III SA/Lu 459/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal,, Sędzia NSA Krystyna Sidor, Protokolant Asystent sędziego Adam Traczyk, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi E. J. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej 1. oddala skargę; 2. przyznaje radcy prawnemu S. P. kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote 80/100) złote tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną świadczoną z urzędu, w tym kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) tytułem podatku VAT, którą wypłacić z funduszów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny zaskarżoną decyzją z dnia [...] znak: [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 37 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania E. J. z dnia 17 czerwca 2009 r. utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] znak [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej narządu głosu. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wskazał, że podstawą prawną dochodzonego roszczenia stanowią przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 105, poz. 869). Z przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego wynika, że E. J. od 1972 r. do kwietnia 1999 r. zatrudniony był na stanowisku instruktora muzyki, prowadząc jednocześnie zespoły wokalne. Z zebranej dokumentacji wynika, że w czasie pracy skarżący okresowo mógł być narażony na nadmierny wysiłek głosowy. Poradnia Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy (WOMP) nie rozpoznała u skarżącego choroby zawodowej wymienionej w załączniku do rozporządzenia, czyli przewlekłej choroby narządu głosu związanej z nadmiernym wysiłkiem głosowym. Z wydanego orzeczenia lekarskiego z dnia [...] kwietnia 1999 r. wynika, że rozpoznano przewlekły prosty nieżyt krtani oraz przewlekłe przerostowe zapalenie migdałków podniebiennych, a więc schorzenia, które nie są wymienione w wykazie chorób zawodowych i nie są spowodowane nadmiernym wysiłkiem głosowym. Przyczyną bowiem ich wystąpienia są przewlekłe zakażenia bakteryjne lub wirusowe. Choroby zawodowej narządu głosu u skarżącego nie rozpoznał również Instytut Medycyny Pracy w Ł. W wydanym orzeczeniu lekarskim z dnia [...]listopada 2000 r. Instytut potwierdził rozpoznanie ustalone w czasie badania w WOMP w L. wyjaśniając, że " klinicznych cech choroby zawodowej narządu głosu nie stwierdza się". Na podstawie powyższych orzeczeń lekarskich i wyników dochodzenia epidemiologicznego organ I instancji decyzją z dnia [...]2000 r. orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej. To rozstrzygnięcie utrzymał w mocy organ odwoławczy decyzją z dnia [...]2001 r. Powyższe decyzje organów obu instancji uchylił Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie wyrokiem z dnia 11 czerwca 2002 r., sygn. akt II SA/Lu 305/01. Ponownie rozpoznając sprawę Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny ponownie wystąpił do WOMP w L., który potwierdził rozpoznanie ustalone w orzeczeniem z 1999 r. i choroby zawodowej nie rozpoznano. Choroby zawodowej narządu głosu u skarżącego nie rozpoznał również Instytut Medycyny Pracy w Ł., który po raz kolejny wydał w tym przedmiocie orzeczenie w dniu [...]2004 r., stwierdzając u skarżącego przewlekły prosty nieżyt krtani z przerostem prawego fałdu przedsionkowego i częściowym wypadaniem przedniego odcinka prawego kieszonki krtaniowej i objawami dysfonii hyperfunkcjonalnej, przewlekły prosty nieżyt trąbek słuchowych. Nie rozpoznano natomiast u skarżącego zmian chorobowych, które mogłyby być związane z warunkami pracy czyli spowodowanych przez nadmiemy wysiłek głosowy. Na podstawie powyższych orzeczeń lekarskich i dochodzenia epidemiologicznego Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w L. decyzją z [...] 2004 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...]2004 r. o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej narządu głosu. Powyższe decyzje obu instancji po raz kolejny uchylił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 11 stycznia 2005 r., sygn. akt III SA/Lu 704/04, a Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2006 r., sygn. akt II OSK 596/05 oddalił skargę kasacyjną organu odwoławczego od wyroku WSA w Lublinie. Realizując wytyczne zawarte w wyroku, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny wystąpił do jednostek organizacyjnych o uzupełnienie wydanych wcześniej orzeczeń lekarskich o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. W wydanej w dniu [...] listopada 2006 r. opinii uzupełniającej Poradnia Chorób Zawodowych WOMP w L. podtrzymała swoje stanowisko o braku postaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu. U skarżącego nie rozpoznano zmian chorobowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia czyli uznanych za choroby zawodowe. Rozpoznane schorzenia nie mają charakteru schorzenia wywołanego nadmiernym wysiłkiem głosowym. WOMP w L wyjaśnił również, że nie jest jednostką powołaną do ustalenia etiologii pozazawodowych schorzeń. Instytut Medycyny Pracy w Ł w piśmie z dnia [...]grudnia 2006 r. ustosunkował się do schorzeń laryngologicznych rozpoznanych u odwołującego się, podtrzymał treść swoich orzeczeń lekarskich stwierdził, że rozpoznane u skarżącego choroby nie mają związku