III SA/Lu 435/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wieczorek (spr.), Sędziowie Asesor WSA Małgorzata Fita, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Protokolant Asystent sędziego Małgorzata Syta, po rozpoznaniu w dniu 21 października 2004 r. sprawy ze skargi Z. Ż. na decyzję Inspektora Sanitarnego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Inspektora Sanitarnego na rzecz Z. Ż. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] wydaną z upoważnienia Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 37 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 z późn. zm.) oraz z § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 115), po rozpatrzeniu odwołania z dnia [...] kwietnia 2004 r. Z. Ż. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego nr [...] z dnia [...] znak: [...] o braku podstaw do stwierdzenia u niego chorób zawodowych: "uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu" i "zespół wibracyjny", utrzymano w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że zarzuty zawarte w odwołaniu Z. Ż., że pracując 35 lat w Fabryce Wag FAWAG w narażeniu na hałas i wibrację doznał utraty słuchu i nabył zespół wibracyjny, które zaliczają się do chorób zawodowych – nie mogą być uwzględnione. Zgodnie z § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. (Dz. U. Nr 65, poz. 294, zmiany: Dz. U. z 1989 r. Nr 61, poz. 364) za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Przeprowadzone przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego postępowanie wyjaśniające wykazało, iż Z. Ż. pracował w latach 1957-1993 Fabryce Wag FAWAG na stanowisku ślusarza przy produkcji dużych wag przemysłowych od podstaw. Wykonując czynności służbowe był narażony na hałas, którego natężenie nie przekraczało najwyższego dopuszczalnego natężenia oraz na wibracje, których źródłem były narzędzia ślusarskie. Z orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia [...] kwietnia 2002 r. wydanego przez Poradnię Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy, gdzie Z. Ż. badany był w kierunku zespołu wibracyjnego, wynika, że rozpoznano schorzenia nie figurujące w wykazie chorób zawodowych, tj. "dyskopatię szyjna i lędźwiową. Zmiany zwyrodnieniowe wielostawowe. Stan po wszczepieniu elektrostymulatora w wyniku kardiomiopatii zastoinowej z nawracającym migotaniem przedsionków z tachyarytmią", zespołu wibracyjnego natomiast nie rozpoznano. Kolejne orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] listopada 2002 r. Poradnia Chorób Zawodowych WOMP wydała po zbadaniu Z. Ż. w kierunku zawodowego uszkodzenia słuchu. Rozpoznano "obustronny odbiorczy ubytek słuchu", jednocześnie stwierdzając brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej ze względu na brak narażenia na hałas przekraczający najwyższe dopuszczalne natężenie. Z orzeczenia nr [...] z dnia [...] wydanego przez Instytut Medycyny Pracy wynika, że u Z. Z. rozpoznano: "Obustronne uszkodzenie ucha wewnętrznego z ubytkiem słuchu typu odbiorczego i upośledzeniem czynności błędnika. Obserwacja w kierunku zespołu wibracyjnego negatywna." Choroby zawodowej nie rozpoznano. W toku postępowania odwoławczego Z. Ż. złożył wniosek o przesłuchanie świadków. Organ odwoławczy nie uznał zeznań tych świadków za wiarygodny materiał dowodowy. Na powyższą decyzję Z. Ż. złożył skargę z dnia [...] lipca 2004 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając decyzji naruszenie § 1 rozporządzenia z 1983 r., art. 7, art. 8, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie rozpoznając skargę, zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) i przepisów rozdziału pierwszego ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta obejmuje badanie zgodności z prawem indywidualnych aktów administracyjnych. Oznacza to, że Sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej legalności, stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...] została wydana z naruszeniem przepisów w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Na wstępie należy wyjaśnić, że materia postępowania w sprawach chorób zawodowych jest obecnie uregulowana w wydanym z upoważnienia zawartego w art. 237 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94), rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. z 2002 r. Nr 132, poz. 1115). Rozporządzenie to weszło w życie w dniu 3 września 2002 r. Natomiast postępowanie wyjaśniające w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte przed tym dniem. Dlatego zgodnie z § 10 tego rozporządzenia "postępowanie w sprawie rozpoznania choroby zawodowej lub jej stwierdzenia, rozpoczęte przed dniem wejścia rozporządzenia w życie, jest prowadzone na podstawie dotychczasowych przepisów". Dotychczasowym aktem prawnym, o którym mowa w tym zdaniu, jest wymienione w § 11 powołanego rozporządzenia rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 1983 r. Nr 65, poz. 294 z późn. zm.). Aby schorzenie mogło być uznane za chorobę zawodową, powinny zostać spełnione kumulatywnie dwie przesłanki określone w § 1 ust. 1 rozporządzenia z 1983 r. Pierwszą z nich jest figurowanie danego schorzenia w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do powołanego rozporządzenia, a drugą istnienie związku przyczynowego między schorzeniem a działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Tylko schorzenie charakteryzujące się tymi dwoma cechami może być uznane za chorobę zawodową. Poddając rozważaniom rozstrzygnięcia organów w przedmiocie braku stwierdzenia u Z. Ż. uszkodzenia słuchu, należy zwrócić uwagę, że w wykazie chorób zawodowych rozporządzenia z 1983 r. jako chorobę zawodową wymieniono między innymi, pod pozycją 15,: "uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu". Treść przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia jednoznacznie stanowi, że z prawnego punktu widzenia wystąpienie obu przesłanek przesądza o zakwalifikowaniu choroby jako choroby zawodowej, przy czym przepis nie uzależnia stwierdzenia choroby zawodowej od żadnych dodatkowych przesłanek takich jak nasilenie ubytku słuchu, czy natężenie lub czas trwania hałasu. W takim sformułowaniu "uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu" zawarte zostało pewne ograniczenie chorób polegających na uszkodzeniu słuchu, ale jest ono ściśle określone związkiem z hałasem. Zatem działanie czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy, tj. w przedmiotowej sprawie hałasu, mają przesadzające znaczenie dla rozpoznania choroby zawodowej. Z ustaleń wykazanych w zaskarżonej decyzji wynika, że: 1) u skarżącego wystąpiły "obustronne uszkodzenia ucha wewnętrznego z ubytkiem słuchu typu odbiorczego i upośledzeniem czynności błędnika", 2) podczas pracy dla Fabryk Wag [...] narażony był on na hałas o natężeniu 72 dB/A, 3) skarżący pracował Fabrykach Wag [...] 