III SA/Lu 43/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Robert Hałabis Sędzia WSA Ewa Ibrom Protokolant Specjalista Beata Skubis-Kawczyńska po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 30 kwietnia 2019 r. przy udziale Prokuratora Okręgowego w L. sprawy ze skargi A. C. na decyzję Wojewody z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2018 r. Wojewoda rozpatrzył odwołanie A. C. i utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta L. z dnia [...] września 2018 r. nr [...] – [...] w przedmiocie wymeldowania strony z pobytu stałego z lokalu przy ul. [...] w L.. Z uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia wynikało, że Prokuratura wnosiła o wymeldowanie skarżącego argumentując, że A. C. jest osobą poszukiwaną, która obecnie nie przebywa ani w areszcie śledczym, ani w zakładzie karnym. Przeprowadzone w tej sprawie czynności wyjaśniające wskazywały, że kilka lat temu skarżący opuścił lokal przy ul. [...] w L.. W tych warunkach decyzją organu I instancji z dnia [...] września 2018 r. - wydaną na mocy art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - wymeldowano skarżącego. Strona złożyła odwołanie od tej decyzji zarzucając organowi I instancji rażące naruszenie szeregu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (w tym art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 i 3). Wojewoda nie podzielił zarzutów odwołania i uznał, że skontrolowana decyzja Prezydenta Miasta L. jest orzeczeniem prawidłowym. Skarżący nie zamieszkuje bowiem w miejscu stałego zameldowania o czym świadczy m.in. fakt, że strona jest osobą poszukiwaną przez organy ścigania i nie stawia się na ich wezwania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie A. C. zarzucił, że organ odwoławczy orzekł w sprawie z naruszeniem przepisów prawa (materialnego i procesowego) i poczynił ustalenia w sposób sprzeczny z treścią zgromadzonego materiału dowodowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Sąd zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż nie zawiera żadnych usprawiedliwionych podstaw uzasadniających wyeliminowaniem zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Tytułem wstępu należy wskazać, że zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm. – dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zakres tej kontroli obejmuje orzekanie m.in. w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.) Skarga dotyczyła wydanej – w oparciu o art.35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (j.t. Dz. U. z 2018 r. poz. 1382 z późn. zm.) – decyzji administracyjnej w przedmiocie wymeldowania skarżącego z pobytu stałego Według przepisów wskazanej wyżej ustawy – co do zasady – obowiązek meldunkowy obejmujący zameldowanie i wymeldowanie z pobytu stałego wynika z przepisów prawa i nie wymaga konkretyzacji poprzez wydanie decyzji administracyjnej. Organ meldunkowy jedynie gromadzi dane odnośnie miejsca pobytu konkretnych osób. Zatem wykonanie obowiązku meldunkowego w postaci zameldowania (wymeldowania) polega na zgłoszeniu wymaganych informacji właściwemu organowi, który dokonuje ich rejestracji, która jest czynnością materialno-techniczną. Gdyby organ uznał, że skarżący zamieszkuje pod wskazanym przez niego adresem, to nie miałby uprawnienia do wydania decyzji, gdyż jak to wyjaśniono wyżej, zameldowanie jest dokonywane w formie czynności materialno-technicznej. Dopiero jeżeli dane zgłoszone do zameldowania lub wymeldowania budzą wątpliwości, to o zameldowaniu lub wymeldowaniu rozstrzyga organ gminy w drodze decyzji (art. 31 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności). Powyższy przepis wskazuje wprost na obowiązek weryfikacji przez organ gminy prawdziwości danych zgłaszanych przez osoby dokonujące obowiązku meldunkowego. Wówczas nie mamy do czynienia z prostym postępowaniem rejestracyjnym, lecz z postępowaniem, w którym organ rozstrzyga według reguł ogólnych postępowania administracyjnego o tym, czy zachodzą materialnoprawne przesłanki wymeldowania konkretnej osoby. Oznacza to, że należy w toku takiego postępowania administracyjnego wyjaśnić, czy ta osoba rzeczywiście zamieszkuje pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego pobytu. Zameldowanie służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma odzwierciedlać rzeczywiste informacje o miejscu zamieszkania obywateli. Wobec powziętych wątpliwości w tej kwestii– na podstawie art. 61 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 - dalej jako "k.p.a.") – organ wszczął postępowanie administracyjne w sprawie wymeldowania skarżącego z pobytu stałego z lokalu położonego przy ul. [...] w L.. Z wnioskiem o wszczęcie postępowania w tej sprawie wystąpił Prokurator Prokuratury Rejonowej L. P. w L.. Prokurator działając na podstawie art. 182 k.p.a. i art. 35 ustawy o ewidencji ludności ustawy wskazał m.in., że inna jednostka organizacyjna Prokuratury ustaliła, że A. C. nie zamieszkuje w miejscu swojego zameldowania, że miejsce pobytu strony nie jest znane oraz że w tej sytuacji zarządzono poszukiwania wobec braku możliwości ustalenia miejsca pobytu strony. Zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego zostało skierowane do skarżącego oraz do Prokuratury (wnioskodawcy). W toku postępowania organ w dniu [...] maja 2018 r. przesłuchał wcześniej wezwanych świadków – T. M. i A. M.. W dniu [...] czerwca 2018 r. przesłuchano kolejnego świadka – A. W.. Skarżący w podaniu z dnia [...] czerwca 2018 r. wyjaśnił, że z powodu choroby nie może wziąć udziału w przeprowadzeniu dowodów z przesłuchania świadków, a tym samym nie może skorzystać z prawa strony do uczestniczenia w postępowaniu administracyjnym. W nawiązaniu do podania skarżącego organ prowadzący postępowanie administracyjne wystąpił w piśmie z dnia [...] czerwca 2018 r. o udzielenie przez skarżącego odpowiedzi - w terminie 7 dni - na kilka pytań (6) dotyczących sprawy o wymeldowanie, przykładowo – "Czy zamieszkuje Pan w lokalu przy ul. [...] w L.", "Jeżeli nie zamieszkuje Pan pod wskazanym adresem to kiedy opuścił Pan przedmiotowy lokal"? oraz "Pod jakim adresem koncentruje się obecnie Pana życie osobiste"? Skarżący nie zareagował na powyższe wystąpienie organu. Z wnioskiem o wszczęcie postępowania zmierzającego o wymeldowanie skarżącego zwróciła się również Prokuratora Rejonowa W. Południe w W.. W piśmie z dnia [...] sierpnia 2018 r. ww. jednostka organizacyjna Prokuratury stwierdziła, że z dostępnych informacji wynika, że A. C. nie zamieszkuje w miejscu zameldowania od 12-13 lat i nie można ustalić aktualnego miejsca pobytu skarżącego. I. K., właścicielka lokalu przy ul. [...] w L. zmarła w dniu [...] października 2017 r. Od tego czasu w tym lokalu nikt nie zamieszkiwał. Z. z niego wszystkie rzeczy należące do zmarłej. Jej wnuk, A. C. nie mieszkał w spornym lokalu od 15 lat. Mieszkał jako dziecko wraz z rodzicami. Ostatni raz był widziany w lokalu podczas zabierania rzeczy osobistych I. K.. Od 5 miesięcy nie spotkano skarżącego w okolicy przedmiotowego lokalu. Powyższe okoliczności wynikają z wyjaśnień świadka A. M.. A. W. podała, że kilkakrotnie "pukała" do mieszkania, ale nikt go nie otwierał oraz że przychodzi tam córka kobieta, która tam mieszkała. Świadek ten wyjaśnił, że mieszka obok klatki, na której znajduje się lokal nr [...]. T. M. stwierdził, że podczas weekendu odwiedza swojego ojca mieszkającego w lokalu nr [...]. Świadek wskazał, że nie jest w stanie wyjaśnić, czy A. C. mieszka w lokalu nr [...], czy też nie. Według informacji zamieszczonej w notatce urzędowej funkcjonariusza Komisariatu [...] Policji w L. z dnia [...] marca 2017 r., skarżący nie zamieszkuje w lokalu nr [...] od 12 -13 lat. Figurujące w aktach sprawy pismo Komendanta Komisariatu [...] Policji w L. z dnia [...] maja 2018 r. świadczyło po pierwsze, że skarżącego nie zastano w tym lokalu pomimo wielokrotnych wizyt Dzielnicowego, a po drugie, że na początku 2017 r. I. K. informowała o tym, że od kilku lat nie widziała wnuka, który tam nie mieszka od około 15 lat. W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, wystąpiły ustawowe przesłanki do wymeldowania skarżącego. Obywatel polski przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany wykonywać obowiązek meldunkowy (art. 24 ust. 1 ustawy). Wspomniany przepis w ust. 2 określa, że obowiązek meldunkowy polega na: 1) zameldowaniu się w miejscu