III SA/Lu 429/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Sadurski, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca), Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Protokolant Starszy inspektor Ewa Lachowska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 27 października 2009 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Wojewody z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania wypłaty stypendium oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. ( Nr [...]), wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 53 ust. 6 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415 ze zm.) oraz § 3 pkt 1 a/ i § 7 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 6 października 2004 r. w sprawie szczegółowego trybu przyznawania zasiłku dla bezrobotnych, dodatku szkoleniowego, stypendium i dodatku aktywizacyjnego (Dz. U. z 2004 r. Nr 219, poz. 2222 ze zm.), Wojewoda rozpatrzył odwołanie A.W. i utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] maja 2009 r. wstrzymującą wypłatę stypendium za okres [...],[...],[...] , [...] [...] , [...] i [...] kwietnia 2009 r. W uzasadnieniu Wojewoda podał, że A. W. przyznano status osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku (w dniu [...] stycznia 2009 r.) po czym skierowano ją (w dniu [...] kwietnia 2009 r.) do odbycia stażu w Spółce Partnerskiej Adwokatów i Radców Prawnych w L. w okresie od [...] kwietnia do [...] października 2009 r., przyznając jej (w dniu [...] kwietnia 2009 r.) prawo do stypendium w związku z rozpoczęciem stażu w tejże Spółce. Wojewoda stwierdził, iż w dniach [...],[...],[...], [...],[...],[...] i [...] kwietnia 2009 r. A. W. uczestniczyła w obowiązkowym szkoleniu wynikającym z planu zajęć na aplikacji radcowskiej i za ten okres (nieobecności na stażu) decyzją z dnia [...] maja 2009 r. organ I instancji wstrzymał wypłatę stypendium. Odnosząc się do zarzutów, podniesionych w odwołaniu od tej decyzji, że w świetle przepisów ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz ustawy o radcach prawnych, aplikant radcowski będący stażystą zachowuje prawo do stypendium z tytułu odbywania stażu za dni, w których uczestniczył w obowiązkowych zajęciach teoretycznych i praktycznych wynikających z planu zajęć, Wojewoda wyjaśnił, że podstawę przyznania A. W. stypendium stanowił art. 53 ust. 6 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Przepis ten określa, po pierwsze, że bezrobotnemu w okresie odbywania stażu przysługuje stypendium, a po drugie, oznacza w powiązaniu z art. 80 ust. 1 i 2, mającym odpowiednie zastosowanie, że bezrobotny zachowuje prawo do stypendium za okres udokumentowanej (stosownym zaświadczeniem) niezdolności do pracy, przypadający w okresie przysługiwania zasiłku lub odbywania stażu (...), za który na podstawie odrębnych przepisów pracownicy zachowują prawo do wynagrodzenia lub przysługują im zasiłki z ubezpieczenia społecznego razie choroby i macierzyństwa. Powyższe przepisy ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy gwarantują stypendium z tytułu odbywania stażu oraz zachowanie tego prawa w przypadku udokumentowanej niezdolności do pracy spowodowanej chorobą, osoby odbywającej staż. Dlatego przepis art. 80 ust. 1 nie ma zastosowania, albowiem nieodbywanie stażu w wyżej wymienionym okresie nie było spowodowane niezdolnością do pracy. W tych dniach A. W. była nieobecna na stażu z powodu odbywania w tym czasie aplikacji radcowskiej. Nieobecność bezrobotnego na stażu i wynikające z tego konsekwencje określa rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 6 października 2004 r. w sprawie szczegółowego trybu przyznawania zasiłku dla bezrobotnych, dodatku szkoleniowego, stypendium i dodatku aktywizacyjnego. Przepis § 3 ust. 1 a/ cyt. rozporządzenia stanowi, że stypendium za okres szkolenia, stażu (...) nie przysługuje za dni nieobecności na szkoleniu, stażu (...), z zastrzeżeniem § 7 ust. 1. Z kolei § 7 ust. 1 przewiduje, że bezrobotnemu uprawnionemu do zasiłku dla bezrobotnych, stypendium (...) w przypadku niezdolności do pracy z powodu choroby lub pobytu w stacjonarnym zakładzie opieki zdrowotnej (...), w przypadkach, o których mowa w przepisach o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, powiatowy urząd pracy wypłaca zasiłek, dodatek szkoleniowy lub stypendium po przedstawieniu odpowiedniego zaświadczenia lekarskiego. Zatem art. 80 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy odnosi się do udokumentowanej niezdolności do pracy, której nie można utożsamiać z pojęciem zwolnienia od pracy, którym posługuje się art. 34 ustawy o radcach prawnych. Zgodnie z tym przepisem, pracownikowi wpisanemu na listę aplikantów radcowskich przysługuje, z zachowaniem prawa do wynagrodzenia zwolnienie od pracy w