35 lat. Stwierdzić należy, że organy pierwszej i drugiej instancji oparły swe rozstrzygnięcia o nieuznaniu "obustronnych uszkodzeń ucha wewnętrznego z ubytkiem słuchu typu odbiorczego i upośledzeniem czynności błędnika" za chorobę zawodową na orzeczeniu lekarskim Instytutu Medycyny Pracy im. Prof. J. Nofera nr [...] z dnia [...] listopada 2003 r. oraz poprzedzającym go orzeczeniu lekarskim nr [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy z dnia [...] listopada 2002 r. Wymienione powyżej jednostki medyczne uzasadniły swe konkluzje brakiem narażenia skarżącego w trakcie wykonywania pracy na hałas przekraczający najwyższe dopuszczalne natężenie. Stosownie do § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych – podstawą do wydania decyzji stwierdzającej chorobę zawodową jest orzeczenie lekarskie wydane przez uprawnioną jednostkę organizacyjną, ale orzeczenie takie jest tylko jednym z dowodów w sprawie i podlega ocenie organu stosownie do obowiązujących przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis ten nie oznacza, że właściwy inspektor sanitarny jest zwolniony od samodzielnego przeprowadzania postępowania administracyjnego i wydania decyzji na podstawie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego i stosownego przepisu prawa materialnego. W opinii Sądu organy administracji publicznej rozpatrując sprawę Z. Ż. powinny były poddać ocenie okres, w jakim skarżący narażony był na działanie hałasu oraz poczynić ustalenia, czy u Z. Ż. nie występuje osobnicza wrażliwość mogąca w wyniku przebywania w hałasie skutkować uszkodzeniem słuchu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 stycznia 1994 r. sygn. I SA 1640/93, ONSA 1995/1 poz. 278, zgodnie z którym wystarczające jest wystąpienie w środowisku pracy czynnika, który jest szkodliwy, choćby dla jednego pracownika ze względu na jego osobniczy charakter). Natężenie hałasu na stanowisku, na którym pracował skarżący przez 8 godzin na dobę, wynosiło 72 dBA. Podkreślić należy, ze w warunkach takich pracował 35 lat. W tym miejscu należy wyjaśnić, że prawidłowe rozstrzygniecie sprawy uzależnione jest od uprzedniego dokładnego ustalenia stanu faktycznego, zgromadzenia materiału dowodowego oraz jego wszechstronnego rozważenia i oceny, w myśl zasad określonych w przepisach art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którymi organy administracyjne stojąc na straży praworządności są obowiązane podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa, ponadto mają obowiązek w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a oceny, czy dana okoliczność została udowodniona dokonują na podstawie całokształtu materiału dowodowego. W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie podczas przeprowadzania przez organy pierwszej i drugiej instancji postępowania dowodowego, na podstawie którego stwierdzono, że rozpoznana u skarżącego choroba nie ma związku z hałasem, doszło do naruszenia wyżej wymienionych zasad procesowych. W szczególności został naruszony art. 7 kodeksu poprzez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego. Łączy się to z niedopełnieniem obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego wynikającego z przepisów art. 77 § 1 i art. 80 kodeksu. W opinii Sądu Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny powinien był przeprowadzić szczegółowe badania ukierunkowane na jednoznaczne wyjaśnienie, co było przyczyną uszkodzenia słuchu Z. Ż. oraz ustalenie, czy na pewno nie był nią hałas, w którym skarżący pracował przez 35 lat. Rozpoznając ponownie sprawę organ powinien zatem ustalić zakres pojęciowy schorzenia występującego w wykazie chorób zawodowych rozporządzenia z 1983 r. pod poz. 16 jako "zespół wibracyjny" i rozstrzygnąć, czy rozpoznane w orzeczeniach lekarskich znajdujących się w aktach sprawy choroby, jak "zmiany zwyrodnieniowe wielostawowe" wymienione w orzeczeniu lekarskim Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy nr [...] z [...] kwietnia 2002 r. wchodzą w zakres pojęcia "zespół wibracyjny". Mimo omówionych powyżej uchybień w zakresie postępowania administracyjnego, organy obu instancji uznały stan faktyczny za wyjaśniony w stopniu wystarczającym do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy oraz że podjęły wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia owego stanu, zbierając i rozpatrując w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy. Naruszyły tym samym przepisy postępowania administracyjnego. Z uwagi na powyższe rozpoznając sprawę ponownie organ orzekający powinien uzupełnić postępowanie dowodowe i dokonać oceny dowodów zgodnie z wymaganiami przytoczonych przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Z tych względów, działając na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. a i lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270), orzeczono jak w sentencji. Rozstrzygnięcie o kosztach wynika z treści art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W przedmiotowej sprawie kwota zwróconych kosztów postępowania to koszty zastępstwa procesowego, tj. kwota 240 zł, według stawki minimalnej określonej na podstawie art. 205 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 2 oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów niezapłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).