na wiarę oświadczenie wspólnika [...], że utrzymuje siebie i dzieci z wynagrodzenia za pracę w kwocie [...] zł netto (z dołączonej do wniosku umowy o pracę z dnia [...] r. /k-37 akt sąd./ wynika, że jest to kwota [...] zł wynagrodzenia zasadniczego + premia uznaniowa). Zauważyć należy, że skarżąca jest zatrudniona w firmie [...] Spółka z o.o. w [...], która należy do jej męża [...] (będącego jednocześnie prokurentem skarżącej spółki). W ocenie referendarza oceniając możliwości płatnicze wspólnika spółki [...], nie można przyjąć, że utrzymuje siebie i rodzinę tylko z własnego wynagrodzenia za pracę i pomijać w tej ocenie dochody i majątek jej męża. Zdaniem referendarza nie można również przyjąć za rzetelne i wiarygodne oświadczenia drugiego ze wspólników [...], że utrzymuje się z emerytury w kwocie ok. [...] zł do wypłaty i z powodu braku środków finansowych zamieszkuje na wsi u rodziców. Uwzględniając z urzędu informacje wynikające z akt sprawy III SA/Lu 900/15, wskazać należy, że [...] pozostaje w związku małżeńskim z [...], który posiada znaczny majątek (dom o pow. [...] m2 wraz z działką o pow. [...] m2, udział w [...] części domu o pow. [...] m2, udział w [...]części działki o pow. [...] m2 oraz udziały w [...] Sp. z o.o.). Ponadto należy zwrócić uwagę na fakt, że obie wspólniczki jako adres swojego zamieszkania we wniosku PPPr wskazały: [...] ul. [...], natomiast w informacji dodatkowej do sprawozdania finansowego, jako miejsce zamieszkania wskazały adres: [...], ul [...]. Nie znajduje zatem potwierdzenia oświadczenie wspólnika [...] o zamieszkiwaniu u rodziców na wsi. Z kolei samo określenie wysokości osiąganych dochodów (ok. [...] zł netto przez [...]i ok. [...] zł netto przez [...]) budzi wątpliwości, co do możliwości utrzymywania się tylu osób jedynie z tych źródeł. Zdaniem referendarza, uwzględniając zasady logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, nie jest możliwe aby kwoty te wystarczały na utrzymanie. W ocenie referendarza zapewnienie egzystencji wspólnika [...] i jej dwojga dzieci oraz wspólnika [...] z tak ustalonych dochodów jest mało prawdopodobne. Zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych ograniczonych nawet do niezbędnego minimum takich jak zakup żywności, środków czystości, ubrań, leczenie, dojazdy do pracy, wymaga znacznie większych środków niż zadeklarowane przez wspólników. Wszystko to rodzi uzasadnione podejrzenie, że wspólnicy spółki posiadają znacznie wyższe lub inne nieujawnione źródła dochodów. W tej sytuacji brak jest racjonalnego uzasadnienia do przerzucenia ciężaru kosztów sądowych niniejszego postępowania na pozostałych obywateli poprzez pokrycie ich ze środków publicznych. Skarżąca spółka nie wykazała zatem, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, wobec czego brak jest podstaw do uznania, że została spełniona przesłanka z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a, warunkująca przyznanie prawa pomocy w częściowym zakresie. Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w pkt II postanowienia.