celu uczestniczenia w obowiązkowych zajęciach szkoleniowych. Powyższy przepis ustawy o radcach prawnych dotyczy pracowników, w rozumieniu kodeksu pracy, którym ze względu na odbywanie aplikacji przysługuje zwolnienie od pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia, a to oznacza, że pojęcie zwolnienia od pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia, nie jest tożsame z pojęciem udokumentowanej niezdolności do pracy , o której mowa w art. 80 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Stypendium przyznawane z tytułu odbywania stażu jest świadczeniem finansowanym z Funduszu Pracy (art. 108 ust. 1 pkt 17 ustawy) i przysługuje wyłącznie osobom posiadającym status bezrobotnego, nie jest więc wynagrodzeniem w rozumieniu przepisów prawa pracy. W związku z tym A. W. nie przysługiwało prawo do stypendium za dni nieobecności na stażu. W skardze sądowej A. W. zarzuciła naruszenie: - art. 80 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przez zawężenie znaczenia tego przepisu i błędne powołanie się na treść § 3 ust. 1 a/ oraz § 7 ust. 1 rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 6 października 2004 r. w sprawie szczegółowego trybu przyznawania zasiłku dla bezrobotnych, dodatku szkoleniowego, stypendium i dodatku aktywizacyjnego, prowadzące do przyjęcia, że nie przysługuje jej stypendium z tytułu odbywania stażu za dni, w których uczęszczała na obowiązkowe zajęcia na aplikacji radcowskiej prowadzone przez Okręgową Izbę Radców Prawnych, a wynikające z harmonogramu zajęć aplikanta radcowskiego pierwszego roku; - art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych, poprzez uznanie, że przepis ten nie ma zastosowania w rozpoznawanej sprawie. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że intencją ustawodawcy było zapewnienie wszystkim aplikantom radcowskim źródła utrzymania podczas aplikacji, dlatego zwrot "zwolnienie od pracy w celu uczestniczenia w obowiązkowych zajęciach szkoleniowych z zachowaniem prawa do wynagrodzenia" należy odnosić nie tylko do aplikanta - pracownika, ale także do aplikanta - stażysty. We wnioskach skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wnosił o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Nie jest sporne, że skarżącej A. W. przyznano status osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku, skierowano ją później do odbycia stażu w Spółce Partnerskiej Adwokatów i Radców Prawnych w okresie od [...] kwietnia do [...] października 2009 r. i na mocy wydanej w dniu [...] kwietnia 2009 r. decyzji Prezydenta Miasta przyznano jej od tego dnia, prawo do stypendium w związku z rozpoczęciem stażu w w/w Spółce. Nie ulega również wątpliwości, że w dniach [...] kwietnia 2009 r. skarżąca uczestniczyła w obowiązkowym szkoleniu wynikającym z planu zajęć na aplikacji radcowskiej. Za ten okres (nieobecności na stażu) decyzją z dnia [...] maja 2009 r. organ I instancji wstrzymał skarżącej wypłatę stypendium i to jest źródłem sporu na tle stosowania przepisów ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 6 października 2004 r. w sprawie szczegółowego trybu przyznawania zasiłku dla bezrobotnych, dodatku szkoleniowego, stypendium i dodatku aktywizacyjnego (Dz. U. z 2004 r. Nr 219, poz. 2222 ze zm.), Zasadą jest, że bezrobotnemu w okresie odbywania stażu przysługuje stypendium (art. 53 ust. 6 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy). Zgodnie z definicją zawartą w art. 2 ust. 1 pkt 34 cyt. ustawy, pojęcie stażu oznacza nabywanie przez bezrobotnego umiejętności praktycznych do wykonywania pracy przez wykonywanie zadań w miejscu pracy bez nawiązania stosunku pracy z pracodawcą. Stypendium jest to kwota wypłacana z Funduszu Pracy bezrobotnemu lub innej osobie uprawnionej w okresie odbywania szkolenia, przygotowania zawodowego dorosłych, studiów podyplomowych, stażu oraz w okresie nauki w szkole ponadgimnazjalnej albo w szkole wyższej, gdzie studiuje w formie studiów niestacjonarnych (art. 2 ust. 1 pkt 35 ustawy). Powoływany wyżej art. 53 ust. 6 ustawy stanowi, że przepisy art. 41 ust. 6 oraz art. 80 stosuje się odpowiednio. Przepis art. 41 ust. 6 ustawy wprowadza obowiązek zwrotu kosztów szkolenia przez osobę bezrobotną, która z własnej winy nie kończyła szkolenia i nie wchodzi w grę w rozpoznawanej sprawie. Problem dotyczy odpowiedniego stosowania art. 80 ustawy i jego znaczenia. Przewiduje on w ust. 1, że bezrobotny zachowuje prawo do zasiłku i stypendium za okres udokumentowanej niezdolności do pracy, przypadający w okresie przysługiwania zasiłku lub odbywania stażu, przygotowania zawodowego dorosłych i szkolenia, za który na podstawie odrębnych przepisów pracownicy zachowują prawo do wynagrodzenia lub przysługują im zasiłki z ubezpieczenia społecznego w razie choroby lub macierzyństwa. Artykuł 80 ust. 2 stanowi, że bezrobotni, z wyjątkiem odbywających leczenie w zamkniętych ośrodkach odwykowych, są obowiązani do przedstawiania zaświadczeń o niezdolności do pracy wskutek choroby na druku określonym w odrębnych przepisach. Przepis ten określa w zdaniu drugim, że nieprzedstawienie zaświadczenia w wymaganej formie skutkuje pozbawieniem statusu bezrobotnego z pierwszym dniem niezdolności do pracy. Skarżąca uważa, iż Wojewoda niesłusznie ogranicza wykładnię art. 80 ust. 1 ustawy oraz przepisu art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (t.j. Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 ze zm.), przewidującego, iż pracownikowi wpisanemu na listę aplikantów radcowskich przysługuje, z zachowaniem prawa do wynagrodzenia, zwolnienie od pracy w celu uczestniczenia w obowiązkowych zajęciach szkoleniowych. Zdaniem skarżącej, intencją ustawodawcy było zapewnienie wszystkim aplikantom radcowskim źródła utrzymania podczas aplikacji, dlatego zwrot "zwolnienie od pracy w celu uczestniczenia w obowiązkowych zajęciach szkoleniowych z zachowaniem do prawa do wynagrodzenia" należy odnosić nie tylko do aplikanta - pracownika, ale także do aplikanta - stażysty. Stanowisko skarżącej nie zasługuje na aprobatę. Artykuł 34 ust. 1 ustawy o radcach prawnych posługuje się pojęciem pracownika oraz prawa do wynagrodzenia. Oznacza to, że przepis ten odnosi się tylko do kategorii pracowników w rozumieniu Kodeksu pracy i gwarantuje im zwolnienie od pracy w celu uczestniczenia w obowiązkowych zajęciach szkoleniowych. Przepis ten kształtuje stosunki pracy określonej grupy zawodowej i stanowi źródło prawa pracy wskazane w art. 9 § 1 Kodeksu pracy (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 19 czerwca 2008 r. sygn. akt II PK 340/07 – LEX Nr 477570). Skarżąca jest osobą bezrobotną (nie jest więc pracownikiem) i jej status (w tym przysługujące jej prawa i obowiązki) należy oceniać przede wszystkim w świetle przepisów ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, określających zadania państwa w zakresie promocji zatrudnienia, łagodzenia skutków bezrobocia oraz aktywizacji zawodowej. W świetle przepisów tej ustawy, stypendium z tytułu odbywania stażu jest specyficznym świadczeniem i nie można go uznawać za równorzędne z wynagrodzeniem należnym pracownikowi. Stypendium jest wypłacane z Funduszu Pracy (art. 108 ust. 1 pkt 17 ustawy). Brak jest również podstaw, aby bezrobotnego – stażystę traktować jako pracownika w rozumieniu przepisów Kodeksu pracy. Wobec tego wynikających z ustawy o radcach prawnych przywilejów w postaci przysługującego prawa do zachowania wynagrodzenia i zwolnienia od pracy za czas uczestniczenia przez aplikanta w obowiązkowym szkoleniu, nie można bezpośrednio przenosić na grunt uprawnień, jakie bezrobotnemu- stażyście przyznano ustawą o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. W żadnym z przepisów nie przewiduje ona prawa do stypendium za okres nieobecności na stażu, jeśli w tym czasie bezrobotna osoba brała udział w obowiązkowych zajęciach szkoleniowych, wynikających z harmonogramu zajęć aplikanta radcowskiego. Zatem nie ma możliwości wypłaty stypendium za taki okres. Wyjątkowo ustawa w art. 80 gwarantuje prawo do tego rodzaju świadczenia, na wypadek udokumentowanej niezdolności do pracy, spowodowanej chorobą. Wyjątek ten ma potwierdzenie w przepisie § 3 ust. 1 a/ rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 6 października 2004 r. w sprawie szczegółowego trybu przyznawania zasiłku dla bezrobotnych, dodatku szkoleniowego, stypendium i dodatku aktywizacyjnego. Powyższy przepis wprost stanowi, że stypendium nie przysługuje za dni nieobecności na szkoleniu. Przysługuje ono – w myśl § 7 ust. 1 cyt. rozporządzenia – i jest wypłacane dopiero po przedstawieniu przez bezrobotnego stosownego zaświadczenia lekarskiego. Wypłata świadczenia (stypendium) nie miałaby oparcia nie tylko w przepisie art. 34 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, odnoszącym się do pracowników, ale i w przepisie art. 53 ust. 6 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, odsyłającym do treści art. 80. Ten zaś – jak wyżej wykazano – nie miał zastosowania w rozpoznawanej sprawie i nie mógł stanowić normatywnej podstawy do wypłaty stypendium, co Wojewoda prawidłowo wyjaśnił. Zasadą jest, że stypendium związane jest ściśle z odbywaniem stażu, to jest z nabywaniem przez bezrobotnego umiejętności praktycznych do wykonywania pracy przez wykonywanie zadań w miejscu pracy bez nawiązania stosunku pracy z pracodawcą. W konsekwencji nie można stawiać znaku równości między aplikantem – pracownikiem i aplikantem - stażystą. Z tych wszystkich względów Sąd oddalił skargę na mocy art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.