pobytu stałego lub czasowego; 2) wymeldowaniu się z miejsca pobytu stałego lub czasowego; 3) zgłoszeniu wyjazdu poza granice Rzeczypospolitej Polskiej oraz powrotu z wyjazdu poza granice Rzeczypospolitej Polskiej, z uwzględnieniem art. 36. Według zawartych w art. 25 ustawy definicji, pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (ust. 1). Pobytem czasowym jest przebywanie bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego w innej miejscowości pod oznaczonym adresem lub w tej samej miejscowości, lecz pod innym adresem (art. 25 ust. 2). Ilekroć w ustawie jest mowa o pobycie czasowym obywatela polskiego należy przez to rozumieć przebywanie poza miejscem pobytu stałego przez okres ponad 3 miesięcy (art. 25 ust. 4). Obywatel polski przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany zameldować się w miejscu pobytu stałego lub czasowego najpóźniej w 30 dniu, licząc od dnia przybycia do tego miejsca (art. 27 ust. 1 ustawy). Równocześnie można mieć jedno miejsce pobytu stałego i jedno miejsce pobytu czasowego (art. 27 ust. 2). Jeżeli dane zgłoszone do zameldowania lub wymeldowania budzą wątpliwości o zameldowaniu lub wymeldowaniu rozstrzyga organ gminy w drodze decyzji administracyjnej (art. 31 ust. 1). Wątpliwości co do stałego lub czasowego charakteru pobytu osoby pod deklarowanym adresem rozstrzyga organ gminy w drodze decyzji administracyjnej (art. 31 ust. 2). Obywatel polski, który opuszcza miejsce pobytu stałego albo opuszcza miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu obowiązany jest wymeldować się (art. 33 ust. 1 ustawy). Organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się (art. 35 ustawy o ewidencji ludności). Jak wyjaśnia Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 lutego 2019 r. sygn. II OSK 745/17, istotą postępowania w sprawie o wymeldowanie osoby z lokalu jest zapewnienie zgodności zapisów w ewidencji ludności z rzeczywistym miejscem pobytu danej osoby. Jeśli zatem osoba nie przebywa w dotychczasowym miejscu pobytu, a opuszczenie miało charakter dobrowolny lub wynikało z czynności właściwego organu mającego swe oparcie w prawie, stwarza to podstawę do orzeczenia o wymeldowaniu tej osoby. Analizując kwestię opuszczenia miejsca stałego pobytu jako przesłanka wymeldowania, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził w wyroku z dnia 24 stycznia 2019 r. sygn. II OSK 493/17, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu w rozumieniu art. 35 ustawy z 2010 r. o ewidencji ludności jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Przepis ten nie ogranicza jednak wydania decyzji o wymeldowaniu do przypadków, w których opuszczenie miejsca zameldowania było dobrowolne. Przesłanką do wymeldowania może być także sytuacja w której osoba zameldowana została przymuszona do wyprowadzki. Jeżeli działanie takie było bezprawne, stronie służą roszczenia mające doprowadzić do przywrócenia posiadania mieszkania i usunięcia przeszkód do zamieszkiwania. Stwierdzenie, że osoba zmuszona do wyprowadzki podjęła kroki w tym kierunku, może uzasadniać przyjęcie, że w istocie nie doszło do opuszczenia miejsca zamieszkania. W świetle powyższych rozważań zaskarżona decyzja jest rozstrzygnięciem prawidłowym. Z akt sprawy wynika, że skarżący opuścił sporny lokal i od dłuższego czasu nie mieszka w nim. Nie wynika natomiast, aby opuszczenie lokalu przez skarżącego było czynnością wymuszoną. Z tych też względów niezasadne są zarzuty i wnioski skargi, że orzekające w sprawie organy rozstrzygnęły z naruszeniem przepisów prawa materialnego, poprzez jego niewłaściwą i nieprawidłową wykładnię. Skarżący nie wskazuje przy tym, który z przepisów ustawy o ewidencji ludności został naruszony. Nie precyzuje też, poza ogólnym zarzutem o naruszeniu przepisów procesowych, który przepis o charakterze proceduralnym został naruszony. Chybiony jest również zarzut o sprzeczności ustaleń Wojewody z faktami wynikającymi z zebranego materiału dowodowego. W niniejszej sprawie skarżący wiedział od początku o toczącym się postępowaniu administracyjnym i o przeprowadzanych przez organ czynnościach dowodowych. W tym stanie rzeczy skarga podlegała oddaleniu na mocy art. 151 p.p.s.a.