III SA/Lu 45/16

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi I. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry postanawia: przyznać I. K. prawo pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi ponad kwotę [...] ([...]) zł. W złożonej skardze skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie w całości od wpisu sądowego od skargi Do skargi skarżąca załączyła wypełniony urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym zaznaczyła, że domaga się częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w zakresie wpisu sądowego od wniesionej skargi. W uzasadnieniu wniosku podniosła, że jest osobą schorowaną ([...]), w związku z czym przebywała na zwolnieniu lekarskim, a od [...] r. pobiera świadczenie rehabilitacyjne. Skarżąca podała, że prowadzi działalność gospodarczą, która przynosi straty i jest finansowana z kredytów. W dalszej części urzędowego formularza skarżąca wykazała, że prowadzi wspólne gospodarstwo z mężem, a w skład ich majątku wchodzi dom, na który zaciągnęli kredyt w kwocie [...] zł oraz samochód osobowy marki [...] (r. prod. [...]) spłacany w ratach po [...] zł. Na dochód rodziny w łącznej kwocie [...] zł netto składa się świadczenie rehabilitacyjne skarżącej w wysokości [...] zł i wynagrodzenie za pracę męża w kwocie [...] zł. Skarżąca podniosła, że na stałe miesięczne koszty utrzymania składają się: alimenty na dziecko męża [...] zł, utrzymanie mieszkania [...] zł, leczenie [...] zł, rata kredytu w [...] zł, rata kredytu w [...] [[[...] zł, rata kredytu w [...] zł. Referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi jest żądaniem przyznania pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 i 4 p.p.s.a.). Na wstępie podnieść należy, że co do zasady strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie brak jest unormowania, które zwalniałoby stronę od ponoszenia kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości lub części jest instytucją o charakterze wyjątkowym i może być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Dlatego też prawo pomocy powinno być przyznawane jedynie osobom rzeczywiście ubogim, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są lub mają ograniczone środki do życia (por. postanowienie NSA z dnia 18 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 162/11 - Lex nr 786724). Tylko bowiem w takim przypadku istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru kosztów postępowania w postępowaniu sądowowadministracyjnym dotyczącym danej osoby na pozostałych współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04, Lex nr 393645). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku, tj. w sytuacji ubóstwa. Strona będąca osobą fizyczną powinna natomiast partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę. Skarżąca ubiega się o zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi, który biorąc pod uwagę podaną wartość przedmiotu zaskarżenia wynosi [...] zł - § 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) Mając na uwadze wykazaną przez stronę jej sytuację materialną i zdrowotną, w ocenie referendarza sądowego skarżąca spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy w częściowym zakresie przez zwolnienie jej od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi ponad kwotę [...] zł. Porównanie kwoty miesięcznego dochodu netto rodziny skarżącej ([...] zł) do wykazanych przez nią wydatków (ok. [...] zł) prowadzi do wniosku, że skarżąca posiada realne możliwości uiszczenia kwoty [...] zł tytułem wpisu sądowego od wniesionej skargi. Przedstawiona przez stronę sytuacja majątkowa i dochodowa nie pozwala jednak na zwolnienie jej z kosztów sądowych w większym zakresie. W przedstawionych przez skarżącą okolicznościach stwierdzić należy, że jej obecna sytuacja materialna nie należy do skrajnie trudnych. Skarżąca ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, uzyskuje dochód z tytułu świadczenia rehabilitacyjnego, posiada majątek ruchomy, a mąż skarżącej osiąga stały dochód z wynagrodzenia za pracę. Zdaniem referendarza, regularne spłacanie zobowiązań prywatnoprawnych (kredytów bankowych) świadczy o zdolnościach skarżącej do ponoszenia przynajmniej częściowo kosztów sądowych. W ocenie referendarza, brak jest podstaw aby zobowiązania prywatnoprawne przedkładać nad obowiązek poniesienia kosztów sądowych w związku zainicjowanym przez stronę postępowaniem sądowym. Z kolei dla oceny możliwości płatniczych strony nie ma znaczenia fakt straty podatkowej w prowadzonej działalności gospodarczej. Należy mieć bowiem na uwadze, że strata podatkowa powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, co skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania - brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego, nie stanowi natomiast automatycznie o braku środków finansowych. Z powyższych względów oraz na podstawie art. 246 par. 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak na wstępie.