III SA/Lu 442/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski, Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (spr.), Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Protokolant Maria Filipek, po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2004 r. sprawy ze skargi T. S. na decyzję Wojewody z dnia [...] czerwca 2004 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego oddala skargę. T. S. zarejestrowała się jako bezrobotna w Miejskim Urzędzie Pracy w dniu 6 grudnia 2002 r. Na mocy decyzji z dnia rejestracji, organ I instancji orzekł o nabyciu przez nią statusu bezrobotnego od dnia 6 grudnia 2002 r. oraz przyznał prawo do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 14 grudnia 2002 r. Zasiłek dla bezrobotnych T. S. pobierała w okresie od dnia 14 grudnia 2002 r. do dnia 15 stycznia 2003 r. Z dniem 16 stycznia 2003 r. utraciła status bezrobotnego oraz prawo do zasiłku dla bezrobotnych z powodu podjęcia zatrudnienia (decyzja organu I instancji z dnia 21 stycznia 2003 r.). W okresie od dnia 16 stycznia 2003 r. do 10 maja 2003 r. T. S. była zatrudniona w pełnym wymiarze czasu pracy w Firmie Cukierniczej "[...]" sp. z o.o. w L. Stosunek pracy ustał z upływem czasu, na który była zawarta umowa o pracę, na podstawie art. 30 § l pkt 4 Kodeksu pracy. Następnie, w okresie od dnia 12 maja 2003 r. do dnia 31 maja 2003 r. Te. S. wykonywała prace na podstawie umowy zlecenie na rzecz "[...]" sp. z o.o. w L. Ponownego zgłoszenia do urzędu pracy T. S. dokonała w dniu 4 czerwca 2003 r. Mocą decyzji organu I instancji z dnia 4 czerwca 2003 r. nabyła wówczas prawo do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 5 czerwca 2003 r. Tym razem zasiłek dla bezrobotnych pobierała do dnia 3 lipca 2003 r., albowiem z dniem 4 lipca 2003 r. ponownie utraciła status bezrobotnego i prawo do zasiłku z powodu podjęcia zatrudnienia (decyzja organu I instancji z dnia 14 lipca 2003 r.). Jak wynika ze świadectwa pracy wystawionego w dniu [...] lutego 2004 r. przez Odzieżową Spółdzielnię Pracy "[...]" w L., T. S. była tam zatrudniona w pełnym wymiarze czasu pracy w okresie od dnia 4 lipca 2003 r. do dnia 29 lutego 2004 r. Stosunek pracy został rozwiązany w oparciu o ustawę z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunku pracy z przyczyn nie dotyczących pracowników. Ostatniego zgłoszenia do urzędu pracy T. S. dokonała w dniu 1 marca 2004 r., nabywając od tego dnia status osoby bezrobotnej oraz od dnia 2 marca 2004 r. prawo do zasiłku dla bezrobotnych (decyzja organu I instancji z dnia 1 marca 2004 r.). Również w tym przypadku prawną podstawę nabycia przez nią prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia następnego po dniu rejestracji stanowił art. 25 ust. 11 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Powyższa decyzja pierwszoinstancyjna została następnie zaskarżona przez T. S. do organu II instancji, który utrzymał ją w mocy decyzją z dnia 25 marca 2004 r., znak: [...]. W dniu 30 marca 2004 r. T. S. wystąpiła do Miejskiego Urzędu Pracy z pisemną prośbą o przyznanie prawa do świadczenia przedemerytalnego. Po rozpatrzeniu wniosku, organ I instancji decyzją z dnia 28 kwietnia 2004 r. odmówił przyznania T. S. prawa do świadczenia przedemerytalnego. W uzasadnieniu organ podniósł niespełnianie wymogów do nabycia prawa do zasiłku dla bezrobotnych, warunkujących nabycie prawa do świadczenia przedemerytalnego. Od tej decyzji T. S. wniosła odwołanie. Decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r. Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Prawną podstawę orzekania o świadczeniu przedemerytalnym stanowił art. 37 k. ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. W myśl regulacji zawartej w art. 37 l ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu prawo do świadczenia przedemerytalnego przysługiwało osobie, która spełniła warunki do jego nabycia w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy, na wniosek tej osoby. Spełnianie ustawowych wymogów do przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego badane było na dzień rejestracji osoby ubiegającej się o dane świadczenie. W celu uzyskania prawa do świadczenia przedemerytalnego, osoba ubiegająca się musiała na dzień rejestracji spełniać: warunki do nabycia statusu bezrobotnego, warunki do nabycia prawa do zasiłku dla bezrobotnych, a następnie dopiero dodatkowe wymogi określone w poszczególnych punktach art. 37 k ust. 1, a dotyczące wieku (pkt 1 i 2), sposobu rozwiązania stosunku pracy (pkt 2 i 3, a także pkt 4) oraz stosownego okresu uprawniającego do emerytury. Jeżeli chodzi o spełnianie wymogów dotyczących statusu bezrobotnego, określał je art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy i zostały one spełnione przez T. S. Od dnia 1 marca 2004 r., a więc również w dniu złożenia wniosku o przyznanie świadczenia przedemerytalnego, posiadała ona bowiem status osoby bezrobotnej. Organ odwoławczy stwierdził, że T. S. - na dzień swojej ostatniej rejestracji (1 marca 2004 r.) spełniała również wymogi określone w pkt 2 ust. 1 art. 37 k ustawy. Jednakże dla możliwości nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego konieczne było nie tylko spełnianie wymogów określonych powyższym punktem oraz wymogów dotyczących nabycia statusu bezrobotnego, ale również spełnianie ustawowych warunków do nabycia prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Warunki do nabycia prawa do zasiłku dla bezrobotnych określone były w art. 23 ust. 1 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, zgodnie z którym - prawo do zasiłku przysługuje bezrobotnemu za każdy dzień kalendarzowy, po upływie 7 dni od dnia zarejestrowania się we właściwym powiatowym urzędzie pracy, jeżeli w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania była zatrudniona łącznie przez okres co najmniej 365 dni. Przepis powyższy stanowił regulację podstawową, przy czym ustawodawca przewidział wyjątki dotyczące przyznawania zasiłku po upływie 7 dni oraz na określony ustawą okres, określone w art. 25 ustawy. W myśl art. 25 ust. 11 ustawy - bezrobotny, który utracił status bezrobotnego na okres krótszy niż 365 dni z powodu podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej i zarejestrował się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny w okresie 7 dni od dnia ustania zatrudnienia, zaprzestania wykonywania innej pracy zarobkowej (...) posiadał prawo do zasiłku na czas skrócony o okres pobierania zasiłku przed utratą statusu bezrobotnego. Oznaczało to, że osoba która została zarejestrowana w urzędzie pracy, nabyła prawo do zasiłku dla bezrobotnych (przysługujące po upływie 7 dni od dnia rejestracji) i pobierała ten zasiłek przez pewien okres, a następnie - nie wyczerpując w całości przysługującego okresu pobierania zasiłku - została pozbawiona statusu bezrobotnego (a więc i również prawa do zasiłku) z powodu zatrudnienia trwającego krócej niż 365 dni i dokonała następnie ponownego zgłoszenia się do urzędu pracy, "powracała" do sytuacji sprzed utraty statusu bezrobotnego. Nie nabywała zatem na nowo prawa do zasiłku dla bezrobotnych, ale uzyskiwała wyłącznie prawo do kontynuacji poprzednio nabytego zasiłku. Konsekwencją takiej interpretacji było również to, że dana osoba nabywała prawo do zasiłku od dnia następnego po dniu rejestracji (a nie po 7 dniach, jak stanowił przepis podstawowy) oraz, że prawo to nabywane było na okres skrócony o poprzedni okres pobierania zasiłku. Z tego też względu, osoba "powracająca" na zasiłek, nie spełniała warunków do nabycia prawa do zasiłku, bo prawo to już wcześniej nabyła i je posiada. Przenosząc powyższą regulację na grunt przepisów dotyczących prawa do świadczenia przedemerytalnego organ odwoławczy zauważył, że dla nabycia świadczenia przedemerytalnego