III SA/Lu 443/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi R. Z. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy postanawia : odmówić R. Z. przyznania prawa pomocy. Wnioskiem o przyznanie prawa pomocy złożonym na urzędowym formularzu, skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że osiąga niskie dochody z emerytury ([...] zł) oraz że posiada zadłużenie w Miejskim Przedsiębiorstwie Wodnym i Kanalizacyjnym oraz w Okręgowym Przedsiębiorstwie Energetyki Cieplnej, a także wobec innych podmiotów gospodarczych (hurtownia [...] i hurtownia [...]). Ponadto skarżący wskazał, iż jego żona nie pracuje. W dalszej części wniosku skarżący podał, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Wykazał, iż w skład majątku wchodzi niewykończony dom o pow. [...] m2, pawilon handlowy, a poza tym majątkiem nie posiada innych nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Jako dochód rodziny skarżący wskazał na swoją emeryturę w wysokości [...] zł brutto oraz dochód z działalności gospodarczej w kwocie [...] zł brutto. Informacje zawarte w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy okazały się niewystarczające do oceny zasadności złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. W urzędowym formularzu wniosku o prawo pomocy (w przeciwieństwie do oświadczenia o możliwościach płatniczych z dnia [...] znajdującego się w aktach administracyjnych /k-14/) skarżący nie wykazał posiadanych nieruchomości gruntowych (działki o pow. [...] m2 i działki o pow. [...] ha). W odniesieniu do stanu majątkowego wyjaśnienia wymagała zatem kwestia czy nadal jest właścicielem wymienionych działek. Natomiast w odniesieniu do osiąganych dochodów wyjaśnienia wymagały okoliczności dotyczące ewentualnego kontynuowania przez skarżącego zatrudnienia w [...] Sp. Jawna w P. oraz uzyskiwania dochodu z wynajmu miejsca pod [...] przez żonę skarżącego (podawane w oświadczeniu o możliwościach płatniczych z dnia [...]). Ponadto opisując w uzasadnieniu wniosku, iż posiada zadłużenie wobec hurtowni, OPEC i MPWiK skarżący nie wskazał wielkości zadłużenia, jak również w jakich ratach spłaca to zadłużenie. Nie wykazał także rodzaju i wysokości stałych miesięcznych wydatków ponoszonych na utrzymanie. Z tego powodu w dniu 19 stycznia 2009r. wezwano skarżącego do nadesłania dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń. W odpowiedzi na wezwanie skarżący nadesłał żądane dokumenty źródłowe oraz złożył wymagane oświadczenia. W oparciu o przedstawioną w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz złożonych dokumentach źródłowych i dodatkowych oświadczeniach, sytuację materialną strony skarżącej, uznać należy, że żądanie strony dotyczące przyznania prawa pomocy w częściowym zakresie przez ustanowienie adwokata nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie ustanowienia adwokata jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a.). Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w wyżej cytowanym art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a., należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej strony ubiegającej się o taką pomoc, w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Na wstępie podnieść należy, zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony z uwzględnieniem jej możliwości finansowych. W niniejszej sprawie strona jest zwolniona z mocy ustawy z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych (art. 239 pkt 1 lit. e) ustawy p.p.s.a.). Na koszty postępowania w sprawie składa się więc koszt wynagrodzenia należnego profesjonalnemu pełnomocnikowi za prowadzenie sprawy. Stawka minimalna adwokata ustanowionego w sprawie wynosi 240 zł netto (§ 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu /Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm/. i 292,80 zł brutto (§ 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w związku z art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług /Dz.U. Nr 54, poz. 535 ze zm./). Porównując wielkość kosztów postępowania do sytuacji majątkowej i finansowej strony skarżącej, uznać należy, że strona nie wykazała istnienia przesłanek przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie adwokata. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym oznacza, że ciężar tych kosztów w zakresie objętym prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa, czyli faktycznie inni obywatele. Dlatego też instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, stanowiąca w istocie pomoc państwa powinna być stosowana wobec osób, które ze względu na szczególnie trudną sytuację materialną nie mogą tych kosztów uiścić bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak wynika z danych zawartych w urzędowym formularzu, skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Dochód miesięczny rodziny wynosi [...] zł brutto (emerytura strony – [...] zł + dochód z działalności gospodarczej – [...] zł + dochód za wynajem miejsca pod [...] – [...] zł /wg. oświadczenia skarżącego z dnia 30 stycznia 2009r./). Skarżący podniósł również, że nie pracuje w [...] Sp. Jawna w P., ponieważ miał zawartą umowę na czas określony do dnia [...]. (umowa o pracę z dnia [...]). Oświadczył, iż nie posiada rachunków bankowych i lokat dewizowych na kontach bankowych. Odnośnie stanu majątkowego potwierdził, iż jest nadal właścicielem działek o pow.: [...] m2 i [...] ha. Natomiast jako stałe miesięczne wydatki skarżący wykazał wydatki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz wydatki związane z utrzymaniem domu. W oświadczeniu z dnia 30 stycznia 2009r. podał następujące wydatki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej: OPEC wydatki bieżące – [...], rata zaległego zadłużenia wobec OPEC – [...] zł; spłata zadłużenia w MPWiK – [...] zł; energia – [...] /za okres od [...] do [...] wg. faktury z dn. [...]/, tj. [...] zł w rozliczeniu miesięcznym; wywóz śmieci – [...] zł /wg. faktury z dnia [...]/; telefon – [...]; podatek od nieruchomości – [...] zł; ZUS – [...] zł; koncesja związana z prowadzeniem działalności – [...] zł trzy razy w roku /tj. [...] zł rocznie, czyli [...] zł miesięcznie/; rata zadłużenia wobec hurtowni [...] – [...] zł; rata zadłużenia wobec hurtowni [...] – 100 zł (począwszy od [...]). Powyżej opisane wydatki związane z prowadzeniem działalności stanowią kwotę [...] zł miesięcznie. Natomiast jako stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem domu skarżący wykazał: energia – [...] zł; woda – [...] zł; centralne ogrzewanie – [...] zł i telefon – [...] zł, co razem stanowi kwotę – [...] zł. Łącznie wydatki na utrzymanie domu i związane z prowadzeniem działalności stanowią kwotę – [...] zł. Porównując wielkość miesięcznych dochodów rodziny skarżącego ([...] zł, tj. [...] na osobę) do kwoty miesięcznych stałych wydatków ([...] zł) uznać należy, że skarżący dysponuje środkami pieniężnymi, które mógłby przeznaczyć na opłacenie kosztów wynagrodzenia adwokata bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Fakt posiadania zadłużenia wobec innych podmiotów gospodarczych nie stanowi samoistnej przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Strona po opłaceniu rat zaległych zobowiązań oraz stałych miesięcznych wydatków, posiada wolne środki pieniężne, co świadczy o jej zdolnościach płatniczych podczas gdy przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przyznawane jest osobom, które pomimo największych starań ze względu na niski dochód lub jego brak, nie są w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania, gdyż skutkowałoby to uszczerbkiem w koniecznym utrzymaniu. Ponadto oceniając możliwości płatnicze strony należy również mieć na uwadze, że skarżący nie jest osobą pozbawioną majątku, posiada bowiem dom o pow. [...] m2 wraz z działką o pow. [...] m2 oraz pawilon handlowy wraz z działką o pow. [...]. Na gruncie art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (t. jedn. Dz.U. z 2008r., Nr 115, poz. 728 ze zm.) w związku z § 1 pkt 1 lit. b) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. Nr 135, poz.950) kryterium dochodowe stanowiące jedną z przesłanek uprawniających do otrzymania wsparcia z pomocy społecznej w postaci świadczenia pieniężnego dla osoby w rodzinie wynosi 351 zł. Przyjmuje się więc, że kwota zapewniająca w stopniu minimalnym pokrycie koniecznych kosztów utrzymania dla osoby samotnie gospodarującej, to kwota 351 zł. Natomiast miesięczna kwota dochodu na osobę w rodzinie skarżącego wynosi – [...] zł brutto, a więc jest ok. [...] wyższa. Skarżący nie spełnia zatem przesłanek określonych przepisem art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a do przyznania prawa pomocy w częściowym zakresie, bowiem nie wykazał, że poniesienie pełnych kosztów postępowania (w tej sprawie kosztów wynagrodzenia adwokata) wiązałoby się z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla niego i rodziny. Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.