z nadmiernym wysiłkiem głosowym. Są one natomiast następstwem przewlekłego stanu zapalnego gardła i krtani spowodowanego między innymi przewlekłym zapaleniem migdałków podniebiennych. Organ jednocześnie nadmienił, że zawodowe zmiany chorobowe narządu głosu, wywołane nadmiernym wysiłkiem głosowym nie powstają po ustaniu narażenia na taki wysiłek, ani też istniejące zmiany nie nasilają się, a wręcz przeciwnie mogą ulegać regresji (cofaniu się). Narażenie skarżącego na nadmiemy wysiłek głosowy ustało w 1999 r., tak więc dołączone do akt sprawy wyniki badań, takie jak karta badań pacjenta z dnia 11 lutego 2003 r., zaświadczenie lekarskie z dnia 12 lutego 2003 r., karta badań pacjenta z dnia 2 kwietnia 2003 r., zaświadczenie lekarskie z dnia 10 września 2004 r. nie mogą świadczyć o wpływie sposobu wykonywania pracy na stan jego zdrowia. Schorzenia wskazane w tych wynikach badań rozpoznane zostały po upływie ponad 3 lat od ustania narażenia zawodowego, a tym samym nie mogą mieć związku przyczynowego z warunkami pracy. Na podstawie tak przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny, wydał decyzję z dnia [...] lutego 2007 r. o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej narządu głosu. Decyzję powyższą po wniesieniu od niej odwołania utrzymał w mocy Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...]kwietnia 2007 r. Na skutek skargi E. J., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 25 września 2007 r., sygn. akt III SA/Lu 284/07 uchylił po raz kolejny zaskarżoną decyzję, zarzucając organom administracji niewykonanie wytycznych wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Realizując wytyczne Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego organ II instancji wystąpił pismem z dnia [...]stycznia 2008 r. do Instytutu Medycyny Pracy w Ł. o udzielenie odpowiedzi na powstałe wątpliwości. W odpowiedzi wskazano, że przewlekły prosty nieżyt krtani nie figuruje w wykazie chorób zawodowych, schorzenie to może mieć etiologię zapalną – zmiany przerostowe, o których mowa dotyczą tylko fałdów głosowych, a inne zmiany przerostowe nie są ujęte wykazie chorób zawodowych. Analizując udzielone wyjaśnienia organ inspekcji sanitarnej uznał, że brak jest podstaw do uznania schorzeń skarżącego, jako choroby zawodowej. Następnie po przeanalizowaniu wyników postępowania wyjaśniającego w tym orzeczeń lekarskich, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] 2008 r. ponownie utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...]2007 r. stwierdzając, że jest prawidłowa pod względem merytorycznym i oparta na właściwych podstawach prawnych. Ponownie E. J. wniósł do sądu administracyjnego skargę, domagając się uchylenia decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] kwietnia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 3 lipca 2008 r., sygn. akt III SA/Lu 213/08, kolejny raz uchylił decyzje organów I i II instancji (tj. decyzję z dnia [...]kwietnia 2008 r. i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...]lutego 2007 r.). Następnie, po ponownym rozpoznaniu sprawy Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wydał decyzję z dnia [...]2009 r. (zaskarżoną niniejszą skargą), którą utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...]2009 r. w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej narządu głosu. Skargę do sądu administracyjnego na powyższą decyzję wniósł E. J., domagając się jej uchylenia. Podniósł, że stwierdzono u niego chorobę narządu głosu, a postępowanie nie wykazało aby przyczyną tej choroby były inne czynniki niż zawodowe, wobec czego należało stwierdzić chorobę zawodową. Jednostka chorobowa na którą cierpi skarżący wymieniona jest w poz. 7 wykazu chorób zawodowych. Ponadto skarżący podniósł, że nie został skierowany na badanie do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. jak wnioskował organ inspekcji sanitarnej. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje kontrolę zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z prawem stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz.1269 ze zm.) Skarga jest niezasadna. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja prawa nie narusza, zatem skarga podlegała oddaleniu. Podnieść należy na wstępie, że zaskarżona decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego wydana została w następstwie: • wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 3 lipca 2008 r., sygn. akt III SA/Lu 213/08, uchylającego decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...]2008 r. oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z dnia [...] 2007 r.; • poprzedzającego powyższe orzeczenie wyroku WSA w Lublinie z dnia 25 września 2007 r., sygn. akt III SA/Lu 284/07 uchylającego decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2007 r.; • poprzedzającego powyższe orzeczenia wyroku WSA w Lublinie z dnia 11 stycznia 2005 r. sygn. akt III SA/Lu 704/04, uchylającego decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...]2004 r. i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z dnia [...]2004 r. oraz w następstwie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2006 r. (sygn. akt II OSK 596/05) oddalającego skargę kasacyjną Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego od wyroku WSA w Lublinie z dnia 11 stycznia 2005 r. Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążącą w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Dlatego Sąd ponownie rozpoznający sprawę nie może formułować nowych ocen prawnych – sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem. Ocena prawna wyrażona przez Sąd w orzeczeniu traci moc wiążącą jedynie w razie zmiany ustawy w wypadku zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy oraz po wzruszeniu tego orzeczenia w przewidzianym do tego trybie. Nieprzestrzeganie tego przepisu podważałoby obowiązującą w polskim prawie zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji (P.Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis W-wa 2004 r., por. wyrok SN z 25 lutego 1998 r. sygn. II RN 139/97 OSN APIUS 19991/1; wyrok Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2001 r. sygn. FSA 3/2001 OSNA 2002/2 poz. 49). Z powyższych względów rozpatrując niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie poddał zaskarżoną decyzję ocenie, w szczególności pod względem zgodności z wytycznymi cytowanych wyżej orzeczeń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie oraz w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2006 r. Zgodnie z przepisem § 11 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 105, poz. 869), postępowanie w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych, wszczęte i niezakończone przed dniem 3 września 2002 r., są prowadzone na podstawie przepisów obowiązujących w dniu ich wszczęcia. Zatem jak wynika z powyższego, w sprawie niniejszej dotyczącej stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej narządu głosu zastosowanie mają przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz. 294 ze zm., powołanego dalej jako "rozporządzenie"). Decyzje Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w sprawie o stwierdzenie choroby zawodowej u E. J., były przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wielokrotnie uchylane z uwagi na stwierdzane uchybienia. U skarżącego - co również podkreślił NSA w wyroku z dnia 27 kwietnia 2006 r. – w sposób niebudzący wątpliwości rozpoznano schorzenia, które dotyczą narządu głosu, tj.: przewlekły prosty nieżyt krtani z przerostem prawego fałdu przedsionkowego i częściowym wypadaniem przedsionka odcinka prawej kieszonki krtaniowej i objawami dysfonii hyperfunkcjonalnej, przewlekłe przerostowe zapalenie migdałków podniebiennych. Bezspornie także zostało ustalone, że skarżący pracując zawodowo mógł być narażony na nadmierny wysiłek głosowy. E. J. pracę zawodową rozpoczął w 1972 r. Zatrudniony był .w różnych placówkach kulturalno-oświatowych. Skarżący pracował jako nauczyciel muzyki, prowadził chór szkolny, zespół wokalny, grał na kontrabasie. Ostatnim zakładem pracy był Miejski Ośrodek Kultury w Ś., gdzie skarżący pracował do kwietnia 1999 r. Uchybienia organów administracji, z powodu których uchylane były ich wcześniejsze decyzje, polegały, w ocenie WSA w Lublinie, w szczególności na tym, że organy te wydając decyzje nie wyjaśniły, z jakich przyczyn schorzenia rozpoznane u skarżącego, dotyczące narządu głosu, nie zostały uznane za przewlekłą chorobę narządu głosu związaną z nadmiernym wysiłkiem głosowym. Przyjmując powyższe ustalenia za prawidłowe, stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja nie zawiera już uchybień, które były powodem uchylania wcześniejszych decyzji organów administracji. Powody, dla których schorzenia gardła i krtani rozpoznane u E. J. nie zostały uznane za chorobę zawodową, zostały wyjaśnione w zaskarżonej decyzji. Podnieść w tym miejscu należy, na co również WSA w Lublinie zwracał uwagę we wcześniejszych orzeczeniach, iż z § 1 rozporządzenia wynika domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową, a warunkami pracy w przypadku stwierdzenia .u pracownika choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych i wykonywania pracy w warunkach narażających na jej powstanie. Organy w sposób niebudzący wątpliwości ustaliły, że chociaż skarżący pracował w warunkach narażających go na powstanie choroby zawodowej narządu głosu, to jednak choroba rozpoznana u niego nie została wymieniona w wykazie chorób zawodowych i nie została spowodowana przyczynami pozostającymi w związku z pracą. W piśmie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy z dnia [...] kwietnia 2009 r., stanowiącym rekapitulację wcześniejszych opinii, wyjaśniono szczegółowo, dlaczego rozpoznane u skarżącego schorzenie gardła i krtani nie mogą być uznane za chorobę zawodową. Stwierdzony u skarżącego przewlekły prosty nieżyt gardła i krtani nie figuruje w wykazie chorób zawodowych. Schorzenie to ma etiologię zapalną (infekcyjną) i wiąże się z przewlekłym stanem zapalnym migdałków podniebiennych, które nie są narządem głosu. Zmiany chorobowe wynikające z nadmiernego wysiłku głosowego mogą dotyczyć tylko fałdów głosowych, a tego schorzenia u skarżącego nie stwierdzono. Wobec powyższego Sąd uznał, że sytuacja skarżącego została oceniona przez organy administracji w sposób prawidłowy, przy uwzględnieniu zasad prawa materialnego i procesowego. Z tych względów skarga jako bezzasadna, stosownie do art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), podlegała oddaleniu.