konieczne było m.in. spełnianie warunków do nabycia prawa do zasiłku dla bezrobotnych, a więc wykazanie w ciągu 18 miesięcy przed rejestracją - 365 dni zatrudnienia, bądź innych okresów zrównanych w ustawie z zatrudnieniem. Osoba powracająca na zasiłek, przyznawany na podstawie art. 25 ust. 11, nie spełniała wymogów dotyczących możliwości nabycia prawa do zasiłku, określonych w art. 23 ustawy. Stanowisko w takiej sprawie wyrażone zostało również przez Ministerstwo Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej Departament Rynku Pracy w piśmie z dnia 10 maja 2003 r., znak: DRP.IV.024/406-21KK/03. Mając na uwadze powyższe organ stwierdził, że poza spełnieniem innych wymogów określonych art. 37 k ustawy - osoba zainteresowana musiała od nowa wypracować 365 dni i zostać zwolniona z przyczyn dotyczących zakładu pracy przez pracodawcę, u którego pracowała minimum przez okres 6 miesięcy. W przypadku skarżącej nie zostały wypełnione wymogi dotyczące spełniania warunków do nabycia prawa do zasiłku. T. S. dokonując bowiem ostatniej rejestracji, co nastąpiło w dniu 1 marca 2004 r. powróciła na zasiłek przyznany pierwotnie podczas rejestracji z dnia 6 grudnia 2002 r., utracony następnie dwukrotnie na okresy krótsze niż 365 dni z powodu zatrudnienia (po raz pierwszy z dniem 16 stycznia 2003 r., a następnie po dokonaniu rejestracji w dniu 4 czerwca 2003 r. i nabyciu prawa do zasiłku od dnia 5 czerwca 2003 r., utraciła to prawo i status, po raz drugi z powodu podjęcia zatrudnienia, z dniem 4 lipca 2003 r.). W dniu ostatniej rejestracji, tj. 1 marca 2004 r. (dokonanej po zatrudnieniu trwającym 241 dni) skarżąca nie kwalifikowała się do nabycia prawa do zasiłku na pełny ustawowy okres, a spełniała jedynie wymogi do "powrotu" na zasiłek przyznany pierwotnie od dnia 12 czerwca 2003 r. i - mimo dwukrotnej rejestracji - nie wyczerpany w całości. Na powyższą decyzję T. S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Decyzję zaskarżyła w całości jako niezgodną z przepisami art. 37 k ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu i wniosła o jej uchylenie. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że w dniu ostatniej rejestracji w Miejskim Urzędzie Pracy, tj. w dniu 1 marca 2004 r. spełniała wszystkie określone w art. 37 k ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, warunki do uzyskania świadczenia przedemerytalnego. W szczególności posiadała: - warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku dla bezrobotnych, gdyż prawo to zostało przyznane decyzją MUP z dnia 1 marca 2004 r., - okres upoważniający do emerytury wynoszący 30 lat i 266 dni, - ukończone 53 lata, - ostatni stosunek pracy, który trwał ponad 6 miesięcy został rozwiązany z przyczyn dotyczących zakładu pracy. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wnosił o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przytoczoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja pierwszoinstancyjna pozostają w zgodzie z obowiązującym prawem. Stosownie do art. 37 k ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 514 ze zm.), zwanej dalej uzpo świadczenie przedemerytalne przysługuje (...) osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku, o ile dodatkowo spełniła ona chociaż jeden z warunków wymienionych w pkt 1-5 tego przepisu. Analizowany przepis określał przesłanki materialnoprawne, uzasadniające przyznanie prawa do świadczenia przedemerytalnego. Art. 37 L ust. 1 uzpb natomiast nakazywał zbadanie istnienia tych przesłanek na dzień dokonania rejestracji w powiatowym urzędzie pracy. W przedmiotowej sprawie dniem rejestracji, z którym skarżąca wiązała nabycie prawa do świadczenia przedemerytalnego był dzień 1 marca 2004 r. Nie jest sporne, że T. S. w badanej dacie posiadała status bezrobotnego oraz spełniała warunek, określony w art. 37 k ust. 1 pkt 2 uzpb. Sporne jest natomiast czy skarżąca spełniała warunki do uzyskania prawa do zasiłku, a w zasadzie interpretacja powyższego określenia. Przy zastosowaniu wykładni językowej może się wydawać, że skarżąca spełniła warunki do uzyskania prawa do zasiłku, gdyż prawo to otrzymała decyzją organu I instancji z dnia 1 marca 2004 r. na podstawie art. 25 ust. 11 uzpb. W myśl tego przepisu – bezrobotny, który utracił status bezrobotnego na okres krótszy niż 365 dni z powodu podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej, pozarolniczej działalności lub uzyskiwania dochodu w wysokości przekraczającej połowę najniższego wynagrodzenia miesięcznie i zarejestrował się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny w okresie 7 dni od dnia ustania zatrudnienia (...) posiada prawo do zasiłku o czas skrócony, o okres pobierania zasiłku przed utratą statusu bezrobotnego oraz o okresy, o których mowa w ust. 8. Wykładnia językowa art. 25 ust. 11 uzpb zawodzi, jeśli przyjrzeć się systematyce tej ustawy. Rozdział 3 uzpb zawiera m.in. przepisy dotyczące: - prawa do zasiłku (art. 23), - wysokości zasiłku (art. 24), - okresu pobierania zasiłku (art. 25). Analizując dyspozycję ust. 11 art. 25 uzpb w brzmieniu obowiązującym od dnia 6 maja 2000 r., należy cofnąć się do jego redakcji sprzed tej daty. Brzmiał on bezpośrednio przed wspomnianą nowelizacją: "Bezrobotny, który w okresie posiadania prawa do zasiłku utracił status bezrobotnego na okres krótszy niż 365 dni z powodu podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej, pozarolniczej działalności lub uzyskiwania dochodu w wysokości przekraczającej połowę najniższego wynagrodzenia miesięcznie i zarejestrował się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny w ciągu 7 dni od dnia ustania zatrudnienia (...) posiada prawo do zasiłku na czas skrócony o okres pobierania zasiłku przed utratą statusu bezrobotnego". Zmiana tego przepisu dokonana przez art. 1 pkt 14 lit.a ustawy z dnia 31 marca 2000 r. (Dz. U. Nr 31, poz. 384) miała charakter wyłącznie redakcyjny. Wykreślenie słów "W okresie posiadania prawa do zasiłku" z pierwotnego tekstu, nie spowodowało zmiany pojęciowej, tzn. przepis ten w dalszym ciągu dotyczy tzw. zasiłku uzupełniającego, tożsamego z zasiłkiem pierwotnym. Regulacja powyższa przez cały okres jej obowiązywania stwarzała dla bezrobotnych prawo do wykorzystania "pozostałej części" już wcześniej przyznanego zasiłku (por. uzasadnienie uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 czerwca 2000 r. Sygn. OPS 9/00 – ONSA 2001/1/5). Nie stanowiła natomiast podstawy do przyznania prawa do "nowego" zasiłku. Wykładnia historyczna art. 25 ust. 11 uzpb oraz systematyka ustawy przekonuje, że w przepisie tym mowa jest o powrocie do sytuacji sprzed utraty statusu bezrobotnego i uprawnieniu do otrzymywania zasiłku "na czas skrócony o okres pobierania zasiłku przed utratą statusu bezrobotnego". Faktycznie zatem art. 25 ust. 11 uzpb nie dotyczy "prawa do zasiłku", lecz odnosi się do czasokresu otrzymywania "zasiłku uzupełniającego", stanowiącego kontynuację zasiłku pierwotnego. "Prawo do zasiłku" normuje natomiast art. 23 uzpb. Przenosząc powyższe rozważania na regulację zawartą w art. 37 k ust. 1 uzpb stwierdzić należy, że sformułowanie "prawo do zasiłku" odnosi się do spełnienia warunków określonych w art. 23 uzpb. W konkluzji za prawidłowe trzeba uznać stanowisko organów decyzyjnych, że skoro w dniu ostatniej rejestracji (1 marca 2004 r.) skarżąca nie dopełniła wymogu dotyczącego spełnienia warunków do nabycia prawa do zasiłku, o których mowa w art. 23 uzpb, nie przysługuje jej prawo do świadczenia przedemerytalnego. Nie jest natomiast sporne, że w dacie pierwszej rejestracji (6 grudnia 2002 r.) skarżąca nie spełniała przesłanek warunkujących wówczas możliwością nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego. Z tych względów skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).